Daire Şeklindeki Işığın Oluşumu

• Keşfedilen Einstein halkası, NGC 6505 galaksisinin önünde bulunan ve 4.42 milyar ışık yılı uzaklıkta yer alan başka bir gökadanın ışığının bükülmesi sonucu oluşmuştur.
• Bu gökadaların uzaydaki şans eseri hizalanması, ışığın mükemmel bir halka şeklinde görünmesini sağladı.
• Halkanın üzerinde gözlemlenen dört parlak nokta, uzaktaki galaksinin tekrar eden görüntüleridir.

Keşfin Nadirliği

• Bu kadar mükemmel bir Einstein halkasının keşfedilme olasılığı yalnızca %0.05 olarak hesaplanmıştır.
• Ayrıca, bu türden Dünya’ya bu kadar yakın mesafede keşfedilen yalnızca beş Einstein halkası bulunmaktadır.

Euclid Teleskobu’nun Başarısı

NGC 6505 galaksisi, ilk olarak 1884 yılında keşfedilmişti. Ancak çevresindeki bu Einstein halkası bugüne kadar hiç fark edilmemişti. Bu keşif, Euclid uzay teleskobunun, daha önce defalarca incelenmiş gökadalar üzerinde bile yeni sırlar ortaya çıkarabileceğini gösterdi. ESA’dan Valeria Pettorino, teleskopun potansiyeline dikkat çekerek: “Bu keşif, Euclid’in inanılmaz kapasitesini kanıtlıyor. Daha önce defalarca incelenmiş gökadalarda bile yepyeni buluşlar yapabiliyoruz.”

Euclid’in Görevi: Karanlık Madde ve Enerji

• Euclid uzay teleskobu, 2023 yılında ESA tarafından karanlık madde ve karanlık enerji haritası çıkarmak amacıyla fırlatıldı.
• Teleskop, kütleçekimsel merceklenme olaylarını gözlemleyerek, evrenin büyük ölçekli yapısını ve görünmez bileşenlerini araştırmayı hedefliyor.
• Bu keşif, Euclid’in ilk gözlemleri sırasında meydana geldi ve teleskopun bilim dünyasına katkılarının daha başlangıç aşamasında olduğunu gösterdi.

Yeni İsim Önerisi: Bruno Altieri Halkası

Keşfi ilk fark eden kişi, Euclid teleskopunun 2023’teki test verilerini inceleyen ESA gökbilimcisi Bruno Altieri oldu. Araştırmacılar, bu benzersiz Einstein halkasının “Bruno Altieri Halkası” olarak adlandırılmasını önerdi. Altieri, keşfin heyecanını paylaşarak: “İlk gözlemde bile bu halkayı görebiliyordum. Ancak Euclid daha fazla veri topladıkça, tamamen mükemmel bir Einstein halkası ortaya çıktı. Hayatım boyunca kütleçekimsel merceklenmeye ilgi duymuş biri olarak bu keşif beni büyüledi.”

Bilimsel Yayın

Bu önemli keşif, Astronomy & Astrophysics dergisinde yayımlandı. Bilim insanları, önümüzdeki yıllarda bu tür gözlemlerin evrenin karanlık yapısını anlamada büyük katkılar sağlayacağını belirtiyor.

The post Einstein Halkası: Kütleçekimsel Merceklemenin Büyüleyici Fenomeni first appeared on Magazin Haber Ajansı.

Öncelikle bilim insanları bu araştırmaları yaparken tam olarak aradıkları şeyi bilmiyorlar. Çünkü karanlık madde hakkında sahip olunan fikirler oldukça kısıtlı. Karanlık maddenin bir biçimde varlığı yaklaşık yüz yıldır kabul ediliyor. Evrenin yaklaşık yüzde 27’sini oluşturduğu düşünülen bu madde, görünür maddelerle kıyaslandığında büyük bir kısmını oluşturduğu varsayılıyor.

Karanlık madde parçacıkları, ışıkla etkileşmediği için doğrudan gözlemlenemiyor. Ancak çevrelerinde sebep oldukları etkiler sayesinde varlıkları anlaşılabiliyor. Evrendeki toplam madde miktarının yaklaşık yüzde 84’ünün karanlık madde olduğu tahmin ediliyor.

Bilim insanları bir karanlık maddenin dünyanın oluşumunda hatta evrenin oluşumunda önemli bir yeri olduğunu biliyor ancak yıllardır kanıtlanamıyor. İşte bilim insanları tam da bu noktada yapay zekaya bel bağlıyor. Teoride karanlık madde, herhangi bir şeyin kendisini yok etmemesi için, ihtiyaç duydukları kütleyi veren bileşenler olarak anılıyor.

Söz konusu evrişimsel sinir ağı, görüntü sınıflandırma görevlerinde sıklıkla kullanılan bir tür beyinden ilham alan yapay zeka türü olarak biliniyor. Nöronları hala geleneksel sinir ağlarının öğrenebilir ağırlıkları ve önyargılara sahip olsalar bile öğrenme gücü sayesinde daha verimli hale gelmeleri sağlanıyor.

Karanlık madde tanımlanıyor

Araştırmacılar sinir ağlarını evreni simüle eden bilgisayarlar tarafından üretilen verilerle işleyerek eğitiyor. Bu ise karanlık madde haritalarını tekrar tekrar analiz edilmesine olanak tanıyan bir yöntem. Böylece kozmolojik parametreler ile insan yapımı istatistiksel analize oranla yüzde 30 iyileşme görüldü. Yani yüz tanıma sinir ağları karanlık maddeyi bir şekilde bilinenden çok daha iyi oranda tanımlamayı başardı.

İlerleyen araştırmalarda karanlık maddeyi tanımlamaya birkaç adım daha yaklaşacaklarına inanan bilim insanları yüzlerce veriyi geliştirilen yapay zekaya öğretiyor.