Ayşe Şasa Hakkında Derinlemesine Bir Portre: Yazar, Senarist ve İslam’a Yükselişi

Ayşe Şasa’nın yaşamı, sinema ve edebiyat dünyasında iz bırakan bir yolculuktur. Gençlik yıllarında yalnızlıkla şekillenen bu yol, yazarlık ve senaristlik kariyerine yön veren bir dönemeç olarak öne çıkar. Babasının kökleriyle annesinin kökenleri arasında köprü kuran Şasa, çocukluğunu zorlu bir ortamda geçirdi ve bu deneyimler onun ifade gücünü pekiştirdi.

Çocukluk dönemi Şasa, erken yaşlarda farklı bakış açılarıyla dünyayı tanımaya çalıştı. Bu süreçte dedesinin savaşçı ruhu ve anlatı dolu sohbetleri onun iç dünyasını şekillendirdi. Yabancı dadı yönetimiyle geçen yıllar, onun için bir rejimin gölgesinde geçen çocukluk olarak hatırlanır. Bu dönemde karşılaştığı korku figürleri ve aidiyet arayışı, sonraki eserlerinde izlerini sürdürdü.

Eğitim ve sanatla tanışma Erken yaşlarda eğitime olan bağlılığı duyulur; Robert Koleji’nde eğitimine devam eden Şasa, 1960 yılında mezun oldu. Üstlendiği okuma ve yazma çalışmaları, onu sinema dünyasına yönlendirdi. İlk yönelişler, çocukluk yıllarından gelen merak ve entelektüel arayışla beslenir. Kemal Tahir ile kurduğu güçlü dostluk, hayatının dönüm noktalarından biri olarak kayda geçti; Tahir, ona yol göstermesi gereken hedeflerini hatırlatıyordu.

Şasa, 1963’te yönetmen Atıf Yılmaz’a asistanlık yapmaya başladığında sinemanın içine adım atmış oldu. Kendi ifadesiyle, sinemanın halk arasında basit bir eğlence olarak görülmesi ve bu nedenle hor görülmesi, onu daha anlamlı bir ifade aracına dönüştürme arzusuna itti. 1972 yılında utanç temalarını işleyen bir senaryoyu hayata geçirdi ve bu eser, onun içsel çatışmalarını beyaz perdeye taşıdı.

Özel hayatı ve inanç yolculuğu İlk evliliğini 18 yaşında yapan Şasa, daha sonra Atıf Yılmaz ile evlendi. Eğitimini yarıda bırakarak sinema dünyasına geri döndü ve 1980’lerde yaşadığı sağlık sorunları sürecinde üçüncü eşi Bülent Oran’ın desteğiyle yeniden toparlandı. Zamanla din ve tasavvufla güçlenen bir yönelişe geçmesi, edebi ve sinemasal üretimlerinde belirginleşti. 1981’de İbnü’l-Arabi’nin fikirlerinden etkilendiğini ifade eden Şasa, Fusüsu’l-Hikem’i keşfettiğini ve bu keşfin 18 yıl boyunca yaşamındaki zorlu süreçleri dönüştürdüğünü paylaştı.

İslam tasavvufuna yönelişi Şasa, din ve bilimin kesiştiği bir alanda derinleşti; bu bağlam, onun yazılarını ve sinema projelerini yeniden şekillendirdi. 1993’te yayımladığı Yeşilçam Günlüğü gibi eserlerle Türk sinemasının tarihine eleştirel bir bakış getirirken, bazı yapıtlarında toplumsal ve ahlaki temaları da işledi. 2008’de Dinle Neyden adlı filmiyle sinemaya dönüş yapan Şasa, entelektüel birikimini toplumsal meselelerle buluşturan bir üretim süreci sürdürdü.

Vefat ve miras Gençlere kapılarını açan bir alan oluşturarak yaşamını adayan Şasa, 16 Haziran 2014’te hayata gözlerini yumdu ve Sahrayıcedid Mezarlığı’na defnedildi. Onun mirası, bir yandan sinema ve edebiyatın sınırlarını zorlayan eserleriyle, diğer yandan İslami tasavvuf ve felsefeyle örülü düşünce dünyasıyla hatırlanıyor.