Adana’da Topuk Kanı Tarama Programının Hayat Kurtaran Etkisi

Adana’da Doğduğunda Alınan Topuk Kanı, Fenilketonüri Hastalığını Erken Tanıdı ve Ailelerin Hayatını Değiştirdi

Adana’nın sıcak atmosferinde doğan ve büyüyen E.K. (10), küçük yaşta aldığı topuk kanı sayesinde hayatını değiştiren önemli bir sağlık başarısına imza attı. Bu erken teşhis, onun zeka gelişimi ve genel sağlığı açısından bir dönüm noktası oldu. Aynı zamanda, bu sayede ailesi, diğer çocuklarının da hayatını kurtardı ve onların sağlıklı büyümelerine katkıda bulundu.

Anne Cennet Kara, bu deneyimi şu sözlerle anlattı: “10 yaşındaki oğlumun doğumunda topuk kanı aldık, bu sayede diğer büyük çocuklarımın da hayatı kurtuldu. Şu an çok sağlıklı ve başarılılar. İyi ki böyle bir tarama yapmışız” diyerek duygularını dile getirdi.

Gençlikte Tanı Alan Kardeşler ve Tedavi Süreçleri

Adana’da yaşayan ve 47 yaşında olan Hasan (şoför) ile ev hanımı Cennet Kara çiftinin 4 çocukları bulunuyor. En küçükleri E.K.’ye doğduğunda alınan topuk kanı testi, ailesine fenilketonüri hastalığını erken teşhis etme fırsatı sundu. Bu teşhis, özellikle Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesi’nde başlatılan uygun tedavi ve diyet programıyla çocuğun sağlıklı büyümesine olanak sağladı. Bu sayede, fiziksel gelişim ve zeka açısından yaşıtlarından hiçbir farkı kalmadı.

Ulusal tarama programına alınmadan önce doğan diğer kardeşler de bu hastalığa yakalanmıştı. Yapılan testler sonucunda, 14 yaşındaki ağabey O.K. ve 21 yaşındaki abla Ö.K.’de de fenilketonüri tanısı kondu. Bu teşhis sayesinde, zamanında tedavi edilerek yaşam kaliteleri artırıldı ve toplum içindeki uyumları sağlandı. Ayrıca, Ö.K.’nin durumu, kontrolleri düzenli yapılmadığında görülebilecek bebeklerinin küçük başlı, kalp kapaklarında sorunlar ve zihinsel engellilik gibi riskleri de önledi.

Uzmanların Görüşleri ve Topuk Kanının Önemi

Ulusal Çocuk Beslenme ve Metabolizma Derneği Başkanı ve aynı zamanda Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesi Çocuk Metabolizma Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Neslihan Önenli Mungan, DHA’ya yaptığı açıklamada, “Kalıtsal metabolik hastalıklarda topuk kanıyla erken tanı, hayat kurtarıcıdır. Bu tarama sayesinde, hastalıklar erken teşhis edilerek, uygun tedavi ve diyetle ciddi sağlık sorunlarının önüne geçilir. Fenilketonüri ve biotinidaz eksikliği gibi hastalıklar, erken tanı konduğunda tamamen kontrol altına alınabilir” dedi.

Prof. Dr. Mungan, özellikle ilk 2-3 haftalık dönemde yapılan taramanın, hastalıkların ilerlemesini ve kalıcı hasarları önlemede büyük önem taşıdığını vurguladı. Ayrıca, bu tarama programının ve tedavi için kullanılan ilaçların ücretsiz olduğunu hatırlattı ve “Topuk kanı almak, çocukların cinsel gelişimi veya çocuk sahibi olma yetenekleri üzerinde hiçbir yan etki yaratmaz” diyerek, aileleri bu konuda bilinçlendirdi.

Topuk Kanı ile Tarama Programının Güvenirliği ve Ailelerin Duyarlılığı

Prof. Dr. Mungan, şu önemli noktayı tekrar hatırlattı: “Dünyada ve ülkemizde yapılan bilimsel çalışmalar, topuk kanı ile yapılan tarama ve testlerin güvenilirliğini kanıtlamıştır. Bu yöntemin en büyük avantajı, zararsız olması ve çocukların sağlıklarını riske atmamasıdır. Ailelerin, bu tarama işleminden korkmaması ve düzenli olarak yaptırması, çocukların sağlıklı büyümesi adına büyük önem taşır”.

Sağlık Bakanlığı, şu anda yaklaşık 50 hastalığın taramasını program dahilinde yürütmekte ve bu çalışmaların artırılması için yoğun çalışmalar yapmaktadır. Bu girişimler, ülke genelinde çocukların sağlıklı gelişimini desteklemek ve yaşam kalitelerini yükseltmek amacıyla gerçekleştirilmektedir.

Anne Cennet Kara’nın Görüşleri ve Teşekkürleri

Anne Cennet Kara, yaşadıklarını şu sözlerle ifade etti: “Bir damla topuk kanı sayesinde, çocuklarımın hayatını kurtardık. Bu hastalığı erken öğrenemediğimiz takdirde çocuklarımızın hayatı geri dönülmez şekilde zarar görebilirdi. Şu an oğlum gayet sağlıklı, akranlarıyla aynı seviyede ve çok başarılı. Kızım da tedaviyle büyük bir gelişim gösterdi. İyi ki topuk kanı vermişiz ve bu taramayı yaptırmışız. Eğer tekrar şansım olsa yine aynı kararı alırım”.

Bu örnekler, tarama programlarının ve erken teşhisin ne kadar hayati öneme sahip olduğunu gösteriyor. Sağlıklı nesiller için bu tür uygulamalara devam edilmesi ve ailelerin bilinçlendirilmesi büyük önem taşıyor.