Çiğdemli’nin Ekmek Ocağı: Sağ Salim Dönüşün Geleneksel Ritüeli

Yozgat’ın Sorgun ilçesine bağlı Çiğdemli köyünde, savaşlara giden askerlerin sağ salim dönmesiyle anılan bir gelenek hala yaşatılıyor. Eskiden Molla Ali’nin evi olarak bilinen bu yer, askere gidecek gençlerin uğurlanırken birlikte yemiş olduğu yemeğin simgesi haline gelmiş durumda. Nüfusu 2 bin 271 olan köyde, “ekmek ocağı” olarak anılan evin öyküsü 1914’e uzanıyor. Seferberlik döneminde köyden yaklaşık 80 kişi askere giderken, evden ayrılan üç kardeşin tamamının sağ salim dönmesi, bu evin bölge halkınca özel bir konuma kavuşmasına yol açmış. Zamanla gençler, askere giderken bu evden ekmek yiyerek yola çıkmaya alışmışlar.

Gelenek bugün ise kuşaktan kuşağa aktarılmaya devam ediyor. Kasaba halkından 68 yaşındaki Faruk Çelik, Molla Ali’nin eski evini işaret ederek geleneğin nasıl başladığını şöyle aktardı: “Buradan Yemen’e gidenler, savaşırken de sağ salim dönmüşler. Dönüş yolunda buradan ekmek yiyorlar ve bu ev, ocak olarak anılmaya başlanıyor. Evlatlar ve torunlar da bu töreni sürdürüyor; her asker devresinde bir lokma ekmek yiyip yoluna devam ediyor.”

63 yaşındaki Birol Palabıyık ise 1984 yılında askere gitmeden önce bu ocaktan ekmek yediğini ve görevini tamamladıktan sonra köyüne döndüğünü belirtti. Palabıyık, geleneğin günümüzde de devam ettiğini söyleyerek şöyle konuştu: “Çiğdemli’de doğdum büyüdüm; eski adıyla Sorgun Köyü. 1984’te askere gittim ve bu ocaktan ekmek yedim. Doğuda görev yapmama rağmen sağ salim çıktım ve köyüme geri döndüm. Bu ocak, yemek yiyen herkesin sağ salim dönmesi için bir inanç taşıyor. Komşular mı DES te, gençler askere giderken en azından bir lokma ekmekle uğurlanırlar.”

Araştırmacı-yazar Osman Karaca da bölgeyi inceleyen çalışmalarında bu geleneğin peşine düşmüş ve Çiğdemli Köyü’nün ekmek ocağına dair sözlü anlatıları derlemişti. Gazinin hayatını araştırırken köy halkının kendisine “bizim ekmek ocağımız var” dediğini ifade eden Karaca, bu ritüelin savaş yıllarına uzandığını vurguluyor. O, “Bir gazinin yaşam öyküsünü araştırırken, köyden askere gidenler ‘bu evin askerleri sağ salim döndü’ düşüncesiyle ekmek yemeden gitmeyi reddediyorlar. Böylece ekmek ocağı kültürü köyde etiketlenmiş bir ritüele dönüştü,” diyor.

Karaca, güncel örnekler üzerinden geleneğin hâlâ canlı olduğunu belirtiyor. Kore’ye giden askerlerin de sağ salim döndüğünü, teröre karşı verilen mücadelede de köyün bu ritüeli sürdürdüğünü ifade ediyor ve Türkiye’nin geleceğinde de kimsenin şehit olmamasını diliyor.

Kaynaklar: İhlas Haber Ajansı, Haberler.com