Görüntülerle Gelen Yanlıştan Doğruya: Sağlıkta Güven ve Hekim Seçiminde İnternetin Rolü

Günümüzde sağlık hizmetleri yalnızca hastanelerde değil, cep telefonlarımızın ekranlarında da karşımıza çıkıyor. Doktorlar sosyal medyada daha görünür hâle gelirken, hastalar kararlarını çoğunlukla internette gördükleri bilgiler üzerinden vermeye çalışıyor. Bu durum bilgiye erişimi kolaylaştırsa da, yanlış algıların hızla yayılmasına zemin hazırlıyor. Türkiye’de göğüs cerrahisi alanında ilk kez bir faktörler çalışması bu soruyu bilimsel olarak ele alıyor. Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs Cerrahisi Kliniği’nden Doç. Dr. Onur Derdiyok’un 147 katılımcıyla gerçekleştirdiği bu araştırma Turkish Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery’da yayımlandı. Çıkan sonuç net: sosyal medyada çok görünen bir hekim, hastalar için “en iyi hekim” anlamına gelmiyor.

Görüşmelere göre hastalara sorulan başlıklar arasında en çok etki edenler şunlar oldu: hastaya yeterli zaman ayırmak birinci, hastalık ve tedavinin sade anlatımı ikinci ve hekim tutumu ile iletişim becerileri ise belirleyici. En az önemli olanlar ise sosyal medya hesapları, internet yorumları ve reklamlar gibi unsurlar oldu. Bu tablo, hastanın aradığı şeyin popülerlik değil, güven olduğuna işaret ediyor.

Bilim ne diyor? Küresel çalışmalar da benzer sonuçları paylaşıyor: iyi iletişim ve hastaya ayrılan zaman en etkili etkenler; sosyal medyanın hekim seçimine etkisi sınırlı; online puanlama ve yorumların güvenilirliği sınırlı; yüz yüze kurulan güven ilişkisi belirleyici. Bazen çok tanınan bir hekimin hastalar tarafından özellikle tercih edilmediği, paylaşımlardan çok kişinin karşısında hekimin davranışının belirleyici olduğu gösteriliyor.

Sosyal medyanın yaydığı yanlışlar son yıllarda sağlık hizmetlerine erişimin artmasıyla ortaya çıktı. Bu durumla bağlantılı olarak bilginin büyük kısmı sosyal medyada dolaşıma giriyor; fakat bazı yanlış kanaatler de güç kazanıyor. En sık görülen yanılgılar arasında takipçi sayısının kalite göstergesi olduğu, reklam veren hekimin daha başarılı olduğu, internetteki yorumların bilimsel veri gibi algılandığı, tıbbın hızlı ve kesin sonuç üreten bir alan olduğu ve bilginin pazarlama diliyle sunulduğu gibi noktalar yer alıyor. Hastalar çoğu zaman duygusal bir anda yazılan yorumları bilimsel raporlar olarak okuyabiliyor; oysa cerrahinin başarısı komplikasyon yönetimi ve klinik deneyim gibi unsurlarla belirlenir ve bu gibi etmenler genellikle metinlerin arasına saklı kalır.

Medya bu süreçte sağlık bilgisini kısaltılmış videolara ve sloganlara indirgerken, gerçekçi olmayan beklentiler doğurabilir. Her hastalığın riskleri ve tedavi süreçleri farklıyken tek tip çözümler sunulduğu izlenimi yaratılır. Ayrıca sağlık alanında otoritenin bulanıklaşması da riskli bir durumdur; tıp eğitimi almamış kişiler milyonlarca kişiye “sağlık tavsiyesi” verebiliyor ve bu durum özellikle hassas hasta grupları için ciddi tehlike oluşturuyor.

Hastanın sessiz ama net tercihi: Güven Araştırmaya katılan 147 kişi, hekimden çok güven arıyor. Hekimin dinlemesi, açıklaması, vakitten özenle yararlanması ve saygılı ve sakin tavrı en çok vurgulanan özellikler oldu. Bu nedenle sosyal medya pazarlaması, bir hekimin başarıyı garantilemez. Doğru kullanıldığında bilgiye katkı sunabilir; yanlış kullanıldığında ise hekim–hasta güven ilişkisini zedeler.

Sonuç Bilimin net mesajı açık: sağlık bir reklam meselesi değildir. Hekim seçimi, takipçi sayılarına göre yapılmamalı; esas değişimi getiren, hastaya ayırılan zamandır. Sonuç olarak, algoritmalar değil, hastaya zaman ayıran hekim iyileştirmeyi beraberinde getirir.

Kaynak: Muhammed Furkan Güneş, Haberler.com