OSB ve DEHB: Belirtiler, Farklar ve Erken Müdahale Yöntemleri

Çocuklarda aşırı hareketlilik, göz teması kurmama ve kısa süren dikkat gibi bulgular ebeveynleri endişelendirebiliyor. Sıklıkla Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) ile Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) arasında karıştırılan bu tabloları, Medipol Mega Üniversite Hastanesi’nden Prof. Dr. Yasemin Topçu, Dünya Otizm Farkındalık Günü kapsamında çeşitli farklarla ayırıyor. Erken tanı ve doğru yönlendirme, çocukların gelişimini olumlu yönde etkileyen kritik adımlar olarak vurgulanıyor. BELİRTİLER BENZER OLSA DA NEDENLER FARKLIDIR OSB ile DEHB’nin temelde farklı gelişimsel süreçler olduğunu belirten Prof. Dr. Topçu, OSB’nin daha çok sosyal iletişimde zorluklar, göz teması eksikliği, sınırlı ilgi alanları ve tekrarlayıcı davranışlarla karakterlendiğini ifade ediyor. DEHB ise uygun yaşta odaklanma süresinin kısalığı, yüksek hareketlilik ve dürtüsellik ile seyrediyor. Genelde OSB belirtileri 1 yaş öncesinde görülmeye başlasa da, 1–2 yaşlarda göz teması eksikliği, gecikmiş konuşma basamakları ve iletişimde geri kalma gibi bulgular belirginleşiyor. DEHB’de ise göz teması ve sosyal iletişim çoğunlukla korunabilir; bulgular çocukluk döneminde, özellikle okul çağında belirginleşme eğilimi gösterir. İLGİ ALANLARI AYIRT EDİCİ OLABİLİR İki tablo arasındaki önemli farklardan biri ilgi alanlarının niteliğidir. OSB’li çocuklar genelde sınırlı alanlara yoğunlaşır ve bu alanlarda takıntılı davranışlar gösterebilir. DEHB’li çocuklarda ilgi alanları çeşitlidir, fakat kısa dikkat süresi nedeniyle bu konulara uzun süre ilgi göstermek güçleşir. OSB’de kelime dağarcığı eksikliği veya edinilen kelimelerin sonradan kaybolması sık karşılaşılan durumlar olabilir; DEHB’de konuşma gelişimi genelde normal ya da hızlı gelişim gösterebilir. Tedavi yaklaşımları neden farklıdır Prof. Topçu, OSB için temel tedavinin bireyselleştirilmiş eğitim olduğuna işaret ederken, DEHB’de ilaç tedavisi ana yaklaşım olarak öne çıkar ve davranışsal terapilerle desteklenir. Her iki durumda da erken tanı, yaşam kalitesini önemli ölçüde artırır. Ayrıca bazı nörolojik, metabolik veya genetik sebepler bu tablolara yol açabilir; yanıt yetersizliği veya çoklu ilaç kullanımı gerektiğinde detaylı nörolojik değerlendirme şarttır. Erken müdahale, gelişimsel ilerlemeyi belirgin şekilde destekler ve doğru yönlendirme, çocuğun yaşamını olumlu yönde etkiler.