Çayönü Tepesi’nde Yeni Madencilik İşliği Keşfi: MÖ 6900-6800 ve 9100’lere Uzanan İzler

Çayönü Tepesi’nde yürütülen 2026 kazılarında, Ergani’deki arkeolojik alanlarda çalışan bilim insanları madencilik işliğine ilişkin çarpıcı bulgular açıkladı. M.Ö. 6900-6800 yıllarına tarihlendirilen yaklaşık 5 metrekarelik bu işlik, gün yüzüne çıkarılan yeni bir üretim tabakasını işaret ediyor.

İşliğin çevresinde; ham ve yarı işlenmiş malakitler, işlenmiş malakit örnekleri ve bakır objeler yer alıyor. Ayrıca taş döşemeli çalışma alanı ve en az 6 dikme deliğiyle, üretim alanının bilerek ve düzenli bir şekilde tasarlandığı düşüncesini güçlendiriyor. Merkezde bulunan taş döşeme ve çevresindeki bulgular, bu alanın madencilik süreçlerinde merkezi bir rol üstlendiğini gösteriyor.

Çayönü’nde bakır ve malakit kullanımının izleri milattan önce 9100’lere kadar uzanırken, yeni keşif bu geleneğin yaklaşık iki bin yıl boyunca sürdüğünü ortaya koyuyor. İşliğin merkezinde 18, çevresinde ise yaklaşık 24-25 adet malakit örneği bulundu; toplam buluntu sayısı ise genişletildiğinde yaklaşık 42’ye ulaşıyor. Ham maddeden işlenmiş ürüne geçiş aşamaları, Çayönü Tepesi’nde madenciliğin yalnızca malzeme teminiyle sınırlı olmadığını gösteriyor.

Yeni veriler, üretimin belirli alanlarda uzmanlaşmış biçimde sürdüğünü ve yaşam ile tarım, mimari ile zanaat arasındaki dönüşümün izlerini taşıdığını kanıtlıyor. Çayönü’nün kültürel sürekliliğini aydınlatan bu bulgular, 2026 kazı sezonunun en önemli keşiflerinden biri olarak değerlendirilmekte ve Karbon-14 ile diğer arkeometrik analizlerle daha ayrıntılı kronolojik verilerin elde edilmesi planlanıyor.

Kazının başkanı Doç. Dr. Savaş Sarıaltun liderliğinde, Bakanlığın izniyle çalışma batı kesiminde yürütüldü ve yaklaşık 5 metrekarelik bir üretim alanı bütüncül biçimde gün yüzüne çıkarıldı. Dikey delikler ve merkezdeki açık alan, üretimin bilinçli biçimde organize edildiğini gösteren bulgular arasında yer alıyor.