Türkiye’de Obezite ve Diyabet Sorunu: Şanlıurfa, Adana ve Gaziantep Öne Çıkan İller

4 Mart Dünya Obezite Günü kapsamında yapılan değerlendirmede, Türkiye’de obezite ve diyabet oranlarının en yüksek olduğu illerin başında Adana, Şanlıurfa ve Gaziantep geldiğine vurgu yapıldı. Uzmanlar, bu şehirlerde gurmeliğin ve yemek kültürünün etkisini işaret ederek, hareketliliğin azalmasının obeziteyi tetikleyen faktörlerden biri olduğunu belirtti.

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Eşref Araç, obezitenin yalnızca bir sağlık sorunu olmayıp, birçok hastalığın da öncülü olduğuna dikkat çekti. Obezitenin, diyabet ve kardiyovasküler hastalıklar gibi durumların temel taşı olarak görüldüğünü ifade etti. Ayrıca, obezitenin bulaşıcı olmayan en önemli hastalık olarak tanımlanması, mücadele için farkındalık artırımı gerektiğini gösteriyor.

Türkiye’nin Avrupa’da obezite sıralamasında üstlere çıktığını belirten Prof. Dr. Araç, şu an ülkenin hem gençler hem orta yaşlar hem de kadın-erkek olarak obezite açısından Avrupa’nın bir numaralı ülkesi olduğuna dikkat çekti. Bu durumun diyabet açısından da benzer bir etkiyle ilerlediğini söyledi. Adana, Şanlıurfa ve Gaziantep’in ardından gelen iller arasında Mersin, Konya, Kayseri, Malatya, Kahramanmaraş, Diyarbakır ve Hatay yer alıyor; bu illerdeki yüksek obezite oranının temel nedeni olarak yoğun yemek kültürü ve hareketlilik eksikliği gösterildi. Diyarbakır ise nispeten daha iyi konumda bulunuyor, Hatay ile aynı sıralarda anılıyor.

Çocuk ve ergenlerde obezite artışı konusunda ise özellikle 4-19 yaş aralığındaki çocukların durumuna dikkat çeken Prof. Dr. Araç, 1980’lerde yaklaşık %4 olan oranların bugün yaklaşık %20’ye yükseldiğini belirtti. Bu artışın, ileride obeziteye bağlı hastalıkların yaygınlaşacağına işaret ettiğini söyledi. Türkiye’de her 3 bireyden birinin obezite riski altında olduğunu ifade eden Araç, 2030 öngörülerinde ülkenin yaklaşık 44-45 milyon obez hasta profilini taşıyacağını öngördü. Bu durum hem ekonomik hem de sağlık yükü açısından ciddi problemlere yol açacaktır.

Halk sağlığı açısından 2025-2028 dönemi için hazırlanan hareket planı ile egzersiz, beslenme ve diğer ilgili bakanlıklarla koordineli çalışmaların artırılması hedefleniyor. Obeziteyle mücadelede, obez bireylerin diyabetik olması durumunda pankreas kanseri riskinin de artabileceğini vurgulayan araştırmacılar, hareketsizliğin obeziteyi körüklediğini ve obez bir toplumun hastalıklarla mücadele etmek zorunda kaldığını söyledi. Bu nedenle hareketliliğin artırılması hayati önem taşıyor.