Bulutlara Dokunan Kadın: MADELET’in İz Bırakan Yolculuğu Sergisi

İstanbul’da Türk ve İslam Eserleri Müzesi’nde açılan sergi, sekiz yaşında babasını kaybeden Madelet Grabbe Başusta’nın gökyüzüne olan tutkusu sayesinde nasıl havacılığa adım attığını anlatıyor. Planör ve paraşüt dallarında kazandığı ilk başarılar, genç yaşlarda karşılaştığı önyargıları aşmasının adımlarını işliyor; yaşam öyküsü, yaklaşık 350 metrekarelik alanda 321 eserle ziyaretçilere sunuluyor.

Ailesi Ankara’da yaşayan Madelet’in havacılığa olan ilgisi, ağabeylerinin “kızsın, bu işlerden anlamazsın” sözlerine rağmen büyüdü. Annesi Mevhibe Reyal’ın kararlı tutumu, kızının Türk Hava Kurumu’nun Eskişehir’deki İnönü Planör Okulu’na kaydını yaptırdı ve böylece genç pilotun yolculuğu resmen başladı. Başusta, A, B ve C planör brövelerini kazanarak paraşüt eğitimi gördü, uçuşlar yaparak THK’da öğretmen yardımcılığına kadar yükseldi ve nihayet Paraşüt Milli Takımı’na katılarak Türkiye’yi uluslararası arenada temsil etmeyi başardı.

Bir dilekçeyle kadınların Hava Harp Okulu’na kabul edilmesi konusunda attığı imza, dönemin koşulları içinde dönüm noktasıydı. 1955 yılında, jet pilotu olmak isteyen Madelet ile birlikte veliahtların desteğini alan bir hareket sonuç verdi ve Dokuz kadın öğrenci Hava Harp Okulu’nda eğitim almaya başladı. Sağlık sorunları nedeniyle eğitimini tamamlayamasa da bu adım, sonraki kuşaklar için sınırları genişletti.

Havacılığın ötesine geçen bir yaşam, 1963 yılında Almanya’ya taşınan Madelet’in girişimci ruhuyla şekillendi. Bremen’de kurduğu iş yaşamı, 1975’te Bremen Türk-Alman Kadınlar Derneği’nin kuruluşuyla taçlandı ve Türklerin Almanya’daki uyum sürecine katkı sağladı. 1999 Marmara Depremi sonrası, Sakarya’da çocuklar için kurulan “Bremen Mızıkacıları Yetimhanesi ve Kreşi” ile topluma geri dönüştürücü bir hareket başlattı.

Almanya’daki başarıları, 2001 yılında Johannes Rau tarafından liyakat nişanına layık görülmesini sağladı ve Bakü Avrasya Üniversitesi’nden fahri doktora almasını mümkün kıldı. Sergide yer alan 321 eser ve belge, Madelet’in havacılık serüvenini iki hiperreal heykel, uçak temsillerini gösteren ölçekli Magister ve THK-4 planör maketleriyle zenginleştiriyor. Ayrıca 48 dakikalık “Madelet – Rüzgâra Karşı Uzun ve Cesur Bir Yürüyüş” belgeseli Türkçe ve İngilizce altyazılı olarak gösteriliyor.

Serginin açılışında Vali Yardımcısı, THK Genel Başkanı ve kültür-sanat kurumlarının temsilcileriyle pek çok davetli bir araya geldi. Madelet Grabbe Başusta da sergideki yerini alarak ziyaretçilerle buluştu. Ziyaretçiler, bu etkileyici yaşam öyküsüne yoğun ilgi gösterdi.