Antandros Kilisesi: 5. yüzyıla uzanan büyük keşif ve mozaik izleri

Balıkesir’in Edremit ilçesindeki Antandros Antik Kenti’nde 2026 kazı sezonu, Büyük Kilise olarak bilinen yapının ortaya çıkarılmasına odaklanıyor. Kazı Başkanı Prof. Dr. Gürcan Polat, çalışmaların büyük ölçüde erken dönem kilise inşasına yönelik olduğunu belirtiyor ve bu yapının bölgenin en önemli dini merkezlerinden biri olmaya aday olduğunu vurguluyor.

Bu yılki çalışmalara 22 Haziran’da başlanmasının arkasında, Antandros’un etkin bir şekilde tanıtılmasına katkı sağlayan Antandros Festivali’nin etkisi bulunuyor. Polat, festivalin bölgenin kültürel görünümünü güçlendirdiğini ifade ederken, ekiplerin kilise yapısının ana hatlarını gün yüzüne çıkarmaya odaklandığını belirtti.

İnşa edildiği öne sürülen yapı, 5. yüzyılın başlarına tarihleniyor ve 7. yüzyıldaki Arap akınlarıyla sarsılmış olabilir. Yine de bugüne dek özgün planını büyük ölçüde koruduğu düşünülüyor. Bugüne kadar açığa çıkarılan bölümün genişliği yaklaşık 17 metre olup, doğu tarafına ulaşılmadığı için toplam uzunluğu henüz netleşmiyor; fakat mevcut bulgular, son derece büyük bir kilise ile karşı karşıya olduğumuzu gösteriyor.

Mozaik döşemeler üzerinde yer alan kitabelerden, yapının cemaat tarafından yaptırıldığı ve mozaiklerin Kandıdos adlı bir bağışçı tarafından finanse edildiği anlaşılıyor. Ayrıca mozaikler üzerinde yaklaşık 10 santimetrelik bir yangın tabakasına rastlanması, yapının büyük bir yangın sonrası kullanılamaz hale gelmiş olabileceğini düşündürüyor.

Duvarlarında fresklerin bulunduğu kilisenin yanında panel ve bitkisel bezemeler de ortaya çıkarıldı. Ayrıca yapıdaki granitten üretilmiş sütunlar, bu anıtsal yapının önemini pekiştiriyor. Antandros’un antik kaynaklarda Efes Başpiskoposluğu’na bağlı bir piskoposluk merkezi olarak anıldığı biliniyor; şu an açığa çıkarılan kalıntılar, bu kilisenin Antandros’un en erken ve en önemli ibadet mekânlarından biri olma ihtimalini güçlendiriyor.