Kağıt ve Kitap Sanatlarının Büyüleyici Adresi: Ege Üniversitesi Kağıt ve Kitap Sanatları Müzesi

Bir köşkün dingin atmosferinde, antik kağıdın ve kutsal bir kitap yolculuğunun izleri sürülüyor. Ballian Konutu’nun zarif odalarında, 19. yüzyılın ruhunu yansıtan bu müze 12 Aralık 2012 tarihinde kapılarını açtı ve uluslararası arenada dikkat çeken bir konuma ulaştı. Ziyaretçiler, bin civarında objeyle karşılaşırken, bağışlarla zenginleşen koleksiyonun içinde gezinirler.

Üst katta sergilenen ve milimetrenin bile ince hesaplarla işlendiği ipek kağıda basılmış eserler, ziyaretçilerin en çok dikkatini çekenler arasındadır. Giriş katında ise kağıdın doğuşundan sanat eserine dönüşüm süreçleri adım adım gösterilirken, üst katta ise kitap sanatları, matbaa çalışmaları, sanatçı kitapları ve minyatür kitaplar gibi bölümler bir araya gelir. Nadir eserler dikkat çekiyor.

Koleksiyon, organik yazı malzemelerinden dünya çapında renkli kağıtlara, modern kağıt sanatı ile exlibris örneklerine kadar geniş bir yelpazeye sahiptir. Matbaa bölümünde Gutenberg Matbaası’nda basılan orijinal inkunabel sayfası ile İbrahim Müteferrika Matbaası’nda basılan bir sayfa ziyaretçilere sunulur. Andy Warhol’a ait üç boyutlu kitaplar sanatçı kitapları bölümünde yer alırken, Küçük Prens, Moby Dick ve Alice Harikalar Diyarında gibi çocuk kitaplarının üç boyutlu versiyonları da sergilenmektedir. Ustalar kısmında ise Picasso, Chagall ve Matisse gibi isimlerin özgün baskı resimleri dikkat çeker.

Hafta içi her gün 09.00–17.00 saatleri arasında ziyaret edilebilen müze, milimetrik kitabın büyüsünü yakalamanız için ideal bir adres olarak öne çıkar. Evrensel nitelik taşıyan koleksiyon hakkında konuşan Müze Müdürü Dr. Öğretim Üyesi Seda Ağırbaş, atölye ve sergilerin sık sık düzenlendiğini, müzenin eğitim işlevinin altını çizer. Alt katta kağıdın tarihçesi ve organik yazı malzemelerinin, üst katta ise dünyadan ve yerel sanatçıların eserlerinin sergilendiğini belirtir.

İki katlı tarihi yapıda, hat, tezhip, minyatür, katı’ ve ebru gibi geleneksel kitap sanatlarına ait özgün eserler görülebilir. Yıllık olarak düzenlenen çalıştaylar, seminerler ve sergiler ve Müzeler Haftası etkinlikleri, ziyaretçilerin koleksiyonla etkileşimini artırır. Ziyaretçiler, sadece eserleri görmekle kalmaz; kağıt ve kitap sanatları alanında pek çok etkinliğe katılıp bu alandaki çalışmaları daha yakından deneyimleme fırsatı bulur. Bu yaklaşım, müzenin eğitim odaklı misyonunu güçlendirir. Alt kattaki tarihsel serüvenin başlangıcında ise kağıt ve kitabın kültürel tarihine dair bir gezinti başlar.

Dünyayı ayaklarımıza sermişler sözleriyle anılan müzede, kağıda ve kitaba dair yaklaşık bine yakın obje bulunur. Türkiye’de bir ilki temsil eden bu özel müze, 2013 yılında özel müze statüsü kazanmıştır. Ziyaretçi defterine düşen anlamlı notlardan biri de, “Dünyayı ayaklarımıza sermişler, haberimiz yok” ifadesiyle müzenin evrensel ve kültürel katkısını özetler.