Türkiye’ye İade Edilen İlk Resmi Kültür Varlıkları: Kanada ile Yeni Bir Eser İade Tarihi

Kanada ile Türkiye arasında tarihi bir dönüm noktası olan ilk resmi kültür varlığı iadesi dün akşam tamamlandı. 7 el yazması sayfası, 2 nadir matbu eser sayfası ve 2 modern hat çalışması, Türkiye’ye teslim edildi. Bakanlık açıklamasında belirtildiği gibi, eserler Ocak 2024’te İstanbul’dan Vancouver’a götürülmek istenirken Kanada Sınır Hizmetleri Ajansı tarafından durduruldu. Sürecin Kanada Miras Bakanlığı’na devri ardından Türkiye ile resmi iletişim kurulup teknik ve hukuki adımlar atıldı. Türkiye’nin sunduğu bilimsel raporlar ve belgeler üzerine Kanada Federal Mahkemesi, bu eserlerin 2863 sayılı kanun kapsamında Türkiye’ye ait kültür varlıkları olduğuna hükmederek iade kararını verdi. Eserler, 30 Mart’ta Ottawa’daki Kanada Koruma Enstitüsü’nde düzenlenen törenle Türkiye’ye resmen teslim edildi. Teslimatı Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz, Kanada tarafından yapılan resmi teslimatı kabul etti.

İade süreci, 1970 UNESCO Sözleşmesi çerçevesinde uluslararası iş birliğinin somut bir örneği olarak değerlendiriliyor. 17-19’uncu yüzyıllara ait olan eserler, Arapça ve Osmanlı Türkçesi metinlere sahip olup fıkıh, tasavvuf, tarih ve edebiyat alanlarına ışık tutuyor. Yapılan incelemelerde, yazma eser sayfalarının özgün ciltlerinden koparıldığı ve bazı varaklara sonradan modern minyatürler eklenerek sahtecilik ve ticari amaçlı müdahaleler yapıldığı tespit edildi; ancak eserlerin kültür varlığı niteliğini koruduğu değerlendirildi.

“Mirasımıza sahip çıkıyor, tarihin emanetlerini doğduğu topraklara kavuşturuyoruz.” diyen Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada iadeyi gurur verici bir adım olarak nitelendirdi. 7 el yazması sayfası, 2 nadir matbu eser sayfası ve 2 modern hat çalışmasının Ottawa’da teslim alınması, Kanada Sınır Hizmetleri Ajansı’nın titiz süreciyle sonuçlandı ve Türkiye için güçlü bir emsal teşkil ediyor. Bakanlık yetkilileri ve ilgili kurumlar ile Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı ve Türk ve İslam Eserleri Müzesi ile Ottawa Büyükelçiliği’nin katkılarının altını çizdiler. Bu iade, uluslararası kültür varlığı hukukunda önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.