Geleneksel yöntemlerle ortaya çıkan balta, nacak, çapa, orak ve tahra gibi aletlere ilgi azalsa da dükkânın ocağı sönmesin diye emeklerini sürdürüp demire yeni yaşam veriyorlar. Bölgede yaşayan halkın onarıma ihtiyaç duyduğu bir dönemde bile bu sanat, neredeyse bitme noktasına geldi; fakat baba‑oğul, bu mirası korumak adına sabırla çalışmaya devam ediyor.

İsmail Çankırı, sıcak demirin bir sanat olduğuna vurgu yaparak, yıllar boyunca edindiği tecrübeyi şöyle özetliyor: “Zor bir meslek; soğuk demiri ısıtıp şekillendiriyoruz. Emek ve alın teri gerektirir. Bu sanatı yaşatmak için ter döküyoruz ve dededen gelen bu mirası oğullarıyla birlikte sürdürüyoruz.”

Mustafa Çankırı ise gençliğe aktarılacak bir miras olarak gördüğü bu meslekteki tutkusunu şu sözlerle ifade ediyor: “Çocukluğumdan beri babamla çalışıyorum; yaklaşık 12‑13 yaşımdan itibaren demire şekil vermeye başladım. Eskiler canlandırılsın diye uğraşıyoruz; her şey makineleşse bile el emeğiyle elde edilen araçların değeri her zaman özel kalacaktır.”

Çankırı ailesi, dedelerinden miras kalan çekici sesini duymak için daha çok çalışmaya kararlı; öyle ki, ilerleyen yaşlarda bile bu sanatı genç kuşaklara aktarmayı ve duvarlara asılı birer hatıra olarak bırakmayı hedefliyorlar. Rabbimizin izniyle, güçleri yettiği sürece bu kültürü yaşatıp nesiller boyu sürdürmeyi arzuluyorlar.

The post Yaşatanın Ateşi: Demir Dövme Sanatını Sürdüren Baba ve Oğlu first appeared on Magazin Haber Ajansı.

Sabahın ilk ışıklarında başlayan mesai, sıcak havaya rağmen sürüyor. Çift, Türkiye’nin pek çok şehrini dolaşarak geçimlerini sağlıyor ve aile bütçelerine emeğiyle katkıda bulunuyor. Artık teknolojinin ve çelik mutfak eşyalarının yaygınlığı yüzünden talep azalsa da, bakırın doğal sağlıklılığına inanan vatandaşlar kalay işlemine sahip ürünlere sahip çıkıyor.

Karslılar, uzun yıllardır evlerinde bulunan bakır eşyaları yeniden parlatıp kullanıma sokmak için kalaycılara başvuruyor. Fırından çıkan yeni kalaylama işlemi, yüzeyleri temizlenmiş bakır kapları ilk günkü görünümüne kavuşturuyor ve dayanıklılığı uzatıyor.

Bir zamanlar mahallelerin vazgeçilmez simgelerinden olan kalaycılar, günümüzde de şehir şehir dolaşarak mesleklerini sürdürüyor. Ustalığın gerekliliğiyle ilerleyen bu zanaat, ailelere geçim kapısı olmaya devam ederken, kültürel mirasın da canlı kalmasına katkı sunuyor. Çiftin emekleriyle üretim yolunda atılan her adım, unutulmaya yüz tutmuş bu zanaatı yeniden hatırlatıyor.

The post Kars’ta Unutulmaya Yüz Tutan Kalaycılık: Emeğin Sesi Sokaklarda Yaşıyor first appeared on Magazin Haber Ajansı.

Isının ve demirin sertliğinin incelikle hesaplandığı bu zanaatta Topatan, ocağın kor haline getirdiği metale vurdukça şekil veriyor. Atölyesinde sipariş üzerine balta, orak gibi tarım aletleriyle birlikte bıçaklar da imal ediyor. İlk bakışta zor görünen bu işin, her darbenin demirin her yönüne farklı bir form kazandırdığına inanıyor.

Demirciliğin incelik gerektirdiğini vurgulayan Topatan, demir sıcaklıklarını ve ölçülerini sezgisel olarak kestirdiğini ifade ediyor. Bazı demirler yağlı ya da suda farklı tepkiler verir; buna göre ısıtıp soğutuyor. Genellikle fındık bahçelerinde kullanılan kesici tarım aletleri üzerinde yoğunlaşan üretimde, dalları budamada kullanılan aletler olan girebi, kesici ot ve dikenleri kıran orak ile kirinti, ayrıca balta ve kazma da imal ediyor. Talebe göre bıçak yapımını da sürdürse de, bıçakların inceliği nedeniyle günlük üretim merciği sınırlı oluyor ve bir günde ancak iki adet bıçak tamamlanabiliyor.

Sağlığı elverdiği sürece mesleğine devam etmeyi hedefleyen Topatan, gençlere bu zanaatı öğretmek konusunda da istekli fakat talebin yeterli olmadığını belirtiyor.

The post Ahmet Topatan: 50 Yıllık Demircilik ve El Yapımı Tarım Aletleri Ustası first appeared on Magazin Haber Ajansı.

Çalışır, bakıra olan talebin giderek arttığını belirtirken, bilimsel çalışmaların bakırın sağlık açısından faydalarını ortaya koymasıyla birlikte mutfak ve hediyelik ürünlere olan ilginin yükseldiğini aktardı. Mesleğe çocukluğundan beri adım attığını anlatan ustamız, geçmişte çıraklık kültürünün daha yaygın olduğunu söyleyerek şu anki tabloyu paylaştı:

“Eskiden babalar çocuklarını yetenekli bir usta yanında yetiştirmek isterlerdi; eti benim, kemiği çocuklarım diyecek kadar daima başlayıp büyütürlerdi. Aynı çizgide bizler de bu geleneği sürdürdük.”

İlgideki artışla birlikte Halil Çalışır, dededen kalan bu mesleği üçüncü kuşağın devam ettirdiğini ve yeniden değer kazanmanın sevindirici olduğuna vurgu yapıyor. Ayrıca bakırın sağlık açısından olumlu bulunduğuna dair bilimsel açıklamaların artmasıyla talebin yükseldiğini ve artık insanlar mutfaklarında bakırı tercih etmeye başladıklarını belirtiyor. Şanlıurfa’ya dışarıdan gelen müşterilerin de bakır eşyalarla ilgilendiğini ifade ediyor.

Çalışır, müşterilerin siparişlerine göre çalışan bir atölyede, süsleme ve özel tasarımları talebe göre yerine getiriyor. Eskiden meslek öğrenilirken ağır cezalar ve sınırlı iletişimlerin hakim olduğunu hatırlatan usta, bugün ise emeğe saygı konusunda zorluklar yaşandığını ancak ekmeklerini kazanmanın peşinde olduklarını dile getiriyor.

Birçok kişi için bakırın tercih edilmesi, mutfakta güvenli ve sağlıklı bir alternatif arayışından kaynaklanıyor; bu da Şanlıurfa’daki bakırcılar çarşısında hissediliyor.

The post Şanlıurfa’da 65 Yaşında Bakır Ustası: Gelenek Yeniden Canlanıyor first appeared on Magazin Haber Ajansı.

Geleneksel yöntemlerle koyun yününü işleyerek farklı ürünlere dönüştüren klinik bir üretim hattını kuran sanatçı, yalnızca keçeye odaklanmıyor; doğadan ve mitolojiden ilham alarak tuval, taş ve ahşap üzerinde de eserler yaratıyor. UNESCO’nun Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı olarak görülen Sağlamer, konar-göçer kültürün önemli mirası olarak kabul edilen keçeyi modernize ederek sunmaya çalışıyor. Atölye, günün büyük bölümünü kapsayacak şekilde, zanaatı sanata dönüştüren bir mekân olarak hizmet veriyor ve ziyaretçilere keçenin olanaklarını gösteriyor.

“Keçe doğaya zarar vermez; atalarımızdan gelen mirası doğaya saygıyla yaşatmaya çalışıyorum” diyen Sağlamer, keçe ile tablolar, giysiler ve dekoratif ürünler üretirken bu malzemenin doğayla uyumlu olduğunu vurguluyor. Doğaya zarar vermeyen ve geri dönüşüm için değerli olan keçenin günümüz yaşamında daha çok kullanılmasını arzuluyor; bunun için okullarda gönüllü eğitimler vererek toplumsal farkındalık yaratmayı hedefliyor.

Turizm açısından da zengin bir ilgiyle karşılaşan sanatçı, yerli ve yabancı turistlerin özel siparişler talep ettiğini belirtiyor. Bir müzik grubunun enstrümanları için Türk motifleriyle süslenmiş keçe kılıfları gibi talepler, yaratıcılığını tetikliyor ve bu tür projelerden büyük memnuniyet duyuyor. Keçenin yumuşak ama dayanıklı bir malzeme olduğunu ifade eden Sağlamer, özellikle yalıtım özelliği sayesinde hem yaz hem kış mevsimlerinde kullanım alanı bulduğunu anlatıyor.

Yıllar içinde bir ürünün ortaya çıkmasının bazen 20 güne varabildiğini belirten sanatçı, yünü günlerce su ve sabunla işleyerek keçeye dönüştürdüğünü ve kurutma aşamasının dayanıklılık açısından kritik olduğunu ifade ediyor. Keçe sanatını sürdürmek adına Türkiye’nin farklı bölgelerinde sergiler açan Sağlamer, ön Türk uygarlıklarını konu alan keçe tablolarının ziyaretçiler tarafından ilgiyle karşılandığını söylüyor. İnsanlar, eserlerin gerçek keçeden yapıldığını görünce şaşkına dönüyorlar.

Kaynaklar: AA / Ayşe Yıldız; Haberler.com

The post Keçe Sanatını Yaşatan Atölye: Nur Sağlamer’in Gelenekten Geleceğe Yolculuğu first appeared on Magazin Haber Ajansı.

Askere dönüşünden sonra kurduğu atölyesinde balta, nacak, keser, orak ve çapa gibi pek çok el aletini üreterek bölge halkının ihtiyaçlarını karşılamaya devam etti. Yaşına rağmen demir ocağının başından ayrılmayan Çanak, gençlere yol gösteren bir öğretmen gibi çalışarak Elbistan çevresinde demircilik kültürünün yaşatılmasına katkı sağlıyor.

AA muhabirine ömrünü bu mesleğe adadığını anlatan Çanak, çocukluk anılarının babasının nalbant dükkanında geçtiğini hatırlatıyor: “Ayaklarım yere değince demircilik merakım daha da ağır bastı. Dükkanın karşısında bulunan demirci komşularını izlemek bana ilham verdi; ustam olmadı ama bu işi öğrendim.” Oğulları da kendisi gibi demircilik mesleğini seçti; dört erkek çocuktan ikisi kendi atölye ve tezgahlarıyla çalışıyor. Geri kalanları ise daha farklı kariyerler tercih etti.

“Bu bölgede ne kadar demirci varsa ben onları yetiştirdim” diyen Çanak, tezgahında 200’den fazla çırak çıkardığını belirtiyor. Yetiştirdiği ustalar farklı şehirlerde çalışıyor; bazıları yanına uğrayıp helallik alıp gidiyorlar, döndüklerinde ise yeniden selamlaşıyoruz.

Geçmişte dükkanında çok sayıda çırak bulunan bir ortamın bugün bile hatırlandığını söyleyen Çanak, “Eskiden 13-14 çırak yanımda çalışırdı; askerliklerine kadar onların yetişmesi için atölyemde kalırdım.” diyor. Modern teknolojinin demircilik üzerindeki etkisini ise şu sözlerle özetliyor: “Artık çarka verdiğimiz şekillerle çalışıyoruz; eskiden üç kişiyle şekil verirdik. Şimdi talep azaldı ama üretim bitmedi. Özellikle pancar ekimiyle bağlantılı olarak yılda binlerce çapa ve orak üretimi yapılırken, fabrikasyon malzemeler bu ihtiyacı azaltıyor.” Çanak, demirciliğin sadece bir zanaat değil, aynı zamanda bir kültürel miras olduğuna dikkat çekiyor: “Bu sanat, peygamber mesleği olarak bilinir. Gençler bu işe pek ilgi göstermese de ben 70 yıldır demire şekil vermeye ve bu mirası yaşatmaya devam ediyorum.”

Kaynak: AA / Sinan Doruk

The post Elbistan’da 70 Yıllık Demircilik Hikayesi: Ahmet Çanak ve 200’ü Aşkın Çırakları first appeared on Magazin Haber Ajansı.

Amacı yalnızca hobi olan bu uğraş, Amanos Dağları’ndan topladığı çeşitli ağaç türlerinin oyulmasıyla gerçekleşiyor. Eden, ağaç dallarını keserek oyuyor, içini eğe ve bıçakla düzeltip kaşık, salça kaşığı, bokla, balta sapı ve kazma sapı gibi farklı aletlere dönüştürüyor. Gün boyu süren çaba sonunda elde ettiği ürünler, kendisine para kazandırmıyor; daha çok sevdiği bu uğraşı sevdiklerine hediye etmek için üretildiğini söylüyor.

Yaşının ilerlemesiyle çobanlığı bırakıp hobisine yönelen Eden, hâlâ bahçesinde dallara şekil vererek kaşık yapmaya devam ediyor. “Ağaç tükendiğinde dağa gidip yeniden kesiyorum; kesiklerimi eve getirip kaşıkları hediye ediyorum” diyen ustanın anlatımı, bu zanaatın aile mirası şeklinde aktarıldığını gösteriyor.

Dayısından öğrendiği bu sanatı 70 yıldan fazladır sürdürdüğünü belirten Eden, çınar ve benzeri farklı ağaç türlerinden yaptığını ifade ediyor. Yapılan işler arasında comca kaşığı, salça küreği, bokla, evreç, kazma ve balta sapları bulunuyor. Sabah saat 10.00’da başlayan çalışmalar, akşama kadar devam ediyor ve ustanın amacı işin zanaatını sürdürmek olarak özetlenebilir. “Bu işi sevmesem yapamazdım,” diyen Eden, ağaçları bıçkı ile kestikten sonra kaşıkları eve getirip hazırlıyor ve çoğunu yakınlarının edinimine sunuyor.

Usta, bu doğal ve el emeğine dayalı üretimi; Adana, Eskişehir, Mardin ve Mersin gibi şehirlere hediye olarak gönderdiğini belirtiyor. Keserle kaşıkları tasarlayıp ege ile içlerini oyduktan sonra dışını da bıçakla düzeltiyor; bu şekilde pilav kaşığı gibi kullanışlı araçlar ortaya çıkıyor. Babasıyla ilişkisi de bu zanaatı paylaşan bir parça olarak öne çıkıyor; “Babam 70 yıldır bu işi yapıyor, yarım saatte bir kaşık yapıyor ve makine kullanmadan keserle çalışıyor,” diyen oğlu Mehmet Eden de bunun ailece sürdürülen bir gelenek olduğuna vurgu yapıyor.

Mehmet Eden, ağaç dallarını babalarının getirdiğini ve bu uğraşın ailenin tesellisi haline geldiğini anlatıyor. Kendilerinin çobanlıktan çok kaşık ve tahtalardan yapılan diğer ürünlerle uğraştıklarını belirten aile, bu sanatı başkasına para için değil, sevgiyle yapıyorlar. Evdeki üretimler genelde hediye olarak sunuluyor ve bu gelenek, bölgedeki insanlara dağılmış durumda. – HATAY

The post Ahmet Eden: 70 Yıldır Dağdan Gelen Ağaç Dallarını Elleriyle Biçen Kaşık Ustası first appeared on Magazin Haber Ajansı.

Ahşap tahtaların özenle şekillendirilmesi ve metal çemberlerle sıkı biçimde sabitlenmesiyle kimyasal yapıştırıcı kullanılmadan üretilen fıçılar, çeşitli boyut ve kapasitelerde karşımıza çıkıyor. Baba Erdoğan, dedesi İlyas Erkuş’tan öğrendiği bu sanatı, çocuklarına aktararak gelecek kuşaklara taşımayı hedefliyor.

Fıçıcılık geçmişte daha yoğun talep görürdü; şimdi ise bazı özel alanlarda varlığını sürdürmeye devam ediyor. Talep azalsa da üretim, bazı müşterilerin ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde devam ediyor ve bu meslek aile içinde büyük bir gurur kaynağı olmaya devam ediyor.

İç ve dış pazarlara yapılan gönderiler, Erkuş ailesinin üretimini destekliyor. Türkiye’nin yanı sıra İspanya, Fransa, Almanya, Hollanda ve Amerika Birleşik Devletleri gibi ülkelerden gelen talepler, bu zanaatın uluslararası boyutlarını da gösteriyor.

Erguş ailesinin bu mirası, sağlık elverdiği sürece sürdürülmeye kararlı. Çocuklarının ilgi göstermesi, mesleğin beşinci kuşağa taşınabileceğini umduruyor.

The post İnegöl’ün Fıçı Ustası: Dördüncü Kuşak Erdoğan Erkuş ve Geleneksel Zanaatın Sürdürülmesi first appeared on Magazin Haber Ajansı.

Üretimini hâlâ geleneksel yöntemlerle sürdüren Ali Özen, mesleğin kıyısında kalışını şu sözlerle özetliyor: “Çırak bulmak zor. Benim geçimimi sağlamak bile güçleşti. Ürettiğimizi satamıyoruz, elimizde kalıyor.” Yaklaşık 60 yıldır bu sanatı yapan 70 yaşındaki usta, geçmişte çarşıda 60-70 semerci olduğunu hatırlatıyor; şimdi ise tek başına mesleğini yürütüyor.

Hayvan gücünün yerini motorlu araçlar alırken semercilik alanında kullanılan malzemelerin temininde de sıkıntılar yaşanıyor. Usta, “Eskiden burada en az 60-70 semerci vardı. Şimdi tek ben kaldım. Zamanında popüler bir meslekti ancak teknolojiye yenik düştü. Artık mesleğimize ihtiyaç kalmadı” diye konuşuyor. Çırak eksikliği, onun geçimini daha da zorlaştırıyor; oğulları bile farklı işlere yönelmiş durumda.

Masraflar arttı, gelir azaldı ifadesiyle masrafların yükseldiğini aktaran Özen, bir semeri yaklaşık 3-4 günde tamamladığını belirtiyor. Eskiden bu süre 2 güne inerken, yaşı nedeniyle üretim süresinin uzadığını anlatıyor. Malzeme temininde yaşanan zorluklar da işin etkileyen unsurları arasında. Anavatanı Afyonkarahisar’dan getirilen otlar maliyeti yükseltiyor; usta, 70 yaşında olmasına rağmen 10 yaşından beri bu işi sürdürdüğünü vurguluyor. Ailesinden destek alan Özen, oğlunun arada yanında çalıştığını belirtse de çoğunlukla farklı işlere yöneldiğini ifade ediyor.

Bu durum, Kahramanmaraş’ta semer üretiminin ve geleneksel el sanatlarının geleceğini belirsiz bırakarak, ziyaretçilere geçmişin izlerini taşıyan şehir sokaklarında nadir görülen bir ustayı hatırlatıyor.

The post Kahramanmaraş Semer Ustaları: Geleneksel Zamanlardan Günümüze Teklif Edikçe Yitirilen Meslek first appeared on Magazin Haber Ajansı.

Geleneksel üretim, modern dünyanın gölgesinde ayakta kalmaya çalışıyor. Elektroniğe ve hızlı tüketime rağmen, kamıştan yapılan sepetler mahallede günlük yaşamın renklerini taşıyor. 63 yaşındaki Kemal Süzgün, “Bu işi 40 yıl yaptım. Çocuklarımı bu sepetlerle büyüttüm” diyerek mesleğin sadece bir iş olmadığını, bir yaşam biçimi olduğunu anlatıyor. Eşi de sepet yapıp pazarda satıyor, onlarca yıl süren bir dengeyle geçimlerini sağlıyorlar.

Eskiden pazarlarda kapış kapış satılan sepetler, bugün talebin azalmasıyla karşılaşıyor. Süzgün, artık plastik ve modern ürünlerin rekabetinde geleneksel üretimin içinin boşaldığını, insanların bu el emeğine yeterince ilgi göstermediğini belirtiyor. “Pazarlara götürdüğümüz sepet sayısı düşüyor; pamuk üretiminin azalmasıyla birlikte bu ürünlere olan talep de azalıyor” diyen usta, gençlerin mesleğe olan ilgisini de kaybettiğini vurguluyor.

Kamışlar derelerden ve tarlalardan toplanıp uzun bir sürece tabi tutuluyor. İnce şeritler halinde işlenen kamışlar gereksinime göre farklı kalınlıklarda kullanılıyor; büyük sepetler için kalın kamışlar, diğer modeller için ise ince kamışlar kullanılıyor. Üretimin zahmetli ve zaman alıcı bir süreç olduğunu belirten Süzgün, “Günlerce emek veriyoruz” ifadelerini kullanıyor.

Geçmişte sepetler, sadece evlerin ihtiyaçlarını karşılamakla kalmıyor, takas yoluyla da geçim kaynağı oluyordu. Buğday, bulgur ya da tavuk gibi ürünlerle değiş tokuş yapılarak hayat sürdürülüyordu. Şu anda ise insanlar plastik ürünlere yönelmiş durumda ve el emeğinin değeri giderek azalıyor. Gençler mesleği öğreniyor ama geçim olmadan devam edemiyorlar.

Bu sanatın yok olmaması için çaba gösteriyoruz. Bu bizim kültürümüz ve geçmişimiz; korunması gereken bir miras olarak kalmalı.

Kaynak: İhlas Haber Ajansı

The post Kozan’da Roman Sepetçiliği: Gelenekten Modernliğe Direnen Zanaat first appeared on Magazin Haber Ajansı.