Slav Almanyası’nda Erken Hristiyanlaşmanın İzleri: Spandau Kalıbı ve Yeni Bronzhaçkolyesi

Brandenburg yakınlarında gerçekleştirilen bir metal dedektörü araması, Orta Çağ Avrupa’sında Hristiyanlığın beklenenden daha hızlı yayıldığına dair yeni bir bakış açısı sunuyor. Havelland bölgesinde bulunan bronz bir haç kolyesi, yaklaşık dört on yıl önce Berlin-Spandau’da keşfedilen ve bugün Spandau Kalıbı olarak adlandırılan bir döküm kalıbıyla birebir uyum sağladı. O kalıp, 1983 yılında Slav kalesiyle ilişkili arkeolojik bir kütüğün yanında ortaya çıkmıştı ve erken Hristiyanlaşmanın maddi kanıtları arasında sayılıyor.

Uzmanlar bu buluntuyu, küçüklü tekerlekli haçların üretiminde kullanılan kalıbın sadece bu haçı değil, aynı türden pek çok dini sembolü üretmek için de kullanılmış olabileceğini gösterdiğini belirtiyor. Uzun yıllar süren karmaşık bir süreçte ortaya çıkan bu seri buluntular, 10. yüzyılda Slav Almanyası’nda Hristiyanlığın beklenenin ötesinde varlığını gösteren önemli ipuçları sunuyor.

Slavlar arasındaki yayılım nasıl gerçekleşti? Berlin Prehistorya ve Erken Tarih Müzesi Direktörü ve eyalet arkeoloğu Matthias Wemhoff, bu keşfin “nasıl ki şanslı bir rastlantı” olduğunu ifade ediyor. Wemhoff’a göre bulgu, Spandau’daki ustaların geniş ve hareketli bir pazar için üretim yaptığını da gösteriyor. Almanca basında yer alan açıklamada, Hristiyan simgelerinin 983’teki Slav ayaklanmasından önce bile görüldüğü kaydediliyor. 10. yüzyılın başlarında Berlin ve Brandenburg çevresinde çoğunlukla Hristiyan olmayan Slav toplulukları yaşadığından, bölgeye gelen askerî seferler yeni nüfuslar ve dinî inançlar taşıdı. Ancak erken Hristiyanlaşmanın kalıcı kökleri üzerine yazılı kaynaklarda uzun süre netlik bulunamadı; pek çok Slav topluluğu bu sürecin dışında kaldı. Uzmanlar, bölgenin tam anlamıyla Hristiyanlaşmasının 12. yüzyılda Alman Krallığı’nın Wend Haçlı Seferleri sonrası gerçekleştiğini belirtiyorlar.

Kalıbın bulunduğu döneme dair tekil örnekler arasında bu tekerlekli haç ve yeni keşfedilen bronz kolye, 10. yüzyılın Slav Alman içindeki dini değişimlere dair düşünceleri yeniden şekillendiriyor. Brandenburg Kültür Bakanı Manja Schüle, bu durumun “sıradan bir buluntu olmadığını” vurguluyor ve sözlerini şu sözlerle pekiştiriyor: “40 yıldan uzun süre önce bulunan bir döküm kalıbına denk gelmek arkeolojik olarak eşsiz bir durum.” Bu bulguların, erken Hristiyanlaşmanın somut kanıtlarından biri olarak değerlendirildiğini ifade ediyorlar. Kazılar sırasında haçla birlikte sikkeler, kısmen yaldızlı takı parçaları ve demir silahlar da ortaya çıktı. Popular Mechanics’e göre hem kalıp hem de bronz kolye Brandenburg Eyalet Arkeoloji Müzesi’nde sergilenecek.