Çoban Mustafa Paşa Külliyesi Taşı: 1800 Yıllık Pagan Sunak Taşının Sırları

Çoban Mustafa Paşa’nın Gebze’de 1523 yılında inşa ettirdiği külliyenin içindeki 1800 yıllık sunak taşı, arkeolojik incelemelerle tarih ışığı tutuyor. İstanbul Arkeoloji Müzesi ile İstanbul Üniversitesi Latin Dili Edebiyatı Bölümü uzmanlarının yaptığı analizler, taşın yaklaşık 1800 yıllık olduğunu gösterdi. Taşın yüzeyinde yer alan yazı ise şu sözlerle sönük bir anı bırakıyor: Tanrım sana şükürler olsun. Senin sayende buraların hakimi ve fatihi olduk. Sen bana lütfettin ve ben galip geldim. Bu taş senin şerefine dikilmiştir. Bütün sunaklar ve adaklar sanadır.

Taşın kökeni ve nasıl alındığı hakkında kesin bir bilgi bulunmuyor. Ancak Tarihçi Dr. Ahmet Anapalı, taşın koruma altına alınması için Kültür ve Turizm Bakanlığına başvuru hazırlıklarını sürdürüyor. 1800 yıllık putperest döneme ait taşın kısa yorumuna göre, milattan sonra 215’li yıllara uzanan süreçte Roma İmparatoru Septimius Severus’un doğu seferleri sırasında elde edilen zaferlere teşekkür amacıyla Zeus adına bir heykel kusturulduğunu anlatan bir anlatı yer alıyor ve bunun üzerine sunak taşı ile birlikte bir tapınak inşa edildiği ifade ediliyor.

Görüntülerdeki kabartmanın altındaki 6 satırın kitabesi, Calistratos adlı Romalı valinin yöreye hakim olduğu döneme uzanan bir bağlam sunuyor. Anapalı’ya göre, bu dönemde Perslerle yapılan mücadelede elde edilen galibiyetin bir anısı olarak yazıya döküldüğü düşünülüyor. Ancak Roma İmparatoru Konstantin’in Hristiyanlığı resmen benimsemesinden sonra pagan sembollerinin ve yapılarının tasfiye edilmesiyle ilişkilendirilmesi gerekir.

Taşın incelenmesi sürecinde İstanbul Arkeoloji Müzesi ve İstanbul Üniversitesi’nin uzmanları, savaş ve galibiyet temasını taşıyan metnin o dönemin askeri başarılarıyla bağdaştığını belirtirken, bazı harflerin bozulmuş olması anlamın tam olarak aktarıldığını sınırlasa da ana mesajın korunmuş olduğunu vurguluyor. Sembolik olarak 500 yıllık bir süreçte Kanuni Sultan Süleyman döneminde caminin bahçesinde bulunan bu taş, aslında 1800 yıllık pagan çağını gün yüzüne çıkarıyor.

Kaynaklar: AA / Cem Ali Kuş; Haberler.com