Munzur Vadisi’nde keşfedilen türler arasında Gypsophila munzurensis (Munzur’un nefesi), Gundelia vitekii (Sütlüce kengeri), Pedicularis munzurdaghensis (Aksakallı), Allium muratozelii (Azizabdal soğanı) ve Allium shinasii (Hakis soğanı) yer alıyor. Bu türler, uluslararası dergilerde yayımlanarak bilimsel kayıtlara geçti.

Uluslararası görünürlük kazanan bu keşifler, Annalen des Naturhistorischen Museums Wien, Phytotaxa ve Nordic Journal of Botany gibi dergilerde yayımlandı.

Armağan, çalışmalarını sürdürdüğü diğer türler üzerinde de umutlu; soğan, menekşe, suh, sığırkuyruğu ve kantaron türleri üzerinde yeni tür olma potansiyeli bulunuyor. Gözlemlenen nesli tükenme tehlikesi altındaki türler arasında Buldumcuk, Kalan nakılı ve Horoz gülü de yer alıyor; bunların Tunceli’nin çeşitli bölgelerinde büyüdüğü tespit edildi.

“Tunceli benim ikinci memleketim” diyen Armağan, doktora çalışmalarını 2011’de bu bölgeyle başlattığını ve 2014 yılında Tunceli’nin biyolojik çeşitlilik envanterini çıkarırken bölgeye daha sık dönmeye başladığını belirtiyor. O zamandan bu yana her yıl buraya gelen bilim insanı, bu doğaya katkı sağlamanın ve yeni türler keşfetmenin büyük bir mutluluk olduğunu söylüyor.

Endemik çeşitlilik ve potansiyel konusunda da çarpıcı rakamlar paylaşan Armağan, Tunceli’de yaklaşık 2200 çiçekli bitkinin bulunduğunu ve bunların yaklaşık 450’sinin endemik olduğunu ifade etti. Özellikle kalker kayalıkları, yüksek dağlar ve vadilerin endemik türler açısından zenginliği dikkat çekiyor.

Geleceğe yönelik beklenti kapsamında araştırmaların hız kesmeden sürdüğünü söyleyen Armağan, “Yakında 10 yeni türün daha ortaya çıkabileceğini öngörüyorum” dedi.

The post Munzur Vadisi’nde Keşfedilen Yeni Bitkiler ve Bilimsel Yolculuk first appeared on Magazin Haber Ajansı.

Doğa Koruma ve Milli Parklar Tunceli Şubesi personeli Murat Özel’in rehberliğinde araziye çıkan Armağan, Ovacık, Pülümür, Mazgirt, Hozat ve Çemişgezek ilçelerindeki 3 bin rakımlı dağlar ile Munzur Vadisi Milli Parkı çevresinde çalışmalarını sürdürüyor. Gördüğü bitkileri fotoğraflayıp örneklerini toplayan araştırmacı, bugüne kadar Munzur’un nefesi (Gypsophila munzurensis), Sütlüce kengeri (Gundelia vitekii), Aksakallı (Pedicularis munzurdaghensis), Azizabdal soğanı (Allium muratozelii) ve Hakis soğanı (Allium shinasii) adını verdiği beş yeni türü kayda geçirdi.

Bu keşifler uluslararası dergilerde yayımlanarak literatüre kazandırıldı: Annalen des Naturhistorischen Museums Wien, Phytotaxa ve Nordic Journal of Botany. Armağan, kent kırsalında topladığı soğan, menekşe, suh, sığırkuyruğu ve kantaron cinslerine ait bitkiler üzerinde incelemelerini sürdürüyor.

Belirlenen bu türlerin yanı sıra, nesli tehlikede olan bitkileri de tespit eden Armağan, Buldumcuk, Kalan nakılı ve Horoz gülünün Tunceli’nin farklı noktalarında yetişebildiğini bildirdi. AA muhabiriyle konuşan Prof. Dr. Metin Armağan, 2011’deki doktora çalışması nedeniyle kente ilk gelişini hatırlatarak, 2014’te kentteki biyolojik çeşitlilik envanterinin çıkarılması teklifinin kendisine ulaştığını ve bu görev için hiç tereddüt etmeden kabul ettiğini ifade etti.

Armağan, “2014’ten sonra her yıl buraya gelip çalışmaya devam ettim. Artık Tunceli benim ikinci memleketim gibi oldu. Bu coğrafyada araştırma yapmak, dağlarda ve vadilerde gezinmek, yeni bitkileri keşfetmek ve biyoçeşitliliğine katkı sağlamak benim için büyük bir mutluluk” dedi. Yaklaşık 450 endemik türün bulunduğunu belirten araştırmacı, kentteki yaklaşık 2200 çiçekli bitkinin çeyrek civarının endemik olduğunu ifade etti ve şu açıklamayı sürdürdü: “Bunların neredeyse beşte biri endemik. Kalker ve kireç taşı kayalıklarında, derin vadilerde veya yüksek rakımlı yerlerde bu türler daha yoğun olarak bulunuyor.”

2024 yılına dek yaptığı çalışmalar sırasında 10 farklı yeni bitkinin keşfedildiğini belirten Armağan, şu an üzerinde çalıştığı 10 farklı türü daha bulunduğunu ve bunları kısa süre içinde literatüre kazandırmayı hedeflediğini söyledi. Ayrıca, bu yeni türlerin lokal endemik olduğuna vurgu yaparak, yalnızca Tunceli’den keşfedileceklerini kaydetti.

Kaynak: AA / Sidar Can Eren – Kültür Sanat

The post Tunceli’deki Biyolojik Zenginliğin Keşfi: Metin Armağan’ın Yeni Bitki Türleri Yolculuğu first appeared on Magazin Haber Ajansı.