Süheyla Belgeseli: Çerkes Kültürünün Sessiz Kahramanı Ankara’da Gösterimde

Çerkez kökenli ve 80 yaşını geride bırakmış Süheyla Şimşek’in yalnız yaşamı merkez alınarak çekilen kısa belgesel Süheyla, Çerkeslerin kültürel mirasını izleyiciyle buluşturuyor. Uzuncaorman köyünden çıkan bu yaşam öyküsü, Şimali Kafkas Derneği ile Ankara Çerkes Derneği’nin katkılarıyla Milli Kütüphane Konferans Salonu’nda özel gösterime çıktı.

Göstermenin ardından verilen söyleşide filmin yönetmeni Muhammed Emin Demiral, Süheyla ile tanışmasının yaz aylarında ailesini ziyareti sırasında gerçekleştiğini belirtti. Demiral, onun düğünlerde mızıka çalan, çevresinde sevilen ve özgün bir karakter olduğunu fark ettiğini söyledi. Bu karşılaşmanın ardından hikayeyi belgelemek üzere harekete geçtiklerini ifade eden Demiral, Uzuncaorman köyüne giderek Süheyla teyzenin yaşamını, anılarını ve mızıkasını kayda geçirip, bunu izleyiciye ulaştırmayı amaçladıklarını anlattı.

Çekimlerin büyük bir kısmı Ağustos’un sonunda iki gün sürmüş ve Süheyla’nın doğal yaşamı sahneye, sinema dünyasına taşınmış oldu. Mızıkanın hikayesi de filmin odak noktalarından biri olarak öne çıktı; o dönemde mızıkanın iki kilo tereyağı karşılığında alındığını ve Süheyla’nın düğünlere nasıl büyük bir heyecanla katıldığını Demiral, bu ayrıntıyla aktardı.

Demiral, Süheyla’nın kişiliğinin özgünlük ve sosyal bağların mutluluk üzerinde oynadığı rolü yansıttığını vurgulayarak, “Bu iki unsur bir insanın mutlu olması için çok önemli. Büyüdüğünde tekrar gözlemlediğimiz bu değerler, belgeselde yer alması için anlamlı” dedi. Film, 1950’ler ile 1970’leri kapsayan hatıraları da gözler önüne getiriyor; bu döneme ait anılar maalesef tam anlamıyla kayıt altına alınmadığından belgeselle paylaşılması gerektiğini düşündüklerini belirtti.

Söyleşi sırasında izleyicilerin sorularını yanıtlayan Demiral, çekimler sırasında Süheyla’nın verdiği heyecanın bazı geceler uyumasını etkilediğini söyledi. Filmin ilk gösteriminin Rusya Federasyonu’na bağlı Adigey Cumhuriyeti’nde gerçekleştiğini hatırlatarak, eserin Kafkasya’da izleyiciyle buluşmasının kendisi için özel bir anlam taşıdığını vurguladı. Aralık ayında İstanbul’da düzenlenen 13. Uluslararası İpekyolu Film Festivali’nde gösterilen yapım, festivalin Ulusal Belgesel Film kategorisinde Jüri Özel Ödülü ile taçlandırıldı. Filmin görüntü yönetmenliğini Erhan Arif Telis üstlendi.

Demiral’ın yönetmenliğini üstlendiği bir önceki proje Hayat (Life) ise 2022 yılında Kazan’da düzenlenen 18. Uluslararası Kazan Müslüman Film Festivali’nde En İyi Kısa Belgesel Film ödülüne layık görüldü.

Kaynak: AA / Harun Kutbe – Kültür Sanat