Süleyman Turan: Kadıköy’lü Sanatçının Çok Yönlü Mirası

Güllü, İtibar kazanan “Çöl Kartalı” ve “100 Numaralı Adam” gibi pek çok yapımda rol alan usta oyuncu, karikatürist ve çizer Süleyman Turan’ın vefatının üzerinden 7 yıl geçtiğini hatırlatıyor. 1936 yılının Kasım ayında İstanbul’un Kadıköy semtinde doğan Turan, çocukluk ve gençlik yıllarını da burada geçirdi. İlk ve orta öğrenimini Kadıköy’de tamamladıktan sonra Haydarpaşa Lisesi’ni bitirdi; sanat tutkusu ise erken yaşlarda çizimler aracılığıyla filizlendi.

İstanbul Üniversitesi İngiliz Filolojisi’nde eğitimini sürdürürken farklı bir yön arayışına yönelen Turan, üçüncü sınıfta okulu bırakıp hayatını sahneye adadı. Askerlikten sonra Kore Savaşı’nda gönüllü görev yapması, tiyatroya olan ilgisinin filizlenmesini sağladı. NATO’nun tiyatro yarışmasında elde ettiği başarı, onun sahneye adım atmasını kolaylaştırdı. Tokyo’da bir film setinde figüran olarak başlayan kariyer yolculuğu, zamanla sahne ve ekran için kalıcı bir yol açtı.

“Asla dürüstlükten şaşmadım.” Diyen Turan, seyirciyle kurduğu güven dolu bağı yaratırken, farklı ülkelerde geçirdiği zamanların sanatına yansıyan etkilerini de belirginleştirdi. Uzak Doğu, Amerika ve Avrupa’da geçirdiği yıllar, onun yaratıcı potansiyelini besledi ve sonunda resim çalışmalarıyla profesyonel olarak uğraşmayı sürdürdü. İlk sahneye çıkışı, sürpriz bir anekdot gibi gelişti; Saim Alpago’nun kurduğu özel tiyatro topluluğundaki provaları izleyen Turan, bir oyun için Selim Naşit’in gelememesi üzerine apar topar sahneye çıktı ve bu deneyim onu bir oyuncu olarak başlatmış oldu.

1993’te Yeşilçam’a adım atan Turan, Ses dergisinin yarışmasını kazanarak sinemaya geçiş yaptı. O yıl Ajda Pekkan ve Ediz Hun ile birlikte birinciliği elde etti. İlk filmi “Sayın Bayan” ile başlayan sinema serüveni, kısa sürede sayısız projeye kapı araladı. Turan’ın portresi, çoğunlukla dürüst, cana yakın ve fedakar dost karakterleriyle hafızalara kazındı. Özellikle “Dikkat Kan Aranıyor” (1970), “Yarın Son Gündür” (1971) ve “Güllü” (1972) gibi yapımlardaki unutulmaz performanslarıyla anılır.

İlerleyen yıllarda yaklaşık 200 yapımda rol alan Turan, yalnızca oyunculuğu ile değil, karikatür ve çizgi roman çalışmalarıyla da adından söz ettirdi. Akbaba ve Akşam dergilerinde yayımlanan çizimleri, Sabah gazetesinde uzun süreli çalışmaları, ayrıca senaryo yazarlığıyla televizyon ve sinemaya katkılarını sürdürdü. TRT’nin sesli dizi formatına geçişiyle yer aldığı “Sarıpınar 1914” ve diğer yapımlar, onun çok yönlü yeteneklerinin göstergesi oldu. Ayrıca birçok afiş, kitap kapağı ve çizgi roman çalışması da onun imzasını taşıdı.

Kadıköy’a olan bağlılığı Turan, Kadıköy’lü olmanın kendisi için bir ayrıcalık olduğundan söz eder; bu semtin sanatçıları yetiştiren ve geniş bir dünyaya açılan kapı olduğunu ifade eder. 2019’un Eylül ayında İstanbul’da aramızdan ayrılan sanatçıyı, yönetmen Tunç Başaran da yakın bir dost ve işbirliği ortağı olarak anmıştır: “Süleyman çok sinematografik bir oyuncudur; sadece oyuncu değil, aynı zamanda ressam ve çizerdir.”