Aspendos’ta Şifa Tanrısı Asklepios ile Oğlu Telesphoros’un Mermer Heykel Grubu Keşfi

Antalya’daki Aspendos Antik Kenti kazılarında bugünlerde öne çıkan bir buluntu, sağlık tanrısı Asklepios ile onun yardımcısı ve oğlu Telesphoros’un birlikte betimlendiği yaklaşık 2,20 metre uzunluğunda bir mermer heykel grubunu gün yüzüne çıkardı. Roma Dönemi’nin izlerini taşıyan eser, Tiyatro Caddesi üzerinde bulunan Doğu Meydanı’nın kuzey kanadındaki Anıtsal Kapı’nın kalıntıları arasında bulundu ve yaklaşık olarak Milattan sonra 2’nci yüzyılın son çeyreğine tarihlendiriliyor. Gruplarını taşıyan ikonografik anlatım, hastalığın tedavisinden tamamen iyileşmeye kadar olan süreci simgeleyen zengin bir görsellik sunuyor.

Şifanın 1.800 yıllık sembolü olarak tanımlanan buluntuya ilişkin bir paylaşım yapan Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, eserin, Geleceğe Miras Projesi kapsamında yürütülen kazılar sonucunda erişildiğini belirtti. Heykelin, Asklepios ile Telesphoros’un birlikte tasvir edildiği 2,20 metre boyundaki mermer grubunun Roma İmparatorluk Dönemi karakterini net biçimde yansıttığını vurguladı. Aynı açıklamada, yüz ifadesi, saç ve sakal işçiliği ile himationunun kıvrımları gibi öğelerin dönemin heykeltıraşlık anlayışını öne çıkardığı ifade edildi.

Heykelin ikonografisi bakımından Asklepios ayakta, benzersiz bir duruşla ön planda yer alırken sağ bacağı hafif öne doğru bükülü, sol eliyle himation kıvrımlarını kavrıyor. Sağ kolun tamamı ise zelden sarmalanmış yılanlı asa ile temsil ediliyor ki bu, tanrının en belirgin simgesidir. Telesphoros ise Asklepios’un sol ayağının önünde konumlanmış, uzun ve kapüşonlu giysisiyle figürü tamamen gizleyen bir görünüm sergiliyor.

Bu kompozisyon, antik çağın sağlık kültlerini kent yaşamıyla ilişkilendiren güçlü bir anlatı sunuyor. Hastalığın tedavisinden bütünüyle iyileşmeye uzanan süreç, iki figürün arasındaki bağla pekişiyor ve Telesphoros’un konumlandırılması bu bağın ikonografik olarak tamamlayıcı yönünü ortaya koyuyor.

Anıtsal Kapı ve şifa kültünün izleri Heykel grubunun Anıtsal Kapı’nın kuzey kanadında bulunan Doğu Meydanı ile yakın ilişkisinde sergilenmesi, bu eserin kamusal ve törensel yaşamın önemli bir parçası olduğunu gösteriyor. Eser, Aspendos’un sağlık kültüne dair kent yaşamındaki inançları ve ritüelleri belgeleyen değerli arkeolojik buluntular arasında yer alıyor. Asklepios ile Telesphoros’un yan yana betimlenmesi, tedavi ve iyileşme süreçlerini kentte nasıl entegre ettiğini net biçimde ortaya koyuyor. Duruşlar, himation kıvrımları ve ikonografik unsurlar, Roma Dönemi heykel sanatının belirgin özelliklerini yansıtıyor.

Bu keşif, Aspendos’un dinsel ve toplumsal yaşamına ilişkin anlayışımızı genişletirken, sağlık kültünün kent kimliğindeki yerini de somut bir şekilde gözler önüne seriyor.