Antalya’da Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD) öncülüğünde, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı’nın işbirliğiyle gerçekleştirilen ‘Deniz Kaplumbağalarını Araştırma, İzleme ve Koruma Projesi’ yıllardır büyük bir özveriyle sürdürülen önemli bir çalışmadır. Bu proje 27 yıldır, nesli tehlike altında olan deniz kaplumbağalarının korunması ve sürdürülebilirliği amacıyla hayata geçirilmiş olup, her yıl yaklaşık 4,5 aylık bir dönem boyunca uzman ekipler ve gönüllüler tarafından yürütülmektedir.

Çalışmaların Kapsamı ve Süresi

Her yıl 1 Mayıs’ta başlayan çalışmalar, 6 Eylül’e kadar devam etmektedir. Bu süre zarfında ekipler, Lara kumsalından başlayıp Aksu ilçesindeki Kemerağzı-Kundu, Serik ilçesindeki Kadriye-Belek-Boğazkent ve Manavgat ilçesindeki Denizkent ve Kızılot gibi toplam 65 kilometrelik sahada aktif bir şekilde faaliyet gösteriyor. Bu alanlarda, nesli tehlike altında olan deniz kaplumbağalarının yuvalama ve yavru çıkış süreçlerini yakından takip ediyorlar.

Yapılan Araştırmalar ve Kazanılan Deneyimler

EKAD Başkanı ve Hacettepe Üniversitesi öğretim üyesi Dr. Ali Fuat Canbolat, yaptığı açıklamada, “27 yıl önce BETUYAB ile başladığımız bu değerli yolculuk hâlâ devam ediyor. Bakanlıklarımızla gerçekleştirdiğimiz protokol ve sözleşmeler sayesinde, çalışmalarımızı düzenli ve etkili bir biçimde sürdürüyoruz. Bu yıl toplam 65 kilometrelik sahada, yaklaşık 6 bin civarında yuva kaydettik ve bu sayı muhtemelen artış gösterecek.” diyerek ekliyor.

Gönüllü Katılımı ve Uluslararası İşbirliği

Çalışmaların ne kadar kapsamlı ve zor olduğunu vurgulayan Canbolat, “Bu alanlarda büyük bir ekip ve gönüllü organizasyonu gerekiyor. Gönüllülerimize, hem teorik hem de pratik eğitimler veriyoruz. Şu anda Belek kampımızda 30, Kızılot kampında ise 25 yabancı ve yerli gönüllümüz bulunuyor. Yurt dışından gelen gönüllülerimizin sayısı 30’a ulaşmış durumda. Bu kadar geniş ve yoğun alanlarda çalışmak, büyük bir koordinasyon ve disiplin gerektiriyor.”

Yavru Çıkışları ve Güncel Durum

Bu yılki ilk yuvanın mayıs başında oluştuğunu belirten Dr. Canbolat, “Geçen yıl mayıs ayında oldukça erken ve yoğun yuvalamalar gerçekleşmişti. Bu yıl ise biraz gecikmeli başladı, ancak şu anda yavru çıkışları hızla devam ediyor. İlk yavrular 10 Temmuz’da denize ulaşmayı başardı ve şu ana kadar yaklaşık 200 yuvadan yavru çıktı. Eğer her yuvadan 50 yavru çıkarsa, toplamda 5 bin civarında yavru denize ulaşmış olur. Bu dönemler, genellikle Ağustos sonuna kadar devam eder ve Eylül ayı başlarına kadar devam eden yavru çıkışları gözlenir.”

Yavru Sayısı ve Hayatta Kalma Oranları

Canbolat, “Yavru sayısının yüksek olması, doğa için büyük bir başarı gibi görünse de, büyük bir gerçeği de gözler önüne seriyor: Bu yavruların sadece küçük bir kısmı, yaklaşık 2-3’i, ergin birey olmaya ulaşabiliyor. Bin yavrudan sadece birkaç tanesi, deniz yaşamının zorluklarına rağmen hayatta kalıp erişkin birey olabiliyor.” diyerek, yavru ölümlerinin büyük bir kısmının doğada ve denizde gerçekleştiğine dikkat çekiyor.

Deniz ve Işık Sorunları

Ancak tüm bu olumlu gelişmelere rağmen, özellikle turizm merkezleri ve oteller tarafından kullanılan yapay ışıkların deniz kaplumbağalarının yolculuğunu olumsuz etkilediği de biliniyor. “Otellerin ve sahil işletmelerinin fazla ışık kullanımı, yavruların denize doğru yönelmelerini zorlaştırıyor ve bu da ölümleri artırıyor.” şeklinde uyarıda bulunan uzmanlar, bu sorunun çözümü için çeşitli önlemler alınmasını talep ediyorlar.

Kısacası, Belek ve çevresinde yürütülen bu özel proje, sadece bölge ekosistemi için değil, dünya genelinde deniz kaplumbağalarının korunması adına önemli bir örnek teşkil ediyor. Nesli tükenmekte olan bu canlıların hayatta kalması ve gelecek nesillere aktarılması için yürütülen çalışmalar, hem yerel halkın hem de uluslararası gönüllülerin katkılarıyla devam ediyor.

The post Belek’teki Caretta Caretta Yavruları Denizle Buluştu first appeared on Magazin Haber Ajansı.

Bilim insanlarının yaptığı son araştırmalar, iklim krizi nedeniyle deniz seviyelerindeki olası yükselmelerin, özellikle yeşil deniz kaplumbağalarının (Chelonia mydas) önemli yuvalama alanlarını ciddi şekilde etkileyebileceğini ortaya koyuyor. Her yıl 23 Mayıs’ta kutlanan Dünya Kaplumbağa Günü, kaplumbağaların korunmasına dikkat çekmek ve farkındalık yaratmak amacıyla düzenleniyor.

Yeşil Deniz Kaplumbağaları ve Kıtalararası Durum

Uluslararası Doğayı Koruma Birliği’nin (IUCN) Kırmızı Listesi’ne göre, dünya genelinde yeşil deniz kaplumbağalarının (Chelonia mydas) popülasyonu ‘tehdit altında’ (EN) olarak sınıflandırılıyor. Akdeniz bölgesinde ise popülasyonun durumu ‘tehdide yakın’ (NT) seviyesinde bulunuyor. Türkiye’nin Akdeniz kıyılarında, özellikle Hatay’ın Samandağ Sahili’nde bulunan ve türün en önemli yuvalama alanlarından biri olan bölgede ise iklim değişiklikleri nedeniyle deniz seviyesi yükselmesi büyük bir risk oluşturuyor.

Deniz Seviyesinin Yüksekliği ve Senaryolar

Yükseköğrenim kurumlarından uzmanların öncülüğünde yürütülen araştırmalar, 2100 yılına kadar deniz seviyesinin farklı olasılıklarla nasıl yükselebileceğine dair üç farklı senaryoyu detaylandırıyor. Bu senaryolar, deniz seviyesinin sırasıyla 0,48 metre, 0,63 metre ve 1,2 metre yükseleceği varsayımlarıyla hazırlandı. Samandağ sahilindeki 3 bin 479 doğal yuva verisi kullanılarak yapılan analizlerde, deniz seviyesinin bu üç farklı yükseklikte artması halinde, toplam yuvalama alanlarının sırasıyla %9,7, %13,1 ve %31,8 oranında azalacağı öngörülüyor.

Yuvalama Alanlarında Kayıplar ve Ekolojik Riskler

Bu kayıplar, kıyı habitatlarında ciddi daralmalara ve yuvalama yoğunluğunun artmasıyla oluşabilecek yeni ekolojik risklere işaret ediyor. Özellikle düşük kıyı yüksekliğine sahip Çevlik alt bölgesinde, yaklaşık %45’e varan habitat kayıpları gözlemleniyor. Bu alanlarda, denizle kara arasındaki eğimin düşük olması nedeniyle, yuvaların taşkın ve erozyona açık hale geldiği belirtiliyor.

Kaplumbağaların Yuvalama İhtiyacı ve Habitat Kaybı

Prof. Dr. Sönmez, Samandağ kıyısının yaklaşık 14 kilometrelik genişliğiyle, yeşil deniz kaplumbağaları için oldukça önemli bir yuvalama alanı olduğunu vurguluyor. Uzun yıllardır izlenen bu türün yaşam alanlarının, 2100 yılına kadar deniz seviyesindeki yükselmeler ışığında nasıl değişeceğine dair çalışmalar yapılıyor. Bu çalışmalar, habitat kayıplarını detaylı biçimde göstermek ve koruma stratejileri geliştirmek amacıyla gerçekleştiriliyor.

Kumsalın Üç Boyutlu Modeli ve Çalışma Teknikleri

Sönmez, çalışmaların temel hedefinin, gelecek nesiller için etkin koruma planları oluşturmak olduğunu belirtiyor. Bu doğrultuda, yuvalama alanlarının hangi bölgelerde yoğunlaştığını ve hangi alanların korunabildiğini tespit etmek amacıyla detaylı analizler yapıldığını söylüyor. Çalışmalar kapsamında, 1100 metre yüksekliğinde uçan drone ile yüksek çözünürlüklü fotoğraflar alınarak, kumsalın üç boyutlu yapısı ortaya çıkarıldı. Bu sayede, alanın yükselti ve eğim özellikleri detaylı şekilde haritalandı.

Deniz Seviyesi Yükselmesi ve Kıyı Ekosistemleri

Sönmez, ortaya konan modelleme sonuçlarının, deniz çizgisi ve kıyı yapısındaki kayıpları net şekilde gösterdiğini ifade ediyor. Ayrıca, iklim değişikliğinin sadece deniz seviyesinin yükselmesine değil, aynı zamanda şiddetli fırtınalar, kıyı erozyonu ve kumul alanlarının tuzlanması gibi diğer olumsuz etkilerine de yol açacağını ekliyor. Bu faktörler göz önüne alındığında, en olumsuz senaryoda, deniz seviyesinin %31,8’lik artışında, toplam kaybın %50’yi bulabileceği tahmin ediliyor.

Habitat Kaybı ve Türlerin Hayatta Kalma Mücadelesi

Deniz kaplumbağalarında iklim değişikliğinin en büyük iki riskinden biri, sıcaklığa bağlı cinsiyet değişimi ve habitat kaybıdır. Deniz seviyesinin yükselmesi, özellikle yuvalama alanlarının yok olmasına neden olup, kumsalların yokluğu halinde kaplumbağaların yuva yapacak alanı kalmayacaktır. Prof. Sönmez, kaplumbağaların çoğunlukla akarsu ağızları ve kumsallarda belirli kısımlarda yuva yaptığını belirterek, yükselme sonrası geriye kalan alanların yetersiz kalabileceğine dikkat çekiyor.

Alan Daralması ve Ekolojik Riskler

Sönmez, toplam yuva alanlarının daralmasının, bölgedeki yoğunluğu artıracağını ve çeşitli sorunların ortaya çıkabileceğini ifade ediyor. Özellikle, Asi Nehri’nin denize döküldüğü bölgedeki toplam 6 kilometrelik kıyı şeridinin, yuvaların %80’ini barındırması nedeniyle, yüzde 30 oranında yaşanacak kayıpta, kalan alanlarda daha fazla kaplumbağa yuva yapmaya çalışacak. Bu da, yuvaların birbirine zarar vermesi, mikroorganizmaların artması ve predatörlerin bölgeye çekilmesi gibi ek sorunları beraberinde getirecek.

Koruma ve Kıyı Yönetimi İçin Öneriler

Sönmez, deniz seviyesinin yükselmesine bağlı olarak, bölgesel farklı sonuçların ortaya çıkacağını ve bunun bölgelerin eğimi ile yakından ilişkili olduğunu belirtiyor. Kıyı ekosistemini korumanın temel ilkelerinden biri olarak, kıyı arkasındaki yapılaşmaların ve bitki örtüsünün korunması gerektiğine vurgu yapıyor. Kum ve bitki örtüsünün doğal dengesini korumanın, erozyonun önüne geçmek ve ekosistemi sağlıklı tutmak için önemli olduğunu belirtiyor. Ayrıca, kıyı alanlarının detaylı haritalanması ve olası senaryoların sürekli güncellenmesi gerektiğinin altını çiziyor.

Gelecek İçin Yeni Çalışmalar ve Beklentiler

Sönmez, Doğu Akdeniz bölgesinde deniz seviyesi yükselmesiyle ilgili yeni projeler başlatmayı planladıklarını ifade ediyor. Bu çalışmalar, bölgenin iklim ve deniz seviyeleri senaryolarını daha iyi anlamak ve koruma stratejileri geliştirmek adına büyük önem taşıyor. Tüm bu çalışmalar, bölgesel ekosistemlerin sürdürülebilirliği ve gelecek nesillerin yaşam alanlarının korunması açısından büyük bir adım olmayı hedefliyor.

The post İklim Değişikliğinin Yeşil Deniz Kaplumbağaları Üzerindeki Etkileri ve Koruma Çalışmaları first appeared on Magazin Haber Ajansı.