İdealist Öğretmen ve Mefkûreci Muallim: Osmanlıca Baskının Sırları ve Koleksiyon

Erzurum’da sahaf Nizamaettin Korucu’nun dikkatini çeken nadir eserler arasında, Rus yazar Grigoriy Petrov’un İdealist Öğretmen ile bilinen Mefkûreci Muallim adlı çalışması da yer aldı. 1928 yılında Osmanlıca basılan bu metin, vatandaşların kitaplarını elden çıkarması sürecinde Ortadoğu Anadolu’nun kalbine yakın bir şehirde hafızalara kazandı. Korucu, uzun yıllardır süregelen bir çabayla bu eserleri ayırt ederek koleksiyonuna katma kararı verdi.

Hikâyede eğitimin toplumsal dönüşüm gücü öne çıkar. Moskova Üniversitesi’nde matematik profesörü olarak görev yapan Raçinski’nin köye dönüp öğretmenliğe yönelmesiyle başlayan yolculuk, bireylerin ve toplumun gelişimini merkeze alır. Petrov’un ünlü eseri “Beyaz Zambaklar Ülkesinde” ile bağlantılı olarak Mefkûreci Muallim, eğitim felsefesinin pratikte nasıl karşılık bulduğunu inceler.

1928’de Ali Haydar Taner’in Türkçeye çevirdiği ve İstanbul’daki Marifet Matbaası’nda basılan 80 sayfalık Osmanlıca baskı, günümüzde sık rastlanan nadirlikteki eserler arasında sayılır. Arka kapakta yer alan bilgilere göre Maarif Vekâleti, Petrov’un bu iki eserini o dönemde memur ve öğretmenlere tavsiye etmişti. “ÇOK NADİR BULUNAN BİR ESER” olarak nitelendirilen bu çalışma, dönemin eğitim politikasını ve toplumsal etkisini gözler önüne serer.

Korucu, eserlerin sahafa ulaşma sürecini şöyle özetler: taşınma, yer değişikliği ya da vefat gibi nedenlerle vatandaşlar ellerindeki kitapları sahaflara getirirler ve bu durum nadir bulunan parçaların gün yüzüne çıkmasına yol açar. Bu yıl eline geçen nüsha, inceleme süreciyle diğer eserlerden ayrıştırılarak kendi koleksiyonunda saklandı. “Beyaz Zambaklar Ülkesinde” ile “Mefkûreci Muallim” arasındaki köprü, çocuklardan yetişkinlere uzanan bir eğitim vizyonunu hatırlatır. Korucu ayrıca Atatürk’ün bu tür eserlerin okullarda okutulması yönündeki tavsiyelerini de anımsatır.