Küllüoba Höyüğü’nde Parmağa Eksik El Kabartmasıyla Anılan Küp Mezarın Anlamı ve Ritüel İzleri

Eskişehir’in Seyitgazi ilçesindeki Küllüoba Höyüğü kazılarında ortaya çıkan bir pithos mezarına ait parmağı eksik olan el kabartması, o dönemde yasın ve cenaze süreçlerinin sembolik ifadesi olarak değerlendiriliyor. Höyüğün il merkeziyle yaklaşık 15 kilometre kuzeydoğusunda bulunan alan, Tunç Çağı’nda yarım asırlık bir yerleşim geçmişini gün yüzüne çıkarmak amacıyla yürütülen çalışmalarla dikkat çekiyor.

Çalışmalar, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Arkeoloji Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Murat Türkteki başkanlığındaki ekip tarafından yürütülüyor ve nekropolde ortaya çıkarılan 5 bin yıllık olduğu tahmin edilen çocuk mezarının, küp biçimli yapısı ile dikkat çektiğini gösteriyor. El kabartmasının {parmak eksikliği}, dönemin yas törenlerine işaret eden bir ifade olarak yorumlanıyor. Bu bulgu, mezar tipinin ve ritüellerin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlıyor.

Kazı başkanı Türkteki, küp mezarın üzerinde yer alan parmağın eksik olmasıyla ilgili olarak, ölülerin gömülme sürecinde uygulanan ritüellere dair önemli bulgulara ulaşıldığını belirtti. “Çömlekler anne karnını simgeliyor.” sözleriyle, mezarın içinin bebeğin anne karnı konumunu andıracak şekilde düzenlendiğini açıkladı. Ancak her örnekte olduğu gibi bu özel durumda da parmak sayısının 5 yerine 4 olduğu ve bunun yası temsil eden bir uygulama olabileceği değerlendiriliyor.

Türkteki ayrıca küp mezarın içinden 5 yaşında bir çocuk iskeletinin çıktığını hatırlatarak, annenin kaybettiği çocuğunu simgeleyen bir ritüelin anlatısını güçlendirdiğini ifade etti. Anadolu’da mezar çömleği olarak pek çok örnek bulunmazken, Küllüoba’da el kabartması taşıyan tek bir örnek olması, bu ritüellerin nadirliğini de gösteriyor. Bölgede en yaygın mezar türü çömlek mezarlardır; bunun yanı sıra taş sanduka, kerpiç ve basit toprak mezarları da görülüyor, fakat bu buluntu ritüelin sembolik yönünü aydınlatan tek örnek olarak öne çıkıyor.

Kaynaklar: AA / Yavuz Emrah Sever; Kültür Sanat