Kazım Koyuncu Telif Tartışması: Telif Hakları ve Sosyal Medya Paylaşımları

Trabzon’da yaşayan tır şoförü Salim Kalfa, 15 Haziran’da Ayasofya Mahallesi’ndeki evinin balkonundan kayda aldığı 1 dakikalık video ile ilişkilendirdiği paylaşıma, sevdiği Karadenizli Sanatçı Kazım Koyuncu’nun 21 yıl önce Trabzonspor için bestelediği “Uy aha” adlı şarkısının nakarat melodisini ekledi. Bu video, sosyal medya hesabında paylaşılınca olay hızla gündeme oturdu.

Paylaşımdan yaklaşık 4 ay sonra, sanatçının yasal mirasçısı kardeşinin başvurusu ile Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 71. maddesi kapsamında manevi, mali ve bağlantılı haklara tecavüz iddiası gündeme getirildi. Dilekçede toplam 50 bin TL tazminat talep edildi. Benzer bir durum Adana’da da görüldü: Kadir Can Uslu adlı bir öğretmen, Portakal Çiçeği Karnavalı’nda hazırladığı görsellerin üzerine Kazım Koyuncu’nun “Uy Aha” şarkısının müziğini ekleyerek TikTok üzerinde paylaşım yapınca mirasçıların telif talebiyle karşılaştı.

Olay nedeniyle Koyuncu’nun yakınları telif hakkı talebiyle savcılığa başvurdu ve öğretmen, poliste ifade verdi. Avukat Nazan Akça, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 71. maddesinin cezai müeyyideleri düzenlediğini hatırlattı ve kullanın ticari amaç taşıyıp taşımadığının belirleyici olduğunu belirtti. Kişisel kullanım için yapılan paylaşımlarda cezai yaptırım bulunmadığını vurguladı. Ayrıca, sosyal medya platformlarının telif ödemelerini ya sessize alma ya da anlaşma yoluyla çözmesi gerektiğini söyledi.

Açıklamasında öğretmen Uslu, binlerce kişinin ceza alması gerektiğini savundu ve şu görüşleri dile getirdi: “Sosyal medya hesaplarına yüklediğimiz eserler bize cezai sonuçlar doğurabilir. Kazım Koyuncu gibi sevdiğimiz sanatçıların müziğini paylaşırken telif konusunu netleştirmek önemli.” Kendisi, 50 bine yakın bir para ödemeyi beklediğini belirtti ve telifli müziklerin platformlar tarafından ödenmesi gerektiğini ifade etti.

İçtihatlar açısından avukat Akça, telifin ticari amaç taşıyıp taşımadığı noktasının belirleyici olduğuna vurgu yaptı: kişisel paylaşım amacıyla dinlenen müzikler için cezai yaptırım söz konusu değildir. Ancak maddi kazanç elde edilmesi halinde durum değişir ve telifler için sorumluluk doğabilir. Platformların ödemeleriyle ilgili genel bir yaklaşım bulunması gerektiğini belirten açıklamalar, toplumun telif haklarına olan farkındalığını da öne çıkardı.