Yozgat’ta Yeşil Mercimeğin Tarihsel ve Ekonomik Önemi: Taşra Köylerden Modern Tarıma

Yozgat, bakliyat üretiminin merkezlerinden biri olarak kabul ediliyor ve bölgedeki tarım mirası Geç Bronz Çağı’na kadar uzanan bir geçmişe sahip. Arkeolojik çalışmalar ile yerel üreticilerin anlatımları, binlerce yıldır değişmeyen bir tarım geleneğinin günümüze kadar aktarıldığını ortaya koyuyor.

Castellano’nun da işaret ettiği gibi, Geç Bronz Çağı’na tarihlenen tahıl kalıntıları, Uşaklıhöyük’te ele geçirildi. O dönemi yaşayan topluluklar için arpa, buğday ve mercimeğin önemi büyüktü; günümüzün üretiminde de bu tahıl çeşitlerinin benzer bir rol oynadığı düşünülüyor. Mercimek, Orta Anadolu iklimine uygunluğu nedeniyle en çok karşımıza çıkan baklagillerden biri olarak öne çıkıyor ve bölgedeki tarımsal çeşitliliğe önemli bir katkı sağlıyor.

Yeşil mercimeğin kalbinin Dişli Köyü’nde atıldığı ifade ediliyor; Uşaklıhöyük kazı alanının yakınında bulunan Büyüktaşlık köyüne yaklaşık 10 kilometre mesafede yer alan Dişli, üretimin merkezi olarak biliniyor. Köy Muhtarı Mesut Uğurluoğlu, mercimeğin proteini yüksek bir gıda kaynağı olması nedeniyle özellikle et ve ekmek yokluğunda kritik olduğunu vurguluyor. “Bir zamanlar atalarımızın 1-2 dönümle sınırlı olan üretimi bugün ticari boyutlara ulaştı,” diyen köylü, geçmişte sultaniye adı verilen yerli mercimeğin de anılarında yer aldığını ekliyor.

Şu sıralarda tarlalarda yoğun hasat çalışmaları sürüyor. Haşim Nazlıoğlu, hasat sürecinin aşamalarını paylaşırken bölgenin mercimek üretimi için vazgeçilmez olduğunu ifade ediyor: “Şu anda hasatını yaptığımız mercimekler kuruduktan sonra patoz işlemiyle işlenilecek. Yozgat’ın mercimek merkezi olarak görülen bu köyler, üretimin sürdürülmesinde kritik bir rol oynuyor.”

Binlerce yıl öncesine uzanan Yeşil Mercimek hikâyesi, Anadolu topraklarında Hititler’in ambarlarını dolduran ürün olarak günümüze ulaşırken, modern tarım teknikleriyle hem yerel ekonomiyi güçlendiriyor hem de Türkiye’nin protein ihtiyacını karşılamaya devam ediyor.