Bayburt’ta Göçer Ailelerin Tulum Peyniri Gelenekleri ve Zorluklarla Mücadeleleri

Bayburt’un serin yaylalarında yaz aylarını geçiren göçerler, meralarda gördükleri zorluklara karşı koyarak doğal yöntemlerle tulum peyniri üretiyor. Doğu Anadolu ile Karadeniz’i birbirine bağlayan bu kentte, yaylalarda yetişen yeşil otlar ve temiz su kaynakları hayvancılığa hayat veriyor. Merkeze bağlı Kitre köyünden gelen aileler, her yıl mayıs ayında yüksek rakımlı yaylalara çıkıp çadırlarda yaz boyu konaklıyor; günde birkaç kez sağım için meralara yönelerek yüzlerce koyunu doyurma gayesini sürdürüyorlar. Koyun sütünü, geleneksel tekniklerle işleyip tuluma dönüştüren göçerler, sürülerini kurt, ayı ve çakal gibi tehditlere karşı Kangal köpekleriyle koruyorlar ve böylece elde ettikleri ürünleri Erzincan’a göndererek ülkenin dört bir yanına ulaştırıyorlar. Doğa koşulları ve hava şartları nedeniyle bölge insanı her zamankinden daha dikkatli hareket etmek zorunda kalıyor.

İşin zorluğuna rağmen atalarından kalan mirası sürdürmeye kararlı olan aileler, çadırlarda geçirdikleri günlerde elektrik eksikliğinin sıkıntılarını yaşıyor. Halil Çetin, Erzincanlı köklerinden aldıkları tecrübeyle Kitre’de yaşamı sürdürdüklerini ve yazın yaylalarda sağım yaparken yaklaşık %90 oranında üretimini Erzincan’a gönderdiklerini belirtiyor. Çetin’e göre serin hava ve kısa yaz mevsimi, peynirin daha beyaz ve daha leziz olmasını sağlıyor; bu süreçte eşler de sağım işlerine katılıyor ve ekip olarak üç aşamalı bir üretim süreciyle peynire dönüşüyor. Çoban bulma sorunu ise üretimi etkileyen başlıca zorluklar arasında yer alıyor; dostlukla kurulan bağlar ve zorlu hava koşulları zaman zaman çadırlara giren bireyleri yalnız bırakıyor. Sabah başlayan yayılım süreci, akşam otlama ve iki kez sağım ile devam ediyor; elektrik olmaması sebebiyle makineye ihtiyaç duymadan gönüllere ve ellerine güvenerek hayvanlar beslenirken, soğuk rüzgarlar ve yağışlı günler sabrı testediyor.