İyi Uykunun Şifresi: Melatonin ve Dijital Ekranlar İçin Bilinçli Uykuyu Keşfetmek

Türkiye Uyku Tıp Derneği Başkanı Prof. Dr. Zeynep Zeren Uçar, kaliteli uyku ile günlük yaşam kalitesi arasındaki güçlü bağı vurguluyor. Özellikle uyumadan önce kullanılan akıllı cihazların ekranlarından yayılan mavi ışığın, uyku hormonumuz olan melatonin üretimini yaklaşık yarı yarıya azaltabildiğini ifade ediyor.

Uykuya dair son dönem çalışmalarında günde en az 7 saat uyumanın kalp hastalıkları ve bazı nörolojik sorunlar için riskleri azaltabileceği gösteriliyor. Uçar’a göre, sağlıklı uyku; güne enerjik başlamak ve gündelik işlevleri sorunsuz yerine getirebilmek anlamına geliyor. Yaşa göre değişen uyku süreleri ise şu şekilde özetlenebilir: okul öncesi çocuklar 10-13 saat, ilkokul çocukları 9-11 saat, ergenler 8-10 saat ve yetişkinler 7-9 saat. Sonrasında ise yaşa bağlı olarak bu süreler 6-8 saate kadar inebiliyor.

Birçok kişinin uyku hakkında hatalı inançları bulunduğuna dikkat çeken Uçar, yaşlandıkça uyku ihtiyacının azaldığı veya alkolün uykuya yardımcı olduğunun doğru olmadığını belirtiyor. Alkol, uykuya dalmayı kolaylaştırsa da REM uykusunu baskılar, gece boyunca sık uyanmalara yol açar ve derin uyku oranını düşürür. Ayrıca melatonin kullanımında bilinçsiz davranılmaması gerektiğini vurguluyor; doğru kullanılamadığı takdirde bu hormon biyolojik ritimde bozulmalara neden olabilir.

Uyku bozuklukları konusunda uzun süreli ve haftada 3 günden fazla süren sorunlar yaşayanların mutlaka bir sağlık profesyoneliyle görüşmeleri gerektiğini belirten Uçar, Dünya Uyku Günü’nün bu yılki temasını “İyi Uyu, Daha İyi Yaşa” olarak paylaşıyor. Dünya Uyku Günü, toplumsal farkındalık oluşturan bir gün olarak öne çıkıyor ve uykuya gereken önemin verilmesi gerektiğini bir kez daha hatırlatıyor.