Balıkesir Olgunlaşma Enstitüsü: Geleneksel Sandık Kültürünün Dijital Envanterde Yaşaması

Balıkesir Olgunlaşma Enstitüsü, ilin dört bir yanındaki köklü motifleri, aile tariflerini ve el sanatlarını derinlemesine araştırıp dijital arşivine taşıyor. AR-GE ekibi, yedi kişilik kadrosuyla Aile Sandığı, Gelenekten Geleceğe Anadolu Motifleri, Bir Kaşık Hatıra, İki Deniz Bir Şehir, Sandık İçinde Balıkesir ve Barana Kültürü projeleri kapsamında kenti saran kültürel zenginlikleri inceleyip kayıt altına alıyor.

Çalışmalar Ayvalık, Susurluk ve Kepsut’ta sandık kültürünü, Dursunbey’de Barana kültürünü ve Sındırgı’da Yağcıbedir dokumalarını mercek altına alıyor. Ekip, saha çekimlerini dijital envantere aktardıktan sonra Balıkesir Olgunlaşma Enstitüsü’nde özgün biçimde yeniden yorumlayıp gelecek kuşaklara aktarmayı hedefliyor. “Geleneğimizi geleceğe taşımak için var gücümüzle çalışıyoruz” sözleriyle başlatılan çalışmalar, Enstitü Müdürü Süreyya Eray’ın vurgularıyla sürdürülüyor.

2022’de kurulan enstitünün misyonu, geçmişin mirasını gün yüzüne çıkarmak ve geleceğe taşımak. Eray, ulusal ve kurumsal projeler kapsamında çalışmaların devam ettiğini belirtirken, Sındırgı’da anne sandıklarını açarak geçmişe yerinde bakma şansı bulduklarını ifade ediyor. Yağcıbedir dokumalarından el işlerine, düğün ve bayram geleneklerine kadar pek çok değerli veri derlenen projelerin birikimi, sandıklar envanterimize kaydedilerek yeni ilçelere doğru yol almaya devam ediyor.

Pazırık’tan Yağcıbedir’e bir dokuma atlası başlığı altında yürütülen çalışmalar, derneğin teknik bilgi desteğiyle zenginleşiyor. Sındırgı Yağcıbedir Halıcılar Derneği Başkanı Ekrem Yavaş, Yağcıbedir kültürünü yaşamın her alanında sürdürmek için modadan festivallere kadar geniş bir sahada çalıştıklarını belirtirken, enstitü öğretmenlerine halının teknik ayrıntılarını aktarıyor. Desenlerin ve motiflerin günümüze ulaştığını paylaşan Yavaş, bu değerlerin kayıt altına alınarak gelecek nesillerin kültürle daha da güçleneceğini ifade ediyor.

Saha ekibi, motifler ve sandık kültürü üzerinde derinlemesine incelemeler yaparken Sındırgı Yağcıbedir Yörükler Derneği Başkanı Fatma Oya Kocataş da mirasın korunması gerektiğini belirtiyor. Hediye Toydemir, sandıklarını çocuklarının nesiller boyu sahip çıktığını, özellikle üçeteklerin özel günlerde ailece giyildiğini ve hatıra olarak saklandığını paylaşıyor. Bu değerlerin gelecek kuşaklara aktarılması için gösterilen gayret, enstitünün dijital arşiv çalışmalarında somut bir karşılık buluyor.

Kaynaklar: AA / Ömer Faruk Yalçın – Kültür Sanat