Fetih Camii: Restorasyonla Yeniden Doğuşu ve Fresklerin Geri Kazanılması

Yakutiye’nin Demirciler Çarşısı’nda bulunan Fetih Camii, uzun yıllar Rum Ortodoks kilisesi olarak işlev görmüş olup 1997 yılında camiye dönüştürülerek ibadete açılmıştır. 19. yüzyılın ortalarında inşa edilen yapı, gönül gözüyle korunmuş bir tarih olarak bugün yeniden gündeme geliyor. Restorasyon sürecinde, önce kapalı olan Hazreti İsa freskinin yeniden ortaya çıkması, ziyaretçiler için çok önemli bir nokta olarak öne çıktı.

Fresk, orta nefin üzerindeki tavanın merkezinde yer alıyor ve Pantokrator olarak adlandırılan Hazreti İsa tasvirini barındırıyor. Etrafında ise dört İncil yazarı Matta, Markos, Luka ve Yuhanna figürleri bulunuyor. Uzman restorasyon ekipleri, yaklaşık 5,5 ay süren titiz çalışmalarla bu değerli eseri yeniden gün yüzüne çıkardı. Ziyaret saatlerinde fresk, özel bir perde sistemiyle kapatılarak ibadet düzeninin bozulmaması sağlanıyor; dışarıdan gelen ziyaretçiler ise bu sanatsal mirası görme imkanına sahip oluyor.

Fetih Camii’nin mimari özellikleri ise kilise kökenli bir planı benimsemiş durumda. Doğu-batı yönünde uzanan ve üç nefli bazilika görünümünü taşıyan yapı, 1850’li yıllarda kilise olarak inşa edilmiş ve 1977’de koruma altına alınmıştır. 1997’de camiye dönüştürülen bu mekan, 2024 yılında başlatılan restorasyon süreciyle güçlendirme çalışmaları, drenaj ve taş değişimleri gibi kapsamlı onarımlara sahne oldu. Kadınlar mahfiline açılan iki ayrı giriş kapısı ile bu bölümlerin özgün konumları da ortaya çıkarılarak aslına uygun biçimde yeniden düzenlendi.

restorasyon çalışmalarının tamamlanması planlandığı 2026 yılında Fetih Camii tekrar ibadete ve ziyarete açıldı. Zamanla yıpranan bazı unsurların korunmasına özen gösterilirken, caminin batı cephesinde önceki dönemde bulunan basit çan kulesinin izleri gün yüzüne çıkarılamadı; ancak özgün mimari öğeler büyük ölçüde korunmuş durumda.

İç mekânda dikkat çeken detaylar arasında yekpare camdan yapılmış minber ile mihrap ve vaaz kürsüsünün Türk-İslam sanatını yansıtan unsurları yer alıyor. Restorasyon öncesinde ağır bir durumda olan yapı, Erzurum’un valisi ve şu anki İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi’nin himayesinde yürütülen çalışmalar sonucunda eski görünümlerine kavuştu. Freskin ortaya çıkarılmasıyla cami, yalnızca ibadet için değil, kültürel miras açısından da önemli bir merkez konumuna geldi. Ziyaretçiler tarafından yoğun ilgi gören Fetih Camii’nde namaz vakitlerinde fresk perdeyle kapatılarak ibadet sağlanıyor; vakitler dışında ise sanatseverler için açık tutuluyor.

Okuyucu Hoca’nın açıklamaları, yapının geçmişinin bir Rum kilisesi olduğuna dair net bir perspektif sunuyor: 1850’lerden kalma bu yapı, 1997’de camiye dönüştürüldüğünde iç mekânda saklı kalan fresk, modern restorasyonla özgün haliyle yeniden görülebilir hale getirildi. Pantokrator betimlemesiyle Hazreti İsa’nın betimi, dört İncil yazarıyla çevrelenmiş bir ansamde temsil ediliyor ve bu resim, 19. yüzyıl kilise mimarisinin zarafetini yansıtıyor. Restorasyon sürecinde perdelendirme sistemiyle korunması, ibadet ve ziyaretçiler arasındaki dengeyi sağlıyor.

İbadet ve ziyaret açısından önem taşıyan Fetih Camii, ziyaretçilerin geçmişe yolculuk yapmasını sağlayan bir köprü olarak öne çıkıyor. Fresklerin yanı sıra minberin camdan oyularak yapılması ve mekâna özgün bir zarafet katması da bu tarihi eserin ayrılmaz parçaları arasında yer alıyor. Günümüzde de toplumun dini ve kültürel duyarlılıklarını bir araya getiren bir buluşma noktası olmaya devam ediyor.