Erzurum Sahafı İrfan Ülkü Koleksiyonundan Gurur Verici Espriler: 3 Bin Kitaplık Arşiviyle Azerbaycan-Türkiye Köprüleri

Erzurum’da eski bir sahaf dükkanında, Haydar Aliyev’in danışmanı İrfan Ülkü’nün özel kalemi Ali Asker’e ait geniş kitaplık arşivi gün yüzüne çıktı. Koleksiyonun büyük bölümü, (tıpkı nadir eserler gibi) orijinal dillerinde basılmış ve koruma altına alınmış durumda.

İstanbul’da yaklaşık 20 yıl önce kapanma sürecine girmiş bir sahaf dükkanından getirilen yaklaşık 3000 kitaplık koleksiyon, kentteki sahaflar tarafından Erzurum’a taşındı. Eserlerin çoğunluğunu Azerbaycan tarihi, siyaset ve edebiyatına ait basımlar oluşturuyor; Kiril alfabesi, Azerbaycan Türkçesi, İngilizce ve Fransızca dillerindeki basımlar dikkat çekiyor. Koleksiyon, 1930’lardan 1995’e kadar uzanan geniş bir dönemi kapsıyor.

Arşivde dünya siyasi tarihinde iz bırakan pek çok nadir eser bulunuyor. İncelemeler, Atatürk’ün 100. yaşına özel basılan Fransızca kitap; Gorbaçov dönemi ve Sovyet Rusyası üzerine yazılar; Çeçenistan politikasını ele alan çalışmalar; Espinoza’nın gizli belgeler ve sırlar ansiklopedisi; KGB hakkında çeşitli kitaplar ve Saddam Hüseyin dönemini konu edinen İngilizce eserler gibi parçaları barındırıyor. Edebi açıdan ise Jane Eyre’in 1942 Fransızca baskısı, Zola’nın Fransızca’da Türkçe baskısı olmayan La Terre ve Boris Pasternak’ın nadir İngilizce kitapları öne çıkıyor.

“Çoğu Rusya konusu ağırlıklı olan bu koleksiyon, Azerbaycan edebiyatı ve siyasetinin izlerini de barındırıyor,” diyen Sahaf işletmecisi Okay Sönmez şöyle devam etti: “İlk olarak Haydar Aliyev’in yakın çalışma arkadaşı Ali Asker’in kitaplığı İstanbul’da bir sahaf tarafından satın alındı. Dükkan kapanınca bizim haberimiz oldu ve abimle birlikte bu koleksiyonu teslim aldık. Yaklaşık 3000 kitap, şu anda bölgedeki sahaflarda bulunuyor. Eserlerin önemli kısmı Azerbaycan ile ilgili ve Azeri Türkçesi ya da Kiril alfabesiyle basılmış olanlardan oluşuyor; Rusya dönemiyle ilgili çalışmalar ve birkaç İngilizce eser de mevcut. Baskılar 1940’lar ve 1950’lerden 1990-1995’e kadar uzanıyor; Azerbaycan edebiyatı ağırlıklıdır ve Rusya/KGB konularına dair eserler de bolca bulunuyor.”

İlginç bir nokta olarak, bazı eserler Türkçeye hiç çevrilmemiş durumda. Ali Asker’in kütüphanesindeki nadir örnekler arasında Fransızca basılmış Jane Eyre’in 1942 baskısı, La Terre adlı Emile Zola eseri (Türkçeye çevrilmemiş) ve Azerbaycan’ın 1930-1940’larda basılan kitapları yer alıyor. İngilizce basımlar arasında Boris Pasternak’ın nadir eserleri de mevcut ve günümüzde bile değerli olarak değerlendiriliyor.

Kaynaklar: İhlas Haber Ajansı, Haberler.com