“DERTSİZLİK Mİ, DERTLERLE BÜYÜMEK Mİ?” sorusu üzerinden hareket eden Demirci, dertlerin insan yaşamında ne kadar merkezi bir rol oynadığını vurguluyor. İçsel dünyamızda duyduğumuz bu duyguların, büyümenin temel unsurları olabileceğine dikkat çekti.

Bir anısını paylaşan Demirci, babasının yıllar önce karşılaştığı bir düşünceyi kendi ağzından aktarırken, dertsizliğin aslında bir tür biçareliğe yol açtığını söyledi. Programda, “DERT HEP VARDIR OLMALIDIR DA…” ifadesiyle dertlerin yaşamın bir parçası olduğuna vurgu yapıldı. “Dert hep vardır, olmalıdır da. İnsan kaygıdan ibarettir. Endişe hep vardır. Böyle de olmalıdır.” sözleriyle süslenen sohbet, kaygı ve endişenin insan hayatında nasıl bir rol oynadığını örneklerle açıkladı.

Kaynak: Ensonhaber Haber Merkezi

The post Ramazan’a Dair: Dertlerle Büyümek ve Kaygının Yolculuğu first appeared on Magazin Haber Ajansı.

Nina Higson-Sweeney, çocukluk döneminde sadece iyi yönde düşünceler olmaması halinde ailesinin zarar göreceğine dair inançlar taşıdığını hatırlıyor. Bu çelişkili iç görü, onun OKB teşhisi konulana kadar süren bir deneyimin parçasıydı. Şu anda Oxford Üniversitesi’nde çocuk ve ergen ruh sağlığı alanında çalışan bir psikoloji araştırmacısı olarak, Nina bu düşünce ve davranışların nasıl ortaya çıktığını anlamaya çalışıyor.

Birçok kişi için takıntılar, rahatsız edici ve istenmeyen duyguları içerir; buna karşılık kompulsiyonlar, bu kaygıyı azaltmak veya gidermek amacıyla tekrarlanan ritüeller şeklinde ortaya çıkabilir. Okul çağlarında bu bozukluğun yaygınlığı artarken, nüfusta yaklaşık %1-4 civarında görüldüğü tahmin edilmektedir. İngiltere’de 16-24 yaş arası gençlerin bu bozukluğu bildirme oranı da son yıllarda önemli ölçüde yükselmiştir.

Nina, endişelerin çoğu zaman değerlerle veya kimlikle çatışan konulara odaklandığını belirtiyor. Örneğin sevdiklerine zarar gelebileceği endişesi, kişinin cinsel yönelimi ile ilgili sorgulamalara veya çocuk sahibi olmakla ilgili aşırı kaygılara yol açabilir. Bulaşma veya hastalık düşünceleri de bu çerçevededir ve kaygının yoğunlaşması halinde günlük yaşamı çevreleyen bir konu haline gelebilir.

OKB çoğu kez ergenlik döneminde başlar; ancak bazı bireylerde bu durum yaşamın ilerleyen dönemlerinde teşhis edilir. Araştırmalar, genetik yatkınlık ile birlikte stresli yaşam olaylarının (zorbalık, aile içi sorunlar, güven kırıklıkları) OKB gelişimini etkilediğini gösteriyor. Psikolog Kimberley Wilson, hemen hemen herkesin bu tür rahatsız edici düşüncelere kapıldığını belirtir; fakat çoğu kez bu düşünceler zamanla geçer ve kişi onları bir kenara bırakabilir. Ancak düşünceler takılıp kalırsa profesyonel yardım almak önem kazanır.

OKB ile başa çıkmada temel stratejiler arasında bir uzmanın yönlendirmesi bulunur. Bunun yanı sıra günlük pratikler, bu durumla başa çıkmada faydalı olabilir. Düşünceleri adlandırmak, onları zihinsel olarak dışarıda tutmaya yardımcı olur ve kişinin kendisini bu düşüncelerden soyutlamasına olanak tanır. Ayrıca OKB’nin nasıl göründüğünü zihinde canlandırmak veya yazılı bir şekilde ifade etmek, düşünceler ile benlik arasındaki mesafeyi güçlendirebilir. Kendine özen göstermek—dengeli beslenme, yeterli dinlenme ve düzenli fiziksel aktivite—stresi azaltır ve belirtilerin hafiflemesine katkıda bulunabilir.

Nina, OKB ile yaşamayı öğrendiğini güvenle ifade ediyor: “Üstesinden tamamen gelmesem de, onunla birlikte yaşamayı öğreniyorum.” Bu bakış açısı, belirtiler hafif olduğunda bile günlük yaşamı yönetmeyi kolaylaştırıyor. Şu anda bazı hafif rahatsız edici düşünceler üzerine deneyimlere sahip olsa da, bu süreç hakkında daha fazla bilgi edinmeye ve başa çıkma becerilerini güçlendirmeye devam ediyor.

The post OKB: Ergenlikte Başlayan Takıntılar ve Günlük Yaşama Etkileri first appeared on Magazin Haber Ajansı.

Doz-tepki ilişkisi: Araştırmanın baş yazarı Dr. Roy Perlis, kullanım sıklığı arttıkça depresyon, kaygı ve sinirlilik gibi semptomların da artış gösterebileceğini belirtti. Özellikle 45–64 yaş grubundaki kullanıcılar, yapay zeka kullanımı ile depresif belirtiler bildirme eğiliminde daha yüksek bir oran sergiledi. İş veya okul projelerinin desteklenmesi için yapay zeka kullanımının depresyon belirtileriyle anlamlı bir bağlantısı bulunmadı.

Terapiye alternatif olarak kullanıma dikkat – Amerikan Psikoloji Derneği (APA), yapay zekanın profesyonel terapiyi veya klinik tedaviyi karşılamayacağını vurguluyor. Dr. Perlis, genel amaçlı sohbet botlarının sosyal ya da ruhsal destek sunmak üzere tasarlanmadığını ve bu amaçla kullanıldığında risk doğurabileceğini ifade ediyor. Çalışma, olası bir kısır döngüye de işaret ediyor: Depresif hisseden kişiler, arkadaşlık veya destek aramak için yapay zekaya yönelirken bu etkileşimin ruh halini daha da aşağı çekebileceği düşünülüyor.

Araştırmanın sınırlamaları – Elde edilen bulgular, yapay zeka kullanımı ile ruh sağlığı sorunları arasında bir ilişki kurmaya olanak tanır; ancak bu ilişkinin nedenselliğini kanıtlamamaktadır. Depresyonun yapay zekadan mı kaynaklandığı yoksa depresif kişilerin yapay zekaya yöneldiği mi henüz net değildir. Uzmanlar, kullanıcıların sohbet botlarıyla etkileşimde bulunduktan sonra hissettikleri durumları dikkatli biçimde izlemeye çağırıyor.

NBC News raporunda yer alan bulgular da bu noktaya vurgu yapmaktadır.

The post Yapay Zeka Kullanımının Ruh Sağlığı Üzerindeki Doz-tepki ve Kısıtlamalar: Bir Araştırma Özeti first appeared on Magazin Haber Ajansı.

ACİL SERVİSTE TEMİZ ÇIKAN TETKİKLERİN ANLAMI Göğüs ağrısı ve nefes darlığıyla acile gelen hastaların önceliği, hayati riskleri bertaraf etmektir. Bu nedenle EKG, kan testleri ve görüntüleme yöntemleri kullanılır. Sonuçlar normal çıksa bile süreç tümüyle anlamsız değildir; bu, kalp krizi veya damar tıkanması gibi ciddi tabloların ortadan kalktığı anlamına gelmez. Bu aşamada bedenin organik sorun yerine fonksiyonel bir bozuklukla karşı karşıya olduğu düşünülür; vücut alarm verir, fakat bu alarmın kaynağı psikolojik kökenlidir.

PANİK ATAKTA ORTAYA ÇIKAN FİZİKSEL SÜREÇLER Atak anında beyin, gerçek bir tehlike olmadığı halde tehdit algısı oluşturur ve savaş ya da kaç tepkisini devreye sokar. Bu sırada adrenalin ve stres hormonları yükselir, kalp atışları hızlanır ve güç kazanır; solunum hızlanır ama yüzeysel hale gelir; göğüs ve sırt kaslarında kasılmalar artar. Bu süreç, göğüs üzerinde baskı hissine yol açarken nefes darlığıyla birleşince kişinin kalpte ciddi bir sorun yaşandığı endişesini pekiştirebilir. Ancak sorunun kalpten değil, beynin tehlike algılama mekanizmasından kaynaklandığı düşünülebilir.

BELİRTİLERİN GERÇEK HİSSEDİLMESİNİN NEDENİ Bahsedilen belirtiler hayal olarak üretilmiyor; vücut gerçekten tepki veriyor. Kişi belirtileri kontrol etmekte zorlanabilir ve çoğu zaman ölüm korkusu ağırlaşır. Beynin alarm merkezi aktifleşirken mantıklı düşünceden sorumlu bölgeler geri planda kalır; bu yüzden tıbbi testler normal çıksa bile belirtiler bir süre daha devam edebilir. Sorun, organlarda değil, beynin tehlike algılamasında yatıyor.

STRES HİSSİ OLMADAN ORTAYA ÇIKABİLEN ATAKLAR Panik ataklar her zaman yoğun stres anlarında başlamaz; uzun süren kaygılar, bastırılmış duygular veya kronik yorgunluk birikerek aniden tetiklenebilir. Kişi sakin hissetse bile vücut savunma yanıtını yükseltmeye devam eder ve bu süreç, atak yaşanan kişide durumu anlamayı güçleştirebilir.

GİZLİ PANİK ATAKLARDA ÖNE ÇIKAN BELİRTİLER Bazı vakalarda belirgin çarpıntı veya terleme olmayabilir; bedensel belirtiler baskın gelir. Bu durum, tanının gecikmesine yol açabilir. Yaygın şikayetler arasında göğüs ve sırt bölgesinde baskı, nefes alamama hissi, boğazda düğümlenme ve bayılacakmış hissi bulunmaktadır. Halk arasında “gizli panik atak” olarak da bilinen bu tablo, sık sık kalp veya akciğer hastalığıyla karıştırılır.

PANİK ATAK VE KALP KRİZİ ARASINDAKİ TEMEL FARKLAR En belirgin ayrım, tetkiklerdir. Kalp krizinde kan değerlerinde ve EKG bulgularında değişiklikler görülebilir; panik atakta ise çoğu zaman normal olarak kalır. Ataklar çoğu kez belirli bir süreden sonra hafifler ve kişinin sakinleşmesiyle göğüs sıkışması azalır. Yine de, her yeni göğüs ağrısında önce bir tıbbi muayene gerekir.

PROFESYONEL DESTEK GEREKTİREN DURUMLAR Ataklar tekrarladıkça, belirgin bir fiziksel neden bulunamaması ve kişinin “ya tekrar olursa” endişesiyle günlük yaşamını kısıtlaması, panik atak ihtimalini güçlendirir. Bu noktada süreç, geçici bir rahatsızlıktan profesyonel müdahaleyi gerektiren bir duruma dönüşebilir. Panik atak, doğru yaklaşımla kontrol edilebilir; ancak tedaviyi ihmal etmek, atakların sıklığını artırabilir ve bedensel-psikolojik yükü ağırlaştırabilir.

The post Panik Atak mı, Kalp Krizi mi? Göğüs Sıkışmasının Aydınlatıcı Farkları first appeared on Magazin Haber Ajansı.

Sese karşı artan tepki bazı kişilerde kaygı, öfke ve tiksinti gibi yoğun duygusal tepkilere yol açabiliyor. Hatta bu durumu yaşayanlar, sesin bulunabileceği ortamlardan kaçınmaya çalıştıkça kaygı ve endişe artışı, gerekirse depresyona varan durumlar da ortaya çıkabiliyor. Masada oturan diğer kişilerle yemek yeme veya içme gibi günlük faaliyetler bile zorlaşabiliyor.

Hafif vakalarda tedavi ihtiyacı nadiren doğar. Mizofoninin nedeni tam olarak netleşmiş değildir, ancak psikoeğitim ve bilişsel müdahaleler ile kaygı ya da takıntıya yönelik yaklaşımlar uygulanır. Hafif durumlarda ilaç kullanımı genelde gerekmez; ancak yoğun fizyolojik tepkiler, öfke kontrol sorunları ya da uyku ve beslenme bozuklukları mevcutsa ilaç tedavisi de yararlı olabiliyor.

Mizofoni, kişinin eğitim hayatını da etkileyebilir. Sese karşı aşırı duyarlılık nedeniyle dikkat dağınıklığı görülebilir ve bu durum, odaklanmayı gerektiren durumlarda sorun yaratır. Böyle bir şikayet varsa tedaviye ihtiyaç duyulabilir; çünkü rahatsızlık düzeyi artarsa kaygı bozukluğu, depresyon veya takıntılı davranışlar sosyal yaşamı, ilişkilere ve genel yaşam kalitesine zarar verebilir.

Kişinin günlük yaşantısını bozuyorsa, mutlaka bir uzmandan yardım almak gerekir. Bu süreçte destekleyici aile içi iletişim ve danışmanlık da önemli rol oynar.

The post Mizofoni: Günlük Yaşamı Zorlayan Ses Hassasiyeti ve Tedavi Yaklaşımları first appeared on Magazin Haber Ajansı.

Korkunun bize tehlikelere karşı nasıl bir içgüdü kazandırdığını uzun süredir soranlar var. Evrimsel olarak savaş ya da kaç tepkisini tetikleyen korku duygusu, hem kendimizi hem de sevdiklerimizi korumak için yararlı olabiliyor. Ancak Cadılar Bayramı yaklaştıkça, özellikle kalp atışlarımızı hızlandıran ve özel olarak tasarlanmış filmlere yöneliyoruz; bu da korku filmlerini Hollywood’un en kazançlı türlerinden biri yapıyor.

Monash Üniversitesi ve Toronto Üniversitesi’nden Mark Miller, bu korku paradoksunu eski bir bilmece olarak tanımlar: İnsanlar tehlikeli, iğrenç ve zararlı şeylerden kaçınmaya eğilimli olabilirler, ama aynı zamanda bunlarla temas etmekten de içgüdüsel olarak çekinirler. Son yıllarda bu sorunun yanıtı, beynin belirsizliklerle başa çıkma süreçlerini harekete geçirdiğini gösteren bulgularla netleşmeye başladı. Günümüz çalışmaları, kurmaca korkunun psikolojik faydalar sunabileceğini ve gerçek dünyadaki kaygıları azaltabileceğini öne sürüyor; bu deneyimler, zihin için adeta yatıştırıcı bir ilaç niteliğinde.

Paradoksal tercihler başlığı altında özetlenen bu fikir, Coltan Scrivner’ın çalışmalarında da ortaya konuyor. Çocukluğundan beri korkutucu hikâyelerin heyecanını seven Scrivner, lisansüstü eğitim sürecinde bu tür anlatıların neden kültürler boyunca bu kadar yaygın olduğunu sorgulamaya başlamış. “En eski yazılı metinlerde bile korkunç iblisler ve canavarlar var” diyen Scrivner, korku anlatılarının insanları çevrelerindeki tehditleri anlamaya ve onlara hazırlıklı olmaya yönlendirdiğini savunuyor. İnsanlar için bu tür içerikler, tehditleri öğrenmek ve uyum sağlamak adına bir oyun işlevi görüyor.

İşgarlara örnek olarak, avcılar ve diğer canlılar nasıl tehlikeyi gözlerini uzak tutarak inceleyen bir strateji kuruyorsa, insanlar da anlatılar sayesinde benzer bir uyum geliştirme eğilimi gösteriyor. Scrivner’a göre, korku hikâyelerini tüketmek, insanların merak duygusunu tatmin ediyor; bu merak, üç ana motivasyona ayrılıyor: adrenalini sevenler; korkuyu yenme hissinin tadını çıkaranlar; ve korkuya karşı cesaret geliştirmeyi amaçlayanlar. Bu motivasyonlar, korku karşısında merakımızın evrensel ve farklı bağlamlarda da benzer şekilde tekrarlanabildiğini gösteriyor.

Dan noktalarda gerçekleştirilen çalışmalar da benzer sonuçları doğruluyor; farklı dillerde ve kültürlerde de bu üç tipin varlığı gözlemleniyor. Hatta Covid-19 pandemisi gibi zor dönemlerde korku film-hikâyelerinin, insanların kaygı düzeylerinde belirgin bir dayanıklılık yaratabildiği de saptanmış. Miller, beyinlerin sürekli olarak çevrelerini simüle ettiğini ve bu öngörü motorunun belirsizliğe karşı adaptasyonu güçlendirdiğini öne sürüyor. Bu süreç, gelecekteki tehditlere karşı daha isabetli tahminler geliştirmek üzere bellek ve öngörüyetini yönlendirir.

Terapötik korku adı altında da görülen bir başka bakış açısı, korku hikâyelerinin psikolojik terapilerde bile kullanılabileceğini işaret ediyor. Doğru kitap ya da film aracılığıyla korkuyu “tatlı bir heyecan” düzeyine indirmek ve duyguları düzenlemeyi öğrenmek mümkünleşebilir. Hollanda’da MindLight adını taşıyan bir video oyununda görüldüğü gibi, çocukların beyin dalgalarını ölçen EEG ile desteklenen bu tür oyunlar, kaygıyı günlük hayatta da azaltabiliyor. Korku içeren içeriklerin düzenli tüketimi, bilişsel davranışçı terapinin etkisini ölçülebilir ölçüde güçlendirebiliyor ve çocukların kaygı düzeylerini azaltmada önemli bir araç haline gelebiliyor.

Yani, korku hikâyelerini koltuğumuzda oturarak güvenli bir şekilde deneyimlemek, zihin için faydalı bir pratik haline gelebilir. Eğer izlediğiniz filmin seviyesini hafiften aşarsanız, Scrivner’ın önerileriyle başlamak iyi bir tercih olabilir: Önce kitaplar gibi hayal gücünüzü daha kolay yönlendirebileceğiniz formatları deneyin, ardından ilgi alanlarınıza uygun daha derin ve etkileyici içeriklere geçin. Korkunun merakınıza yol açtığı bu yolculuk, sizi şaşırtıcı bir huzura götürebilir.

Kaynak: Haberler.com

The post Korku Hikayelerinin Gizli İşlevi: Beynin Tahminlerle Dansı ve Zihinsel Farkındalık first appeared on Magazin Haber Ajansı.

Necmettin Erbakan Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı alanında görev yapan Prof. Dr. Ömer Faruk Akça, teknolojinin aşırı kullanımının özellikle çocuklarda dikkat dağınıklığı ve ruhsal sorunları tetiklediğini belirtiyor. Araştırmalar, gençler arasında teknolojik alışverişin yoğunlaşmasıyla birlikte bağımlılık riskinin yükseldiğini işaret ediyor ve bu durumun psikolojik sorunlara zemin hazırlayabileceğini ifade ediyor.

GÜNDE 2 SAATİ AŞAN EKRAN SÜRESİ, CİDDİ RİSKLERİ ARTIRIYOR Prof. Dr. Akça, bağımlılığın kişinin farkında olmadan daha fazla zamanını bu aktiviteye adamasına yol açtığını söylüyor. Bu yüzden dünya genelinde ekran süresiyle ilgili yeni normlar ve düzenlemeler geliştirilmekte. Gençler için öneriler arasında lise birinci sınıfa kadar akıllı telefonun verilmemesi, sosyal medya hesaplarının açılma yaşının 16’ya çekilmesi ve ilkokul öncesi dönemde ekran kullanımının azaltılması bulunuyor. Ayrıca ilkokul sonrası için de kontrollü kısa süreli ekran kullanımı tavsiye ediliyor.

Araştırmalar çocuklar ve yetişkinler için günlük 2 saatten fazla ekran maruziyetinin depresyon, kaygı ve dikkat sorunlarını artırdığını gösteriyor. Her ek saat, psikolojik riskleri büyütüyor ve bu nedenle bireylerin kendi ekran sürelerini kontrol etmeleri önem kazanıyor.

SOSYAL MEDYA, RUH SAĞLIĞINA YANSIMALARI Prof. Dr. Akça, sosyal medya kullanımının ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekiyor. Dijital platformlarda ne kadar çok vakit geçirirsek, özellikle gençlerde riskler o kadar artıyor. Sosyal medya bağımlılığı depresyon ve kaygı bozuklukları ile uyku problemleriyle yakından ilişkili. Oyun bağımlılığı ise dikkat dağınıklığını tetiklerken, sosyal medya bağımlılığı duygusal ve psikolojik etkileri bakımından daha ağır olabilir.

Ekran Süresinin Kısalması, Ruh Sağlığını Güçlendiriyor Uzmanlar, teknolojinin kontrollü kullanımıyla olumlu sonuçların elde edilebileceğini ifade ediyor. Ekran başında geçirilen sürenin azaltılması, çocuklarda dikkat gelişimi, uyku düzeni ve duygusal denge açısından kritik önem taşıyor. Akça şöyle ekliyor: “Ekran süresi ne kadar kısa olursa, dikkat, ruh sağlığı ve sosyal ilişkiler o kadar güçlenir. Ailenin ve eğitim kurumlarının bu konuda en büyük sorumluluğu taşıdığı açık.”

Kaynak: Ensonhaber

The post Çocuk ve Gençlerde Teknoloji Bağımlılığının Psikolojik Etkileri: Ekran Süresi ve Ruh Sağlığı Bağlantısı first appeared on Magazin Haber Ajansı.

LYME HASTALIĞI VE TEDAVİ SÜRECİ

Geçtiğimiz aylarda Avrupa’daki tedavi sürecinin ardından Lyme hastalığı nedeniyle kariyerine kısa bir ara veren Hadid, Instagram’da paylaştığı serumlu ve gözyaşlı karelerle hayranlarını duygulandırdı. Paylaştığı mesajda, “Sık sık ortadan kaybolduğum için üzgünüm, sizi seviyorum” ifadelerini kullandı. Kardeşi Gigi Hadid de destek mesajıyla yanındaydı; “Seni seviyorum! Umuyorum ki hak ettiğin güç ve iyilik yakındır.” yorumları yayıldı. Hayranlar ise “Kendine iyi bak, dünya Bella Hadid’i bekliyor” ve “Seni seviyoruz kraliçem, iyileşme sürecin için pozitif enerji gönderiyoruz” gibi mesajlarla desteklerini iletti.

YILLARDIR AĞRILARINI TAŞIYORUM

Son dönemde yalnızca fiziksel değil, mental sağlık sorunlarıyla da mücadele eden Hadid, geçtiğimiz günlerde kaygı ve depresyon yaşadığını açıkladı. “Bu bir zayıflık değil, beni ben yapan bir parça” diyen ünlü model, benzer duyguları yaşayanlara “Yalnız değilsiniz” mesajını iletti. Sosyal medya üzerinden yaptığı uzun paylaşımda, “Yıllardır kaygı ve depresyonun ağırlığını taşıyorum. Bazen bu duygular insanı tamamen sarmalıyor; güne başlamadan önce ağlıyor ve neden bu kadar ağır hissettiğini çözemiyorsun” sözlerini paylaştı. UNICEF aracılığıyla edindiği ilhamla savaş mağduru çocukları hatırlatan Hadid, “Ruh sağlığı bir haktır” diye ekledi.

Bu zorlu sürecin ardından yeniden podyuma çıkması, Hadid’in hem güçlü dönüşünü hem de içten paylaşımlarını bir araya getirerek hayranlarından büyük destek gördü. Kaynak: Haberler.com

The post Bella Hadid’in Dönüşü: Lyme Hastalığına Karşı Zafer ve Podyuma Tarihsel Dönüş first appeared on Magazin Haber Ajansı.

Hormonlar, belirli bezler ve dokular tarafından üretilen kimyasal mesaj taşıyıcılardır; kana karışıp vücudu dolaşır, hedef hücrelere bağlandığında belirli yanıtlar tetiklerler. Örneğin, insülin kandaki glukozu kaslar tarafından kullanılacak şekilde yönlendirir ve depolama süreçlerini düzenler.

Bilim insanları şu ana dek yüzlerce süreci etkileyebilecek 50’den fazla hormonu tespit etti. Bunlar büyüme, cinsel fonksiyon ve uyku gibi temel işlevlerden psikolojik sağlığa dek uzanan geniş bir yelpazede rol oynar. Ottawa Üniversitesi’nden Nefise İsmail’e göre, hormonlar modumuzu ve duygularımızı etkileyebiliyor, çünkü belirli beyin bölgelerinde üretilen nörotransmiterlerle etkileşime girerek çalışırlar ve hücre ölümü ile nörojenezi de etkileyebilirler.

Depresyon, kaygı bozuklukları ve travma sonrası stres bozukluğu gibi durumlar, hormonal dalgalanmaların en belirgin yaşandığı dönemlerde daha sık görülür; bu durum özellikle kadınlarda belirgindir. Çocuklukta depresyon oranları erkeklerle eşit olsa da ergenlik dönemiyle birlikte kadınların riski iki katına çıkabilir ve bu fark yaşam boyu sürebilir.

Kadınlarda adet öncesi dönemde östrojen ve progesteron seviyelerinin düşmesiyle ortaya çıkan ruh hali dalgalanmaları, bazı kadınlarda PMDD gibi ciddi semptomlara yol açabilir. Johns Hopkins Üniversitesi’nden Liisa Hantsoo, PMDD’nin kronikleşebildiğini ve yaşam üzerinde büyük bir etkisi olabildiğini vurgular. Buna karşılık, yumurtlama öncesi yüksek östrojen düzeyleri mutlulukla ilişkilendirilebilir; progrestoronun parçalanmasıyla oluşan allopregnanolon’un sakinleştirici etkisi de bu süreçte rol oynar.

Gebelik, menopoz ve menopoz öncesi dönemdeki hormonal değişiklikler psikolojik sağlığı ciddi şekilde etkiler. Doğum sonrası depresyon oranı %13 civarındadır; bu süreçte progesteron ve östrojen düşüşleri etkilidir. Menopozda dalgalanmalar, bazı kadınlarda hafıza ve odaklanma problemlerine yol açabilir. Toronto Üniversitesi’nden Liisa Galea, hormonal değişimler kişiden kişiye farklılık gösterdiğini ve bazı bireylerde duyarlılığın daha yüksek olduğunu ifade eder.

Erkeklerde de yaşla birlikte testosteron düşer, ancak bu değişiklik kadınlardaki kadar belirgin değildir. Yine de bazı erkeklerde mod değişimleri ortaya çıkabilir; İsmail bu konuyu pek çok kişi için görünmeyen önemli bir başlık olarak değerlendirir.

Gezegendeki hormonlar “serotonin” ve “dopamin” gibi nörotransmiterlerin seviyesi ve beyin bölgelerinin işleyişi üzerinde etkili olur. Östrojenin bazı nörotransmiterleri güçlendirdiği ve hipokampusta yeni hücre üretimini teşvik ettiği gösterilmiştir. Hipokampüsteki hücre kaybı depresyon ve demansla ilişkilendirilir; bazı antidepresanlar veya psilosibin gibi maddeler bu bölgede yeni hücre büyümesini tetikleyebilir. Kadınlar menopozla birlikte bu bölgelerdeki ağaç dallarının gerilemesini yaşayabilirler; bu da hafıza ve bilişsel işlevlerde zayıflamaya katkıda bulunur.

Stres ve beyin arasındaki ilişki, HPA ekseni aracılığıyla kortizol salınımını tetikler. Kısa vadede hayatta kalmayı kolaylaştırsa da uzun vadede kronik stres, amigdala ve prefrontal korteks gibi bölgelerde hücre kaybına yol açabilir ve duygusal düzenlemeyi zorlaştırabilir. Oksitosin, güven ve bağlanma ile ilgili olumlu etkileri olan bir hormon olarak bilinse de, stresle başa çıkmada kortizol seviyelerini düşürücü etkisi olduğuna dair kanıtlar vardır; fakat bu konuda görüşler farklıdır ve halen tartışılmaktadır.

Tiroid hormonları da ruh hali üzerinde güçlü bir rol oynar. T3 ve T4 dengesi, dalgalandığında kaygı veya depresyon belirtilerine yol açabilir. Hormon tedavileri, bu belirtileri hafifletebilir ya da düzeltebilir; bazı hastalarda savunuyu güçlendirmek için tedavi planlarına dahil edilir.

Yeni tedaviler arayışı, hormonların ruh sağlığı üzerindeki etkisinin netleşmesiyle hız kazanıyor. Brexanolon gibi yeni ilaçlar, allopregnanolon etkilerini taklit ederek doğum sonrası depresyon tedavisinde umut vaat ediyor. Ayrıca testosteron takviyesinin bazı antidepresanların etkinliğini artırabileceği yönünde işaretler bulunuyor. Östrojen tedavileri ile menopoz dönemi semptomları ve mod değişiklikleri üzerinde faydalar görülebiliyor; ancak hormonal doğum kontolü PMDD’yi tamamen hafifletebileceği gibi bazı kadınlarda semptomları artırabilir. Araştırmalar, hormon dalgalanmalarına bireylerin farklı biçimlerde tepki verdiğini gösteriyor ve bu, tedavileri kişiye özel hale getirmenin önemini düşürüyor.

İsmail, hormonların ruh sağlığı üzerindeki etkilerini anlarlarken, uygun tedavileri uygulamadan önce bu etkilerin neden kaynaklandığını çözmenin gerekli olduğunu vurguluyor.

Kaynak: Haberler.com

The post Hormonların Zihin ve Ruh Halindeki İncelenmesi: Beyinde Sessiz Güçler first appeared on Magazin Haber Ajansı.

Günlük yaşamı kolaylaştıran erişim ve anlık haz vaadi ile sanal kumar, toplumsal ve bireysel düzeyde riskli bir davranış biçimi olarak görülüyor. Dr. Yılmaz, bu bağımlılığın başlangıçta eğlence amacıyla başlandığını, zamanla kayıpları telafi etme dürtüsünün devreye girdiğini belirtti ve kişinin kontrolünü yitirerek uzun süreler boyunca oynamaya devam ettiğini ifade etti. Bu sürecin en net işareti, planlanandan çok daha uzun süren oynama, bırakma çabalarının başarısız olması ve çevrenin dışlanmasıdır; buna ekonomik kayıplar da eşlik eder.

Uyku bozuklukları, depresyon ve anksiyete gibi sorunlar da zamanla eşlik edebiliyor ve bağımlılığın temel kriteri, kişinin bu davranışı engel olamıyor şekilde tekrarlamasıdır.

İlk adımlar ve tedaviye yöneliş için üç unsuru bir arada uygulamak gereklidir: psikoterapi ile risk algısının güçlendirilmesi ve dürtü kontrolünün sağlanması; erişimi sınırlama adımlarıyla sosyal medya ve internet kullanımının kısıtlanması; aile desteğinin yapılandırılması ve gerektiğinde ilaç tedavisi ile kaygı, depresyon ya da dürtü kontrol bozukluklarının yönetilmesi. Dr. Yılmaz’a göre, kişinin bağımlılığının farkına varması ve destek alması, bu durumla baş etmenin anahtarıdır. Sanal kumar bağımlılığı yalnızca bireysel bir sorun değildir; toplum geneline yayılan bir sorun olarak değerlendirilmelidir ve bu nedenle farkındalık ile tedavi süreçleri güçlendirilmelidir.

Travmanın uzun vadeli etkileri açısından, afetlere maruz kalan bireylerde ruhsal problemlerin kronikleşme riski bulunmaktadır. 10 yıllık bir izlemde, bu kişilerde travma sonrası stres bozukluğu, depresyon ve anksiyete bozukluğu gibi durumların görülme oranı yaklaşık %22 olarak rapor edilmiştir; şizofreni veya bipolar bozukluk gibi kronik sorunlar da bu grubun %9’unda ortaya çıkabilir. Ancak erken psikolojik ilk yardım, başa çıkma becerisini güçlendirir ve kronik hastalıkların ortaya çıkmasını engelleyebilir.

The post Sanal Kumar ve Doğal Afetlerle Gelen Ruh Sağlığı: Uzman Görüşleri ve Müdahale Yolları first appeared on Magazin Haber Ajansı.