Araştırmanın başında olan Dr. Louise Van der Wayden, kedi kanseri genetiğinin şimdiye kadar büyük ölçüde kapalı tutulduğunu belirtti ve bu bulguların hangi türdeki kanseri anlamaya katkı sağlayabileceğini ifade etti. Uluslararası ekibin Cambridge Wellcome Sanger Enstitüsü liderliğinde yürüttüğü çalışma, 13 farklı kedi kanseri türüyle ilişkili yaklaşık bin geni inceledi ve sonuçlar, kedilerde söz konusu genlerin çoğunun insanlardakilerle benzerlik gösterdiğini ortaya koydu. Bu ortak genetik altyapı, tümörlerin büyümesini ve yayılmasını yönlendiren temel biyolojik süreçlerin iki tür için de ortak olduğunu gösterdi.

Bilim insanları, kedilerin özellikle “triple negatif” meme kanseri türünü anlamada kilit rol oynaması muhtemel olduğuna dikkat çekti. İnsanlarda da bu alt türün daha nadir olmadığını hatırlatan araştırmacılar, kedilerin geniş bir örneklem sunması sayesinde yeni tedavi yaklaşımları geliştirme potansiyelinin yüksek olduğunu vurguladı.

Çevresel faktörler üzerinde durulduğunda, köpekler üzerinde yoğun kanser çalışmaları yapılırken kedilerin bu alanda uzun süre keşfedilmemiş bir alan olduğu ortaya çıktı. Uzmanlar, her iki evcil hayvan türünün de çevresel etkenlerden etkilenebileceğini söyledi. Kanada’daki Ontario Veteriner Koleji’nden Prof. Geoffrey Wood, evcil hayvanların insanlar gibi aynı mekanlarda yaşadığını ve benzer çevresel baskılara maruz kaldığını belirtti. Bu durum, gezegenimizdeki değişimlerin kanser riskini nasıl etkilediğini anlamaya ve yeni önleme yöntemleri geliştirmeye katkı sağlayacak bir zemin sunuyor.

Science dergisinde yayımlanan bu çalışma, türler arası genetik haritalama konusunda yeni bir dönemi işaret ediyor ve kedilerle insanlar arasındaki genetik bağları daha somut bir şekilde ortaya koyuyor.

The post Kedi Kanseri ve Genetik: Evrensel Yolları Gösteren İnsan-Kedi Benzerlikleri first appeared on Magazin Haber Ajansı.

Erkek üreme sağlığı açısından bakıldığında, hava kirliliği güvenilir bir tehdit olarak karşımıza çıkıyor. Havada bulunan çok küçük partiküller solunum yoluyla vücuda girer ve kan dolaşımına karışır. Uzun vadeli maruz kalmanın sperm üretimi ve kalitesine olumsuz etkileri rapor ediliyor. Çalışmalar, yüksek kirlilik düzeyine sahip bölgelerde sperm sayısında azalma, hareketliliğin düşmesi ve DNA hasarında artış gibi bulguları öne sürüyor; bu durum gebelik şansını ve sağlıklı embriyo gelişimini etkileyebiliyor.

Gebe kalma süreci ve sonrasında hava kirliliğinin etkileri ise farklı bir boyutta ele alınıyor. Hava kirliliğine bağlı riskler, gebelik oluşumuyla sınırlı kalmayıp süreç boyunca da devam edebiliyor. Kirli hava, bazı olumsuz gebelik sonuçlarını tetikleyebiliyor ve bu nedenle hem gebelik öncesinde hem de gebelik sırasında temiz hava solumak önem kazanıyor. Bireysel olarak hava kirliliğini tamamen ortadan kaldırmak mümkün olmasa da maruziyeti azaltmaya yönelik adımlar atılabilir. Sigara ve pasif dumandan uzak durmak, yoğun trafikli bölgelerde uzun süre bulunmamak ve yaşam alanlarında hava kalitesine dikkat etmek, sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla desteklenmelidir. Bu önlemler tek başına yeterli olmayabilir; ancak üreme sağlığını korumada önemli birer katkı sağlarlar.

Çevresel faktörlere rağmen gebelik elde edilemiyorsa, yardımcı üreme tedavileri günümüzde önemli bir seçenek olarak öne çıkıyor. Unutulmaması gereken temel nokta şudur: hava kirliliği tek başına kısırlık nedeni değildir, ancak kadın ve erkek üreme sağlığını olumsuz yönde etkileyebilen kritik bir risk faktörüdür. Bu nedenle temiz hava, yalnızca çevresel bir konu değil; gelecek nesillerin sağlığı için de hayati bir konudur.

Kaynaklar: Demirören Haber Ajansı / Sağlık; Haberler.com

The post Hava Kirliliğinin Üreme Sağlığı Üzerindeki Çok Yönlü Etkileri: Kadın ve Erkeklerde Potansiyel Riskler first appeared on Magazin Haber Ajansı.

Bir diyetisyen olan Bini Suresh, kişinin kilo alımını tek bir irade eksikliğine bağlamanın, sorunun tüm yönlerini görmezden geldiğini vurguluyor. Uzmanlar, kilo verme sürecinde “irade” kelimesinin rolünün küçümsenmemesi gerektiğini fakat bunun tek belirleyici faktör olmadığını belirtiyorlar. WeightWatchers’ın tıbbi yöneticisi Dr. Kim Boyd da obezitenin çok daha karmaşık bir durum olduğunu ifade ediyor ve uzun süreli çözümlerin yalnızca daha az yemek veya daha fazla hareketle sınırlı kalamayacağını belirtiyor.

Genetik çalışmalar, bazı insanların neden daha kolay kilo verip koruyabildiğini ve neden diğerlerinin daha fazla zorluk yaşadığını açıklamaya çalışıyor. MC4R gibi bazı genetik varyantlar, açlık ve tokluk sinyallerini düzenleyen mekanizmalarda etkili oluyor; bu da kilo alımını ve doyma deneyimini doğrudan etkileyebiliyor. Ancak genetik etkilerin tek başına belirleyici olmadığını, çevre ve biyoloji arasındaki etkileşimin de kritik olduğunu söyleyenler var.

Biyolojiyle mücadelede kilit nokta, vücudun “kilo ayar noktası” olarak adlandırılan bir dengede çalışmasıdır. Dr. Andrew Jenkinson, metabolizmanın bazı durumlarda belirli bir kiloda sabit kaldığını ve bu ayarlamanın yalnızca irade gücüyle değiştirilemeyeceğini ifade ediyor. Yeme alışkanlıkları ve uyku düzeni gibi yaşam tarzı unsurları, bu ayarlamayı yavaşça değiştirebilir; bu süreç, kilo kaybını uzun vadede sürdürmeye yardımcı oluyor. Leptin gibi hormonların rolü de bu dengede önemli. Ancak leptin sinyallerinin her zaman etkili olmadığı ve insülin düzeyleriyle etkileşime girdiği de vurgulanıyor.

İradenin günümüzdeki ağırlığı ise, çevresel etkenlerin ve pazarlama baskılarının artmasıyla daha da karmaşık bir hal alıyor. Halk sağlığı uzmanları, obeziteyi yalnızca bireysel bir sorun olarak görmek yerine, gıda bulunabilirliği, pazarlama ve kent tasarımı gibi çevresel faktörleri de dikkate alan geniş kapsamlı çözümler gerektiğini savunuyor. Uzun vadeli başarı için tek başına disiplinli bir yaklaşım yeterli olmayabilir; destekleyici sistemler ve bilinçli eğitim, bireylerin daha sağlıklı alışkanlıkları benimsemesini kolaylaştırabilir.

İradenin rolü her zaman tartışmalı kalıyor olsa da, bazı uzmanlar bu kapasitenin güçlendirilebileceğini belirtiyor. Suresh, insanların bu konudaki farkındalığını artırmanın, biyolojik etkileri anlamalarına ve daha akıllıca kararlar vermelerine yol açacağını savunuyor. Uzmanlar, gerçekçi hedefler belirleyerek, yapılandırılmış beslenme planları ve psikolojik stratejilerle desteklenen bir yaklaşımın, kilo yönetimini daha sürdürülebilir kılacağını ifade ediyorlar.

İstatistiksel olarak obezite oranlarındaki artışa rağmen, bu konunun yalnızca kişisel bir mücadele olmadığını söyleyen bilim insanları, toplum olarak sağlıklı bir yaşam çevresi oluşturmaya odaklanmanın önemli olduğunu yineliyorlar. Bu çerçevede, irade güçlendirmenin ötesine geçmek ve bireyleri çevresel etkenler hakkında bilgilendirmek, uzun vadeli başarı için kritik görünüyor.

The post İradenin Ötesinde: Obeziteyi Anlamak İçin Biyoloji, Çevre ve Psikolojiye Yeni Bakışlar first appeared on Magazin Haber Ajansı.

GÖZ KURULUĞUNUN TEMEL SEBEPLERİ Yaşla birlikte gözyaşı üretiminin azalması, hormonal değişiklikler ve çevresel etkenler bu problemin başlıca nedenleri arasındadır. Özellikle menopoz sonrası dönemde hormon seviyelerindeki değişiklikler bu durumu tetikleyebilir.

ÇEVRESEL FAKTÖRLER Kuru hava, klima ve ısıtıcılar, rüzgar gibi ortam koşulları gözyaşının buharlaşmasını hızlandırır. Kapalı alanlarda uzun süre kalmak da kuruğu artırabilir.

UZUN SÜRELİ EKRAN KULLANIMI Bilgisayar, tablet ve telefon ekranlarına uzun bakmak, göz kırpma sıklığını düşürür; bu da gözyaşının düzgün dağılmasını engeller ve kuruluğa yol açar.

KONTAKT LENS KULLANIMI Lensler, göz yüzeyine yeterince oksijen ulaşımını kısıtlayabilir ve buharlaşmayı hızlandırabilir. Özellikle uzun süreli kullanım risklidir.

BELİRTİLER Gözlerde yanma, batma ve kaşınma; kızarıklık ve sulanma; bulanık görme ile ışığa hassasiyet; kontakt lens kullanırken zorluklar; göz yüzeyinde mukus birikmesi ve göz yorgunluğu sıklıkla görülür.

GÖZ KURULUĞUNU ÖNLEMEK İÇİN ÖNERİLER Ortamın nemlendirilmesi, buhar makineleri veya kaloriferlerin yanında su kabı bulundurulmasıyla desteklenebilir. Ekran başında geçirilen süreleri kısaltmak, her 20 dakikada 20 saniye uzağa bakmak gibi alışkanlıklar kuruluğu azaltır. Göz kırpma egzersizleriyle gözyaşının yüzeye eşit dağılması sağlanabilir.

Göz Sağlığını Korumak İçin Günlük Alışkanlıklar Gözleri dinlendirmek amacıyla düzenli aralıklarla mola vermek; lens temizliğine dikkat etmek ve kullanım sürelerine uymak önemlidir. Yeterli miktarda su tüketmek (günlük en az 2 litre) gözyaşı üretimini destekler. Sigara ve kirli ortamlardan kaçınmak, dumanlı hava göz kuruluğunu tetikleyebilir. Düzenli göz kontrolleriyle kuruluğun altında yatan nedenler belirlenip uygun tedaviler planlanabilir.

The post Göz Kuruluğunun Nedenleri ve Etkili Önlemleri: Günlük Yaşama Uyarlanmış Rehber first appeared on Magazin Haber Ajansı.

Çalışmayı yürüten Çevre Sağlığı Uzmanı Jianyong Wu, bu farklılığın temel sebepleri arasında kıyı bölgelerinde hava kalitesinin daha yüksek olması, hava sıcaklıklarının daha istikrarlı ve elverişli olması, ve fiziksel aktiviteler için daha fazla imkan sunulması olduğunu belirtti. Wu, “Kıyı bölgelerinde yaşayanların ortalama yaşam süresi 79 yıl civarında seyrederken, iç bölgelerde bu rakam 78’e kadar inebiliyor” dedi. Ayrıca araştırmacılar, kıyı bölgelerinde yaşayanların daha az sıcak ya da aşırı soğuk günlerle karşılaştığını ve bu durumun uzun vadeli sağlık açısından fayda sağladığını da vurguladı.

Kırsal ve İç Sulardaki Yaşam Koşulları

İç sulardaki kırsal bölgelerin yaşam süresine bazı olumlu etkiler yaptığı gözlemlense de, bu avantajlar kıyı bölgeleriyle kıyaslandığında sınırlı kalıyor. Özellikle iç sularda bulunan yerleşim alanlarında, kirlilik seviyeleri yüksek olabiliyor ve bu durum sağlık sorunlarını tetikleyebiliyor. Kentsel iç sularda ise durum daha karmaşık ve olumsuz olabiliyor; yüksek hava kirliliği, yoksulluk oranlarının yüksekliği, güvenli fiziksel aktivite alanlarının eksikliği ve artan sel riski, yaşam süresini olumsuz etkileyen faktörler olarak öne çıkıyor.

Akademisyen Yanni Cao, araştırmanın sonuçlarını değerlendirirken, özellikle iç sulardaki kentsel bölgelerde görülen yaşam süresi düşüşünün temel nedenlerini şöyle sıraladı: “Kirlilik, yoksulluk, güvenli ve erişilebilir fiziksel aktivite alanlarının eksikliği ile sel ve taşkın riskleri, iç sulardaki kentsel yaşamın olumsuz yönlerini oluşturuyor ve bu da yaşam süresine yansıyor.” Bu faktörlerin, kıyı bölgelerine kıyasla iç bölgelerde yaşayanların ortalama yaşam süresini kısaltmada etkili olduğu görülüyor.

Çalışma, yaşam kalitesini artırmak için çevresel faktörlerin ve yaşam koşullarının iyileştirilmesine dikkat çekiyor. Uzmanlar, toplum sağlığını korumak ve yaşam süresini uzatmak adına, özellikle kentsel iç sulardaki yaşam alanlarının düzenlenmesi ve iyileştirilmesi gerektiğine vurgu yapıyor.

The post Sahil Bölgelerinde Yaşamak Ömrü Uzatıyor first appeared on Magazin Haber Ajansı.

Türkiye Ormancılar Derneği Genel Başkanı Ahmet Hüsrev Özkara, orman yangınlarının önlenmesinde ve etkin bir şekilde mücadele edilmesinde yeni organizasyonlara ve stratejilere ihtiyaç duyulduğunun altını çizdi. Yangınların artış sebepleri ve alınması gereken önlemler konusunda önemli açıklamalarda bulunan Özkara, mevcut projelerin yanı sıra yenilikçi ve sürdürülebilir çözümler geliştirilmesi gerektiğine işaret etti.

Mevcut Projeler ve Yeni Yaklaşımlar

Özkara, özellikle ‘Orman Yangınlarına Dirençli Köy Projesi’ gibi projelerin hayata geçirilmesinin, yangınların yayılma riskini azaltmada kritik rol oynayacağını belirtti. Bu proje kapsamında, orman köylerinin boşaltılması yerine, yerel yaşam alanlarının yangına dayanıklı hale getirilmesi ve bölgenin doğal yapısına uygun önlemler alınması gerektiğine vurgu yaptı. Yangınlara karşı direnci artırmak için, bölgedeki yapıların yangına dayanıklı malzemelerle inşa edilmesi, yangına neden olabilecek yanıcı maddelerin tampon bölgelerde kontrol altına alınması ve yangın söndürme sistemlerinin kurulması gibi önlemler üzerinde duruldu.

Yangınların Artışında Çevresel Faktörler ve Alınması Gereken Önlemler

Özkara, 26 Haziran’dan itibaren ülke genelinde yoğun şekilde görülen orman yangınlarının temel nedenlerinin sıcaklıkların anormal derecede yükselmesi ve kuraklığın artması olduğunu vurguladı. Yüksek sıcaklıklar ve bağıl nem oranının %20’nin altına inmesi, yangınların çıkışını ve yayılmasını kolaylaştırıyor. Rüzgar hızının 30 kilometreyi aşması ve zaman zaman 50-60 kilometrelere ulaşması ise yangınların kontrol edilmesini güçleştiriyor. Bu olumsuz hava koşullarının, iklim değişikliğinin ve ekosistem dengesizliklerinin sonucu olduğunu dile getiren Özkara, mevcut yöntemlerin bu yeni koşullara uyum sağlaması gerektiğine dikkat çekti.

Bilim ve Teknolojinin Yangın Mücadelesindeki Rolü

Bilim ve teknolojinin orman yangınlarının önlenmesinde kilit rol oynadığını belirten Özkara, özellikle meteorolojik tahminlerin ve erken uyarı sistemlerinin önemine vurgu yaptı. Size önceden tahminlerini ileten bu sistemler, yangın riskini en aza indirmek ve etkin müdahale sağlamak adına hayati öneme sahip. Ayrıca, İnsansız Hava Araçları gibi teknolojik araçların kullanımı, yangınların başlangıç aşamasında tespit edilmesini sağlayarak, müdahale süresini kısaltıyor ve yangının büyümesini engelliyor. Erken müdahale ve toplumsal katılımın, orman yangınlarıyla mücadelede başarıyı artırdığına dikkat çekildi.

Gelecek İçin Çözüm ve İş Birliği

Özkara, orman yangınlarının önlenmesi ve mücadelede yeni yöntemlerin geliştirilmesi gerektiğini vurguladı. Toplumsal bilinçlenme ve kurumlar arası koordinasyonun, bu mücadelenin başarısında temel unsurlar olduğunu belirtti. Kurumsal iş birliği ve katılımcı yaklaşımlar ile güçlendirilmiş organizasyonların, yangınların etkisini azaltmada kritik rol oynayacağına inanıyor. Ayrıca, toplumun aktif katılımı ve eğitimlerle, yangınlara karşı dirençli ve bilinçli bir toplum oluşturulmasının önemini vurguladı.

The post Orman Yangınlarına Karşı Yeni Organizasyon ve Stratejiler Gerekliliği first appeared on Magazin Haber Ajansı.

İşte tarih boyunca kız çocuklarının ergenliğe giriş yaşında kayda değer değişiklikler gözlemleniyor. 1860’larda kızlar ortalama 16,5 yaşında ergenlik belirtileri göstermeye başlarken, bu oran zamanla azalmış ve 1900’lerde 14,5, 1950’de 13,5 ve 1980’de 12,5 seviyelerine gerilemiştir. Günümüzde ise bu yaş, 8,8 seviyesine kadar inmiş durumda. Bu durum, henüz ilkokul çağında olan kız çocuklarının hızla ergenliğe geçtiğine işaret ediyor.

Değişimin Nedenleri ve Uzman Görüşleri

Bu ani ve kayda değer değişimin temel nedenleri arasında modern yaşam tarzı ve çevresel faktörler öne çıkıyor. Uzmanlar, özellikle kimyasal maruziyetin bu süreci hızlandırdığına inanıyor. Yapılan kapsamlı araştırmalarda, 10 binden fazla kimyasalın detaylı analizi yapıldı ve bu kimyasallar arasında misk ambrette adlı bileşiğin, ergenliği tetikleyen hormon reseptörlerini güçlü şekilde uyardığı tespit edildi.

Misk Ambrette ve Günlük Hayattaki Yeri

Misk ambrette, parfümler, deodorantlar, kişisel bakım ürünleri, ev temizlik malzemeleri, deterjanlar, yumuşatıcılar, sabunlar, makyaj ürünleri ve hatta oda kokuları ile kokulu mumlar gibi pek çok alanda kullanılıyor. Bu kimyasalın, vücutta hormon dengesini bozarak erken ergenliğin başlamasına neden olabildiği düşünülüyor.

Alınabilecek Önlemler ve Ailelerin Rolü

Uzmanlar, bu kimyasallara olan maruziyetin azaltılmasını önemli bir adım olarak görüyor. Ailelere önerilen en temel tedbirler arasında, çocukların kullandığı ürünlerin içeriklerini dikkatle okumak ve mümkünse doğal ve temiz içerikli alternatifleri tercih etmek bulunuyor. Kimyasal kullanımını en aza indirmek, erken ergenliği önlemede ilk ve en etkili adım olarak kabul ediliyor. Ayrıca, ebeveynlerin bilinçlenmesi ve çocuklara bu konuda eğitim verilmesi, uzun vadede sağlıklı gelişim için kritik öneme sahip.

The post Ergenlik Yaşında Düşüş ve Modern Yaşamın Etkisi first appeared on Magazin Haber Ajansı.

Shannon Des Roches Rosa, oğlunun otizm tanısı konusunda bazı açılardan büyük bir şansa sahip olduğunu düşünüyor. Otizm spektrum bozukluğu, her bireyde ve toplumda farklı biçimlerde kendini gösteriyor. Özellikle kız çocuklarının semptomları, erkeklere kıyasla genellikle daha farklı ve karmaşıktır. Rosa’nın oğlu Leo ise, özellikle belirgin özellikleri ve tanı kriterleriyle dikkat çekiyordu. Bu kriterler, çevresindekiler tarafından fark edilen ve gözlemlenebilen davranışlar içeriyordu. Leo, yürümeye yeni başlamışken nadiren göz teması kuruyor, anaokulunda ise kendisiyle iletişim kurmak isteyenlere yanıt vermiyordu. Sık sık ellerini çırpma, kıyafetlerini çekiştirme gibi tekrarlayan davranışlar sergiliyor, kolayca strese giriyordu. Bu durumlar, ailesini ve çevresini oldukça kaygılandırmıştı.

Leo’ya 2003 yılında, henüz iki yaşındayken, oldukça hızlı ve net bir şekilde teşhis kondu. Fakat, Rosa’ya o dönemde, bu teşhisin ardından atılacak adımlar hakkında yeterli rehberlik sunulmadı. California’da yaşayan ve üç çocuk annesi olan Rosa, “Kendimi çok kaybolmuş ve öfkeli hissettim” diyor. Diğer ebeveynler gibi o da, çocuğunun neden otizmli olduğunu bilmek istiyordu. İnternette, benzer endişeleri taşıyan birçok ebeveynle tanıştı. Bazıları çocuklarının aşılar nedeniyle otizm olduğunu düşünüyordu. Yüz binlerce çocuk üzerinde yapılan kapsamlı bilimsel çalışmalar ise, aşılar ile otizm arasında tutarlı ve doğrudan bir bağlantı bulunmadığını gösterdi. Çalışmalar, aşılanmış çocukların aşılanmamışlardan daha yüksek oranda otizmli olduğunu ortaya koymamıştı.

Ancak Rosa, bu bilgileri öğrendikten sonra, çocuklarının aşılarını ertelemeyi veya tamamen durdurmayı tercih etti. Yıllar geçtikçe, bu yanlış inancın yanlış olduğunu fark etti. Sonunda, aşı karşıtlığından vazgeçti ve başkalarına yardım etmek amacıyla Thinking Person’s Guide to Autism adlı web sitesini kurdu. Rosa, “Buna inanan birçok ebeveyn var çünkü ben de o yoldan geçtim. Ama şimdi bunun yanlış olduğunu biliyorum” diyerek, toplumdaki farkındalık ve bilgi seviyesinin artması gerektiğine vurgu yapıyor.

Otizmin Günümüzdeki Durumu ve Artış Sebepleri

Bu yılın başlarında, ABD Sağlık Bakanı Robert F. Kennedy Jr., otizm nedeniyle yüzlerce bilim insanını kapsayan büyük bir araştırma başlatma sözü verdi. Kennedy, 2025’e kadar otizm ‘salgını’nın nedenlerini ortaya çıkarmayı hedefliyor. Ancak, otizm üzerine yapılan onlarca yıllık araştırma, bu durumun karmaşık ve genetik faktörlere dayandığını gösteriyor. Uzmanlar, otizm teşhislerindeki artışın esas nedeninin, gerçek vakaların değil, teşhis ve tarama yöntemlerindeki değişiklikler olduğunu belirtiyor.

Otizm, genellikle düşünce biçimi, duyusal işlem, iletişim ve sosyal etkileşim alanlarındaki farklılıkları içeren bir nörogelişimsel bozukluk olarak tanımlanıyor. Yaygınlığı ise, çeşitli ülkelerde yaklaşık %1 ile %3 arasında tahmin ediliyor. Ancak, dünya genelinde düşük ve orta gelirli ülkelerde yeterli veri bulunmadığından, gerçek oranlar tam olarak bilinmiyor. 20. yüzyılın ortalarından itibaren, otizm teşhislerinde belirgin bir artış gözlemleniyor. ABD’de, 2000’den 2022’ye kadar, otizm yaygınlığı 150’de 1’den 31’de 1’e yükseldi. Bu artış, Avustralya, Tayvan ve diğer ülkelerde de kendini gösteriyor.

Autistic Self Advocacy Network’ün savunuculuk direktörü Zoe Gross, “Bu artış, istatistiklerin anlamını bilmeyenler için endişe verici görünebilir. Bu, vakaların artması değil, teşhis ve farkındalık seviyelerinin yükselmesi anlamına geliyor” diyor. Gross, otizmin artan teşhis oranlarının, aslında, bu durumu yaşayan bireylerin sayısında bir artış değil, toplumların ve sağlık sistemlerinin konuya olan farkındalığının artmasıyla ilgisi olduğunu ekliyor.

Otizmin Tanımı ve Tarihsel Gelişimi

Otizm, ilk kez 1980’lerde DSM (Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı) içerisinde yer aldı. O dönemde, otistik çocuklara genellikle şizofreni teşhisi konuyor veya teşhis konmuyor, çünkü tanım oldukça sınırlıydı. Gross, o zamanlar otizmin sadece 30 aylık ve öncesinde başlayan, diğer insanlara tepki vermemeye ve dil gecikmesine sahip semptomları içerdiğini belirtiyor. Bu kriterler, tüm belirtileri karşılayan çocukların tanı almasını öngörüyordu. Ancak, zamanla otizm tanımında büyük değişiklikler gerçekleşti. En önemli adım, 2013 yılında DSM’nin, Asperger sendromu ve diğer alt kategorileri kapsayacak şekilde, otizm spektrum bozukluğu (OSB) terimini kullanmaya başlamasıydı.

Bu değişiklikle birlikte, daha önce tanı alamamış birçok birey, artık teşhis alabiliyor. Ayrıca, teşhis kriterlerinin genişlemesiyle, özellikle çeşitli etnik ve sosyoekonomik gruplar arasında tanı oranları artış gösterdi. Örneğin, Teksas’ta %1 civarında tespit edilen otizm oranı, Kaliforniya’da %5’ten fazla. Bu farklılıklar, değerlendirmeye erişim ve tanı süreçlerindeki bölgesel farklılıkları yansıtıyor. Ayrıca, toplumlar ve sağlık profesyonelleri, OSB’nin çeşitli belirtilerine daha fazla dikkat etmeye başladı. Bu da, daha önce gizli kalan veya fark edilmemiş birçok otizm vakasının teşhis edilmesine imkan tanıdı. Sosyal medyanın ve bilgi kaynaklarının yaygınlaşmasıyla, ebeveynler ve toplumlar, otizm hakkında daha bilinçli hale geliyor. Yun-Joo Koh, Kore’de ebeveynlerin sosyal medya aracılığıyla bilgi edinip, kliniklere daha erken başvurduğunu belirtiyor.

Sonuç olarak, artan teşhis oranları, otizmin yeni bir fenomen değil; tarih boyunca var olan ve toplumsal farkındalık sayesinde daha görünür hale gelen bir durum olduğunu gösteriyor. Rosa, “Otizm her zaman vardı” diyerek, gerçek sorunun, toplumların ve sistemlerin bu duruma verdiği yanıt ve sağladığı destek olduğunu vurguluyor. Genetik Biliminin Otizmdeki Rolü

Stockholm’deki Karolinska Enstitüsü ve New York’taki Mount Sinai Icahn Tıp Fakültesi’nden istatistikçi ve psikiyatri epidemiyoloğu Sven Sandin, otizmin karmaşık ve çok katmanlı bir genetik yapıya sahip olduğunu söylüyor. Sandin’in araştırmaları, yüksek gelirli ülkelerde, otizmin yaklaşık %80 oranında kalıtımsal olduğunu ortaya koyuyor. Özellikle erkek çocuklar arasında kalıtımın daha belirgin olduğunu belirtiyor; erkeklerde oran %87, kadınlarda ise %75,7 seviyesinde. Bu oranlar, otizmin genetik temellerinin güçlü olduğunu gösteriyor. Tek yumurta ikizleri üzerinde yapılan çalışmalar, eğer bir ikiz otizmli ise, diğerinin de olma olasılığının %65-90 arasında olduğunu ortaya koyuyor. Ancak, otizme yol açan genlerin sayısı ve çeşitliliği oldukça fazla. 100’den fazla genin bu durumla bağlantılı olduğu tespit edilmesine rağmen, bunların çoğu, tek başına doğrudan otizme neden olmuyor. Bazı durumlarda, binlerce genin bir araya gelerek etkili olduğu düşünülüyor.

Çevresel Faktörlerin ve Genetik Etkileşiminin Otizmdeki Yeri

Genetik faktörlerin yanı sıra, çevresel etkilerin de otizm üzerinde rol oynayabileceği düşünülüyor. Sandin, “Çok farklı genler ve karmaşık genetik mimariler mevcut ve muhtemelen çevresel etkiler de tetikleyici olabiliyor” diyor. Bu bağlamda, araştırmacılar çeşitli davranışsal ve çevresel risk faktörlerini inceliyor. Örneğin, ‘buzdolabı anne’ teorisi gibi, soğuk ve duygusal açıdan mesafeli ebeveynlerin otizme neden olduğu iddiaları çürütüldü. Ayrıca, ebeveynlerin kullandığı belirli antidepresanların, çocuklarda otizm riskini artırdığına dair iddialar da şüpheli bulunuyor. Ancak, ebeveynlerde psikiyatrik bozuklukların, otizm riskiyle ilişkili olabileceği düşünülüyor. Ayrıca, ebeveynlerin yaşının yükselmesiyle otizm riski arasında güçlü bir bağlantı olduğu öne sürülüyor; özellikle yaşlı babaların spermlerinde, yeni mutasyonların ortaya çıkma olasılığı artıyor. Bu mutasyonlar, erken doğum ve otizm arasındaki ilişkiyi de açıklayabilir. Ancak, uzmanlar, çevresel faktörlerin araştırmasının devam etmesi gerektiğinde hemfikirdir. Aşılar ve otizm arasındaki bağlantı ise, kesinlikle reddedilmektedir. Gross, “Birçok kişi basit bir açıklama arıyor ve suçlayacak bir şey istiyor. Bu boşluğu dolduran şey ise, genellikle yanlış ve yanıltıcı bilgiler oluyor” diyerek, aşıların otizmle ilgisinin olmadığını vurguluyor.

Mevcut araştırmalar, otizm teşhislerinin artmasının, toplumların destek sistemlerini geliştirme ve farkındalık seviyelerini artırma çabalarıyla da ilişkili olduğunu gösteriyor. Rosa, “Gerçek kriz, otizm değil; bakım ve destek sistemleridir” diyerek, temel sorunun, bireylerin ve ailelerin ihtiyaç duyduğu hizmetlerden yoksun olması olduğunu belirtiyor. Bugün, 24 yaşındaki Leo, yürüyüş yapmayı ve pizzayı çok seviyor; ancak, yeterli bakım ve destek alamadığını söylüyor. Rosa, oğlunu en iyi şekilde desteklemek için çözümler aramaya devam ederken, bilim insanları da otizmin doğasını anlamak ve çözmek için çalışmalarını sürdürüyorlar. Bu süreçte, otizmin hem genetik hem de çevresel faktörlerle şekillendiğine dair bilgiler netleşmeye devam ediyor.

The post Otizmin Anlamı ve Ailelerin Deneyimleri first appeared on Magazin Haber Ajansı.

KANSER RİSKİ NEDEN ARTIYOR?

Günümüzde kanser vakalarının artış göstermesinin temel nedenlerinden biri, insanların yaşam sürelerinin uzaması olarak gösterilmektedir. Prof. Dr. Türkan Öztürk Topcu, uzun yaşamın beraberinde birçok avantaj getirdiği gibi, kanser gibi yaşa bağlı hastalıkların görülme sıklığını da artırdığını belirtti. Modern tıp ve gelişen teknolojiler sayesinde yaşam kalitesinin yükselmesi ve yaşam süresinin uzamasıyla birlikte, kanser teşhislerinin de daha erken ve sık şekilde konulduğunu dile getirdi.

KANSERİN NE KADARI GENETİK FAKTÖRE BAĞLI?

Genetik yatkınlığın kanser oluşumundaki rolünü değerlendiren Prof. Topcu, yapılan araştırmaların ve klinik gözlemlerin, vakaların yalnızca yaklaşık %15’inin doğrudan genetik faktörlere bağlı olduğunu ortaya koyduğunu belirtti. Çevresel faktörlerin, yaşam tarzının ve beslenme alışkanlıklarının ise, kanser riskini önemli ölçüde etkilediğine dikkat çekti. Bu nedenle, bireylerin sağlıklı yaşam biçimleri benimseyerek, kanser riskini minimize edebileceklerine vurgu yaptı.

AKCİĞER KANSERİ VE SIGARA KULLANIMI

Akciğer kanserinin en büyük nedenlerinden biri olan sigara kullanımı hakkında açıklamalarda bulunan Prof. Dr. Topcu, sigara kullanımının vakaların yaklaşık %80’ine sebep olduğunu belirtti. Sigaraların yalnızca akciğer kanseri değil, aynı zamanda ağız, boğaz, yemek borusu ve mesane gibi çeşitli kanser türlerinin de gelişiminde önemli bir risk faktörü olduğunu açıkladı. Sigarayı bırakmanın, hem genel sağlık durumu hem de kanser riskini kayda değer ölçüde azaltacağına vurgu yaparak, toplumda sigaraya karşı farkındalığın artırılması gerektiğini sözlerine ekledi.

Sağlık Kaynakları: Haberler.com

The post Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nden Tıbbi Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Türkan Öztürk Topcu’dan Kanser ve Güncel Bilgiler Açıklaması first appeared on Magazin Haber Ajansı.

Haberler.com’un Meral Karadağ moderatörlüğünde gerçekleştirilen İyileşme Burada Başlar programında, alanında uzman Prof. Dr. Türkan Öztürk Topcu ile sağlık ve kanser konularında önemli değerlendirmeler yapıldı. Program boyunca, kanserin oluşumunda etkili olan çeşitli faktörler detaylı şekilde ele alındı.

Prof. Öztürk, özellikle yaşlanmanın en büyük risk faktörlerinden biri olduğunu belirterek, yaşla birlikte gelen biyolojik değişikliklerin kanser riskini artırdığını vurguladı. Ayrıca, genetik ve çevresel faktörlerin kanser gelişiminde önemli rol oynadığını ifade etti. Bu noktada, genetik yatkınlık ve çevresel maruziyetlerin kişisel sağlık açısından dikkat edilmesi gereken unsurlar olduğunu sözlerine ekledi.

Aşılar ve Kanser İlişkisi Hakkında Yanlış Anlamalar

Programda, aşılar ve kanser arasındaki bağlantı konusu da detaylandırıldı. Prof. Topcu, “Aşıların kanser yaptığına dair bilimsel olarak kanıtlanmış herhangi bir veri bulunmamaktadır” diyerek, kamuoyunda yaygın olan yanlış anlamaları düzeltti. Uzmanlar, aşıların güvenli ve etkin olduğunu ve kanser riskini artırmadığını net şekilde belirtti.

Uzman, ayrıca, uzun yaşam süresinin de kanser riskini yükselten faktörlerden biri olduğunu belirterek, insanların yaşam süreleri uzadıkça, doğal olarak kanser vakalarının da artma eğiliminde olduğunu açıkladı. Buna ek olarak, genetik faktörlerin gelişmiş ülkelerde %15 oranında etkili olduğu bilgisini paylaştı.

Sigara ve Alkolün Kanser Üzerindeki Etkileri

Sigara ve alkolün, kanser gelişiminde başlıca tetikleyicilerden olduğunu söyleyen Prof. Öztürk, özellikle akciğer kanserlerinin %80 oranında sigara kullanımıyla ilişkili olduğunu belirtti. Alkol tüketiminin ise, özellikle meme ve yumurtalık kanseri riskini artırdığını vurguladı. Bu alışkanlıkların, genetik yatkınlıkla birleştiğinde, kanser oluşumunu hızlandırdığına dikkat çekti.

Erken Tanı ve Koruyucu Tedbirler

Özellikle, 45 yaşından itibaren herkesin düzenli olarak kolonoskopi yaptırması gerektiğinin altını çizen Prof. Dr. Topcu, bu sayede kolon ve rektum kanserlerinin erken teşhisi mümkün olabileceğine değindi. Ayrıca, son yıllarda gelişen immünoterapi tekniklerinin, geleneksel kemoterapiye kıyasla daha az yan etkiyle tedavi imkânı sunduğunu açıkladı. Bu gelişmelerin, kanser tedavisinde yeni bir dönemin başlangıcı olduğunu belirtti.

Son olarak, yaşlanma ve genetik gibi faktörlerin sağlık üzerindeki etkilerini anlamanın önemine vurgu yapan Prof. Dr. Topcu, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve düzenli kontrollerle, kanser gibi hastalıkların önüne geçmenin mümkün olduğunu belirtti. Bilimsel veriler ışığında, doğru bilgi ve düzenli sağlık takibi ile yaşam kalitesinin artırılabileceğine dikkat çekti.

The post Prof. Dr. Türkan Öztürk Topcu ile Kanser ve Sağlık Üzerine Derinlemesine Bir Röportaj first appeared on Magazin Haber Ajansı.