Adana Saimbeyli’de Geleneksel Üzüm Pekmezi: Odun Ateşi ve Meşe Külüyle Yoğun Emek

İklimin serin olduğu Obruk mevkisinde, üzüm hasadının ardından pekmez yapımı için hazırlıklar hızlı bir şekilde başladı. Yaklaşık 300 kilogram üzüm, odun ateşinde ve meşe külüyle uzun saatler boyunca kaynatılarak yoğun bir pekmez elde edilmesi hedefleniyor; bu sezon için yaklaşık 50-60 kilogram ürün çıkarılması bekleniyor.

Toplanan üzümler önce yıkandı, çuvallara konuldu ve ezildi; ardından şırası kazanlara aktarılır. Üzüm suyu, meşe külüyle zenginleştirilip odun alevinin altında saatlerce kaynatılarak pekmez halini alır. Saf aroma, tüten dumanlar arasında köyün sofralarına ulaşır.

Pekmez köpüğünü tüketmek ise bölgede önemli bir an olarak kabul edilir. Kaynatma sırasında yüzeyde oluşan köpüğün üstü dut yaprağı ve asma yapraklarıyla kaplanır; bu yapraklar, köpüğü adeta kaşık gibi kullanarak ailece tadım için baştaki bir ritüeli oluşturur. Bu anlar, yöre kültürünün canlılığına işaret eder.

Üretimin süresi, üzüm miktarına bağlı olarak yaklaşık 12 saat sürmektedir. Huriye Yıldızhan, 300 kilogram üzümle yaklaşık 50-60 kilogram pekmez elde etmeyi hedeflediklerini belirtti. Pekmez yapımının zorluklarına değinen Yıldızhan, “Adana Saimbeyli’de üzüm pekmezi yapmak zahmetli ve meşakkatli bir iştir; yaklaşık 12 saat sürüyor. Bu yıl bereketliydi; 300 kiloluk hasatımızdan bu kadar pekmez elde etmeyi umuyoruz. Ata yadigarı usulle, hep meşe külü kullanılıyor; bu sayede aroması da daha zenginleşiyor” diye konuştu.

Ailecek imece usulü üretim yapan bölge sakinlerinden Ahmet Kaytancı ise pekmez köpüğü yemeyi geleneksel bir ritüel olarak gördüğünü belirtti: “Pekmez yapımı tamamlandığında köpüğünü yemek için dut ve asma yapraklarından yapılmış kaşıklar kullanılır. Bu keyifli anlar, geleneksel aile ortamının bir parçasıdır.”