Ayasofya ve Sultanahmet Restorasyonunda Bilimsel İzlenim ve Yerin Değerli Keşifleri

Restorasyon Çalışmalarının Şeffaf Ve Bilimsel Denetimi

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi ile Sultanahmet Camii’nde yürütülen restorasyon süreçlerini bilim kurullarının kararlı gözetimi altında sürdürdüklerini belirtti. Açıklamada, Ayasofya’da çok katmanlı çalışmanın planlanan program doğrultusunda ilerlediğini ve Sultanahmet’teki çalışmaların ise tamamlandığını ifade etti. Restorasyon sürecinde yer altı tünellerinin varlığına dair bilgiler de paylaşıldı.

11 bin metrekarelik iskeleler kurulduğu belirtilirken, Ayasofya’nın kuzey, doğu ve güney cepheleri ile minaresinde toplamda yaklaşık 11 bin metrekarelik iskele alanı oluşturuldu. Ayrıca yaklaşık 2 bin 800 metrekarelik yüzeyde sıva temizliği ve biyolojik oluşum ile tuzdan arındırma işlemleri gerçekleştirildi. Şu anda mermer yüzeylerde mekanik temizleme çalışmaları devam ediyor.

Malzemelerin aslına uygun üretimi konusunda da dikkatli bir yaklaşım benimsenerek, Merkez laboratuvarı tarafından yapılan analizler neticesinde Bizans ve Osmanlı dönemlerine uygun el yapımı tuğla üretimi yaptırıldı ve onarım çalışmalarında kullanılmaya başlandı.

Minareler ve kubbedeki çalışmalar sürüyor. Minare gövdesi, mukarnas, petek ve basamak bölümlerinde yeniden örme çalışmaları tamamlandı. Şerefe döşemeleri, korkuluklar ve püskül imalatları ile bakır alem onarımı ve altın varak kaplama işlemleri de bitirildi. Yüzey temizliği tamamlanmakla birlikte külah kaplama ve kurşun işlerine şu anda devam ediliyor.

Dünyaca Önemli Kubbe ve Yer Altı Tünelleri

Kubbe için yapılan testler kapsamında 43 buçuk metre yüksekliğindeki iskelenin kurulumu için gerekli denemeler gerçekleştirildi. Bununla birlikte Ayasofya Kebir Camii’nin kubbesi, tarihin en görkemli mimari ve mühendislik örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor.

Yer altı tünelleri ve hipoje olarak bilinen yer altı mezar yapılarıyla ilgili etüt ve temizlik çalışmaları sürdürülüyor. Batı bahçesi ile kuzey cephe vezir bahçesi bölgelerinde bilimsel yöntemler ve uzman ekipler eşliğinde temizlik ve belgeleme çalışmaları devam etmekte. Mekan 1’te 31 Ocak-10 Mart 2025 arasında yaklaşık 112 ton dolgu toprak çıkartıldı; Mekan 2’de 12 Mart 2025’te kazılara başlanıp yaklaşık 522 ton dolgu toprağı boşaltıldı. Bu ay içerisinde Mekan 3’te de benzer ilerlemeler kaydedildi ve kısa süre içinde yaklaşık 32 ton dolgu toprağı temizlendi.

Toplam temizlik ve belgeleme işlemleri kapsamında Batı Bahçe’deki çalışmalar devam ederken yüzlerce metre uzunluğundaki 7 tünel hattı belgelendi ve şu ana kadar 1,068 tonluk toprak dolgusu temizlenmiş oldu. Vezir bahçesinde yer alan yer altı mezar yapısı olarak değerlendirilen alanda ise 2 Haziran-13 Ağustos 2025 arasında temizlik çalışmaları sürüyor ve bu süreçte 102 ton dolgu toprakı temizlendi.

Sultanahmet Camii’nde en kapsamlı restorasyon çalışmaları ise tamamlandı ve bu tarihi yapı için 400 yılı aşan döneme yayılan bir restorasyon başarıyla sonuçlandı.