Vatikan ve Lefebvryanlar: Bölünme Tartışmaları ve Yeni Piskopos Atamaları

Katolik Kilisesi içinde aşırı muhafazakâr bir grubun Papa onayı olmadan piskopos ataması gerçekleştirmesi üzerine yaşanan bölünme tartışmaları sürüyor. Vatikan, bu isyancı atamaları aforoz kararıyla karşılık verirken, inanan Katolikleri de gruba katılmaları halinde aynı cezaların uygulanacağını açıkladı.

Aziz 10. Pius Cemiyeti, Vatikan tarafından tanınmayan bu adımlarla dört piskopos atayacağını duyurdu. Papa 14. Leo ise cemiyetin lideri Davide Pagliarani’ye açık bir mektup yazarak geri dönmesini istedi; bu çağrı, işlemin ciddi bir günah ve ayrılıkçı eylem olarak nitelendirilmesiyle desteklendi. Pagliarani ise mevcut koşullarda kilisenin Katolik ruhuyla uyumsuz baskılar tarafından zedelenmiş olduğunu savunarak, bu durumun onarılması için ellerinden geleni yapacaklarını belirtti.

Cemiyet İsviçre’nin Econe bölgesindeki ruhban okulunda düzenlenen piskopos atama törenini gerçekleştirdi. Kilise hukuku uyarınca papanın onayı olmadan yapılan atamaların ayrılıkçı bir eylem sayıldığına vurgu yapılarak, daha sonra Vatikan İnanç Doktrini Departmanı tarafından dört yeni piskopos ve onları kutsayan iki piskopos aforoz edildi. Ayrıca üst düzey konumda olmasalar dahi diğer din adamlarıyla inananların cemiyete resmen katılımının da ceza kapsamına alınacağı belirtildi. Bu kararlar, evlilik ve günah çıkarma gibi dini merasimlerin de geçersiz sayılabileceğini işaret etti.

Aşırı sağla yakınlık– Organizasyonun tartışmalı törenine yaklaşık olarak 20 bin kişi katıldı. İtalyan basını, katılımcılar arasında neofaşist Yeni Güç hareketinin lideri Robeto Fiore ile yeni kurulan aşırı sağ partisi Ulusal Gelecek’ten temsilcilerin de bulunduğunu yazdı. Tezkan, Agostino Giovagnoli gibi uzmanlar, bu bölünüşün mevcut siyasi iklimde aşırı sağın güçlenmesiyle bağlantılı olduğuna işaret ediyorlar ve beyaz üstünlükçülüğe uygun bir zemin oluştuğunu belirtiyorlar.

Gelenekçilerle modernizm arasındaki çatışma– Lefebvryanlar olarak bilinen grup, 1970’lerde kuruldu ve 2. Vatikan Konseyi reformlarına karşı çıktı. Onlar için modernizm bir enfeksiyon olarak görülüyor; dinler arası temas ve din dışı unsurlarla ilişkiler konusunda katı bir tavır sergiliyorlar. Zaman zaman ırkçılık ve İslam karşıtlığı eleştirileriyle karşılaşan bu hareket, ayin dili meselesinde de Latinceye bağlı kalmayı savunuyor. Cemiyetin ilk olarak 1988’de Papa’nın izni olmadan dört piskopos atadığı ve o dönemde Vatikan’ın bu atamaları aforoz ettiği biliniyor. 2009’da dönemin Papası bu aforozları kaldırsa da, Francesco döneminde Latince’nin kullanımı kısıtlandı ve Lefebvrianlar ile iletişim sınırlı hâle getirildi.

“Gelenekçilerin Woodstock’u” olarak nitelendirilen bu hareketin bugün Vatikan tarafından resmen tanınmamasına rağmen, 700’ü aşkın rahip ve yarım milyondan fazla takipçiye sahip olduğu iddia ediliyor. Dünkü törene dair hatıra ürünlerinde “Écône2026” yazan şapkalar ve dört piskoposu temsilen dört şişe şarap içeren 75 İsviçe frankı değerinde “Cuvee des Sacres” setleri sunuldu. İtalyan basını bu örgütün gelenekçilere ait bir Woodstock benzeri etkinlik olarak yorumluyor. Ayrıca modernite karşıtlığına rağmen törenin sosyal medyada canlı olarak paylaşılması da bir paradoks olarak değerlendiriliyor. Bu gelişmeler, Papa 14. Leocanlı dönem için muhafazakar-ilerici kanatlar arasındaki gerilimin ilk büyük krizini işaret ediyor.