İnsanın Doğduğu Andan Çevresiyle Örgülenen Yol: Doğa ve Toplumun İnsan Üzerindeki Etkisi

İnsanın dünyaya geldiği andan itibaren çevresiyle örülen kalelerin etkisi altında şekillendiğini savunan bir bakış, insanın doğrularını ve davranışlarını çevresinin inşa ettiğini vurgular. Doğumdan itibaren çevre, ona kendi gerçeklerini doğal bir süreç içinde aktarır; bu gerçekler, yaşam boyunca eğitim ve öğretim süreçlerinde pekiştirilir. Zamanla yeni bilgi ve davranış biçimleri eklenerek yaşantı sürecine dahil olsa da temel yönelimde büyük bir değişimin zorlu olduğu ortaya çıkar. Değişim, gündelik yaşamın koşturmacası içinde çoğu kez imkânsız olarak görülür ve bu nedenle toplumun bir kesimi için yenilikler sınırlı kalır. Hayat böyle sürerken, davetleri karşılayan kitleler arasındaki en katı direniş de bu tablonun bir parçası olur. Çeşitli iletişim yöntemlerine rağmen, davet edenlerin iyi insanlar olduğuna tanıklık edilse bile “Biz atalarımızı nasıl bir ümmet olarak bulduysak, o yol üzere devam edeceğiz” diyen sesler hâlâ sıkı bir karşılık bulur. “Biz babalarımızı bir din üzere bulduk, onların izlerinden gidiyoruz” mealindeki düşünce, birçok ayetin işaret ettiği gerçeğin bir yansımasıdır. Bu bağlamda, Hz. Peygamberin şöyle sözü de hatırı sayılır bir yer tutar: “Her doğan fıtrat üzere doğar; sonra anne ve baba onu Yahudi, Hristiyan ya da Mecusi yapar.” (Buhari, Tefsir; Müslim, Kader, 22). Bu ifadenin işaret ettiği gerçekler, üzerinde durulması gereken önemli bir tespittir.