Topkapı Sarayı Darphane-i Amire ve 5 Müzeyle Kültür Adasında Yeniden Hayat buluyor

Topkapı Sarayı’nın birinci avlusundaki Darphane-i Amire, kapsamlı restorasyon çalışmalarının ardından 5 ihtisas müzesiyle bir kültür adasına dönüştü. Osmanlı’nın para basım geleneğini hatırlatan bu alanda, 10 binden fazla eser ziyaretçilerle buluşturuluyor; bunlar arasında 1500 yıllık silah koleksiyonundan 7 asırdan kalma porselenlere, hat, harita ve endüstri araçlarına kadar geniş bir yelpaze yer alıyor.

Milli Saraylar Başkanlığı, Topkapı Sarayı’nın üretim merkezi olan Darphane-i Amire’nin restorasyon ve müzecilik süreçlerini tamamladı. Uzun süre bakımsız kalan yapılar özgün mimarisi korunarak tekrar işlev kazandı. Osmanlı Devleti’nin para basım merkezini içeren yapılar, Milli Saraylar koleksiyonunun öne çıkan parçalarını barındıran beş ayrı müzeye dönüştürüldü. Restorasyon süreci hakkında Milli Saraylar Başkanı Dr. Yasin Yıldız gazetecilere bilgi verdi.

Darphane-i Amire yeni bir kimlik kazanırken, 1727 yılında atılan temel ve II. Mahmud dönemindeki genişletme adımları yerleşkenin bugünkü görünümünü belirledi. 2019’da Topkapı Sarayı’ndan Milli Saraylar Başkanlığı’na devredilen bu alan, yeni müzecilik işlevleriyle ziyaretçilerle buluşuyor.

Beş müzede sergilenen koleksiyonlar arasında yaklaşık 5 bin porselen, 2 bin hat eseri, 2 bin 500 silah, 500 endüstri objesi ve 110 harita bulunuyor. Ziyaretçiler, tarihi yapılarla uyumlu özel vitrinlerde ve tematik sergileme alanlarında bu eserleri inceleyebiliyor.

19 salonda 7 yüzyıllık porselen mirası Darphane-i Amire’nin 13 numaralı yapısında yer alan Porselen Müzesi 19 sergi salonuyla ziyaretçilerini ağırlıyor. Koleksiyon, 13. yüzyıldan 20. yüzyıla uzanan geniş bir yelpazeyi kapsıyor ve Çin, Japonya, Almanya, Avusturya ile Fransa gibi üretim merkezlerinden örnekler içeriyor. Osmanlı sofralarının porselen dünyasını yansıtan eserler, üretildikleri merkezlere ve dönemlere göre düzenlenmiş durumda. Yenilikçi sergileme teknikleriyle ilk kez sunulacak parçalar da bu müzede yer alıyor ve Asya-Avrupa porselen sanatının gelişimini gözler önüne seriyor.

Üç alanlı geniş kapsam Milli Saraylar Başkanı Yıldız, 17 dönümlük arazi üzerinde 17 yapıdan oluşan kompleksin 5 yüksek değerli koleksiyonu bir araya getirdiğini belirtti. 17 yapı arasındaki sokaklar ve geçitler, bu dev bütünden sadece binaları değil, mekanın tamamını kapsayan bir küme ortaya çıkarıyor. 2019 itibarıyla Topkapı Sarayı ile birlikte Darphane Bölgesi Milli Saraylar Başkanlığı’na bağlandı ve o günden bu yana kültür mirasının korunması adına kapsamlı çalışmalar yürütüldü.

Topkapı Sarayı’nın envanteri Başkan Yıldız, darphaneye taşınan müzelerin kapsamında 375 bin taşınabilir eserin bulunduğunu belirtti. Bu rakam, dünya genelindeki önde gelen müzelerle karşılaştırıldığı konuşmalarında öne çıktı. 200 bini Topkapı Sarayı’nda yer alan eserler olarak kayda geçiyor. Ayrıca yaklaşan dönemde açılacak galerilerle bu envanterin uluslararası standartlarda sergilenmesi hedefleniyor. Her müzenin envanterinin yüzde 10’unun belirli aralıklarla sergilenmesi geleneğinin sürdürüldüğü ifade edildi. Özellikle Piri Reis haritası ve Kaftanlar Galerisi gibi bölümler, sirkülasyon politikalarının önemli bir parçasını oluşturuyor. Bu noktada, Darphane müzeleriyle uluslararası kabul gören bir sergileme düzeyi yakalanması hedefleniyor.

Bir diğer önemli unsur ise Darphane içinde bulunan Milli Saraylar Araştırma Merkezi’nin varlığı. Başka kütüphanelere ve dijital kaynaklara erişim sağlayan bu merkez, ziyaretçilere ve araştırmacılara geniş bir bilgi altyapısı sunuyor. Açılışın Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından yapılması planlanırken, Topkapı Sarayı biletiyle ziyaretçiler ana noktadan giriş yapabilecekler. Törenin ardından pazar gününden itibaren ziyaretçiler için kapılar açılacak ve Bab-ı Hümayun ana girişinin yanında Arkeoloji Müzesi karşısındaki kapı da kullanılmaya başlanacak.

“Bölgede bulunan 17 bina, 5 ayrı koleksiyonun sergilenmesini sağlayan muazzam bir müze alanı sunuyor.” diyen Yıldız, porselen koleksiyonlarının 19 salonda sergilenmesiyle dünyanın önde gelen merkezlerinin envanterine katkı sağlıyor. Porselenlerin yanı sıra hat müzesi ve silah koleksiyonları da bölgenin entelektüel ve tarihi zenginliğini öne çıkarıyor. Darphane’nin makinelerinin restore edilerek beş ayrı salonda sergilenmesiyle sanayi tarihi mirası da gün yüzüne çıkıyor.