Demirci’de Yılların Ustası: Mustafa Sabancı ve Çan Yapımında Geleneksel Zanaatın Yaşayan Yüzü

Demirci’nin Demirci ilçesinde, çocukluğundan beri babasının yanında mesleğe adım atan 76 yaşındaki çan ustası Mustafa Sabancı, atölyesinde meydana gelen her çanı geleneksel yöntemlerle şekillendiriyor. Çan yapımı, bu ilçenin simgelerinden biri olarak kültürel mirasın korunmasına katkı sağlamaya devam ediyor.

Mustafa Sabancı, babası Mahmut Sabancı’nın yanında 1960 yılında başladığı çanak yapımında yaklaşık 65 yıldır üretim sürdürüyor. Üçüncü kuşak olarak mesleğini devralan oğlu Mahmut Sabancı ile birlikte, atölyelerindeki işleri sürdürüyor ve sade bir iş yerinde saca şekil vererek usta-çırak ilişkisini güçlendiriyor.

“Çan yapımı için büyük emek ve sabır gerekir” diyen Sabancı, AA muhabirine atölyedeki çalışmalarını şu sözlerle özetledi: Isıtma, dövme, şekillendirme ve ses ayarı gibi birçok aşamanın dikkat ve sabırla yürütüldüğünü belirtti. El işçiliğini hiçbir aşamada bırakmıyoruz; her çan için özel bir dikkat gerekiyor.

Demirci’nin yoğun hayvancılık bölgesindeki talebe yanıt veren çanlar, Türkiye’nin farklı şehirlerinin yanı sıra Yunanistan ve Bulgaristan’a da sevk ediliyor. Sabancı, çancılığın tükenmemesi için çalışmaya devam etmek gerektiğini vurguluyor; Türkiye’nin birkaç ilinde geleneksel yöntemler uygulanabilirken, bizim yaptığımız süreçler her yerde uygulanamıyor.

Çamurun içine sarı pirinç karıştırılarak başlayan üretim süreci, ocakta tavın verilmesiyle devam eder ve yaklaşık 400 dereceyi bulan kömürün içinden çıkarılan çan, soğuyunca renk değişimine uğrar. Ses ayarı yapıldıktan sonra dili takılarak tamamlanmış olur. Tüm bu adımlar, örs ve çekiç gibi ustalık gerektiren araçlarla gerçekleştirilir ve bu ekipmanlar ustalar için altın değerindedir.

Mahmut Sabancı, dedelerinden kalan mesleği devam ettirdiği için gururlu olduğunu ifade ediyor. Çan üretimi, sac kesme ve şekillendirme ile başlar; ardından birleştirme, ocak süreçleri ve son ses ayarıyla müşteriye teslim edilene kadar olan aşık zengin bir teferruat içerir.

Kaynak: AA / Nurullah Kalay – Kültür Sanat