Antalya Tavşan Yüreği Zeytini: Coğrafi İşaretli Üretimde Yükselen Değer ve Sağlıkla İlişkili Özellikler

ATB’nin yaklaşık 2 milyon 630 bin metrekarelik zeytinliği, Antalya’nın nefesini oluşturan “akciğeri” olarak anılıyor ve 25 bine yakın ağacı koruma kapsamına alıyor. Bu alanda zeytin ve zeytinyağı üretiminin yanı sıra, Antalya’ya özgü tavşan yüreği zeytini üzerinde de önemli çalışmalar sürdürülüyor.

Coğrafi işaret tescili için ilk adım, 2018 yılında Türk Patent ve Marka Kurumu’ndan alınan onayla atıldı. Antalya Tavşan Yüreği adıyla bu zeytinin güvenilirliğini ve tanınırlığını artırmak amacıyla çalışılıyor.

İspanya’da yapılan analizler 2021 yılında Tavşan Yüreği zeytinyağının, Córdoba Üniversitesi’nde laboratuvar ortamında incelenmesiyle elde edildi. Sonuçlar, bu zeytinyağının oleokantal bakımından dünyadaki en yüksek oranı taşıdığını gösterdi.

Üretimdeki bu yılki trendler ise dikkat çekiyor: Zeytin hasadında görülen yaklaşık %30-35’lik bir düşüş, mevsimsel iklim değişikliklerinden kaynaklanıyor. Çandır, Antalya genelinde yaklaşık 50 bin tonluk bir hasadın beklenmesini ve bu hasadın sofralık ile yağlık olarak değerleneceğini belirtti.

Zeytinyağı fiyatları ve üretim verimi konusunda konuşan ATB Başkanı Ali Çandır; normal zeytinyağı litre fiyatlarının toptanda yaklaşık 230-250 TL, perakende olarak 350-400 TL civarında seyrettiğini söyledi. Tavşan Yüreği zeytini ise sofralık olarak değerlense de yağ üretimi için de kullanılıyor ve bu türden elde edilen yağın verimi diğerlerinden farklı olarak yaklaşık 14 kg dan 1 litreya kadar çıkabiliyor.

Sınırlı üretim ve yüksek kalite nedeniyle bu yıl üretimde sınırlı miktarda yağ elde edildi. Araştırmalarda Tavşan Yüreği zeytinyağının içerdiği polifenol oranının yüksek olduğu ve oleokantal açısından dünyanın en üst sıralarında yer aldığı vurgulanıyor. 2021’de Córdoba Üniversitesi’nde yapılan analizde oleokantal seviyesinin 191 mg/kg gibi önemli bir değere ulaştığı tespit edildi. Bu nedenle taze ve natürel sızma zeytinyağı olarak kullanımının özellikle değer kazandığı belirtiliyor.

Bilim insanlarının görüşü Ankara Üniversitesi’nden Prof. Dr. Mücahit Taha Özkaya, tavşan yüreği zeytinyağının kusursuz natürel sızma kalitesine sahip olduğunu ve ilaç gibi kullanılabilir minör bileşenlere sahip olduğuna dikkat çekti. Çalışmalar, tavşan yüreği zeytinin yüksek oleokantal içeriğiyle kanser önleyici potansiyele sahip olduğuna işaret ediyor ve Antalya’nın bu fırsatı iyi değerlendirmesi gerektiğini vurguluyor.