Maraş Tarhanası: Geleneksel Üretimin Coğrafi Korumasıyla Yükselen Sevda

Coğrafi işaret tesciline sahip Maraş tarhanası, Kahramanmaraş’ın yüz akı ürünlerinden biri olarak yılın belirli dönemlerinde üretici tezgahlarında canlanır. Yaz mevsiminin yaklaşmasıyla kent genelinde pek çok usta, geleneksel yöntemlerle tarhana yapımına girişir ve üretim darbeleri başlar.

Maraş tarhanası, dövülmüş buğdayla yoğurt, kekik ve tuzın uyumundan doğan zengin bir karışımla hazırlanır. Pişirilen dövmenin yoğurtla buluşturulmasıyla elde edilen karışım, yöreye özgü çığ adı verilen sergiler üzerine ince bir tabaka halinde serilir ve güneş altında kuruyor. Kuruyan tarhanalar, hazırlanan çömlek atölyelerinde veya açık alanlarda satışa sunulmak üzere bekletilir.

Üretim, özellikle Haziran–Ağustos aylarında yoğunlaşır ve mahalle aralarında, avlularda veya çığlar üzerinde tarhanaların serildiğini görürsünüz. Havanın uygun olması tarhananın lezzetine lezzet katar; bu da üreticilerin sezon boyunca tarhana üretimini sürdürmesini sağlar. Çerezlik, firik ve çorbalık olarak tüketilen Maraş tarhanası, Kahramanmaraş mutfağının vazgeçilmezleri arasında yer alır ve son yıllarda hem içeride hem de dış pazarlarda talep görür.

Tarhana, Türkiye genelinde ve özellikle kentteki üreticiler aracılığıyla farklı illere gönderilir; ayrıca Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından mahreç işaretiyle tescil edilmiştir. Avrupa Birliği düzeyinde de coğrafi işaret koruması almış durumda. Adil Simsar adlı üretici, Dulkadiroğlu ilçesi Osmanbey mahallesinde 35 yıldır tarhana işiyle uğraştığını belirterek, tarhananın dövme, kekik, tuz ve yoğurdu içerdiğini, güneşte kurutulduğunu ve Türkiye’nin farklı illerine hatta dünyanın pek çok bölgesine ulaştırıldığını ifade ediyor. Tarhananın tarihsel kökenine ilişkin anekdotlar da bu değerli ürünün zengin mirasını yansıtıyor: Osmanlı döneminde ordulara götürülen tarhananın, Yoğurdu dövme ile karıştırıp kurutma yöntemiyle üretildiğini aktarıyorlar.