Meclis Kararıyla Sistematik Değişimler: Avukat Disiplin Cezalarından Trafik Hukuku ve UzlaşıYA Kapsamlarına Kadar

Meclis Genel Kurulu, Meclis Başkanvekili Bekir Bozdağ yönetiminde toplandı. Gündem dışı görüşmelerin ardından milletvekillerinin kısa konuşmalarıyla başlayan toplantıda, teklifin görüşmelere geçilmesiyle süreç ilerledi. Değişiklikler oy çokluğuyla kabul edildi ve yürürlüğe giren mevzuatla avukatlık mesleğine dair disiplin uygulamaları netleşti. Disiplinsizlik hallerinde uygulanacak yaptırımlar, Uyarma ve Kınama’dan başlayıp Para Cezası, İşten Çıkarma ve Meslekten Çıkarma biçiminde sıralandı. Ayrıca Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda avukatlara uygulanacak disiplin cezaları yeniden ele alınarak, cezaların niteliği ve ağırlığına göre belirlendi. Disiplin cezası alan bir avukatın 5 yıl içinde suç işlemesi durumunda en ağır yaptırım olan işten çıkarma uygulanıyor; işten çıkarılan bir avukat sonra ikinci bir suçla karşılaştığında, en az Kınama düzeyinde bir ceza gerektirse bile meslekten çıkarılma söz konusu olabiliyor.

Dolandırıcılık suçlarının yargılanması ise ağır ceza mahkemelerinden alınıp asliye ceza mahkemelerine devredildi. Bu değişiklik, ağır cezai yaptırım gerektiren nitelikli dolandırıcılık dosyalarının mevcut kurallara uygun şekilde takip edilmesini sürdürüyor. Ayrıca Akıl hastalığı hükmünde yapılan değişiklikle cezai sorumluluğu bulunan kısmi akıl hastalarına verilen cezanın infazı ve güvenlik tedbirleri birlikte uygulanacak; tedavi süreci ve güvenlik tedbirleri bu yeni çerçevede değerlendirilecek. Hakaret suçu, mağduru hedef alan iletişim biçimleri üzerinden işlenenler için, AYM kararı doğrultusunda kapsama alındı ve kamu görevlilerinin görevleri nedeniyle bu suçlara karşı kamu davası açmaları mümkün hâle geldi.

Cezalarda artış ve yeni düzenlemeler kapsamında taksirli yaralama cezalarında belirgin artışlar yapıldı. Alt ve üst sınırlar; tekli ve çoklu yaralanmalarda daha sert hâle getirildi. Örgütlü suçlarla ilgili yeni kurallar da eklendi: çocukları örgüt faaliyetine araç olarak kullanan örgüt yöneticilerine verilecek ceza yarı oranında artırıldı; örgüt silahlıysa ceza oranı dörtte bire varan artış gösterecek. Ayrıca meskun mahalde silahla ateş etme suçunun cezası 1 yıldan 5 yıla yükseldi ve toplu etkinlikler söz konusu olduğunda cezalar yarı yarıya artırılacak. Genel güvenliği tehlikeye atan fiiller arasına ses ve gaz fişeği atanlar için yeni düzenlemeler getirildi; bu fiillerin cezası 6 aydan 3 yıla kadar uzatılabildi.

Trafikte yol kesme ise bağımsız bir suç olarak tanımlandı ve ilgili cezalar 1 yıldan 3 yıla kadar yükseltildi. Toplantı ve gösteri yürüyüşleri sırasında ulaşım araçlarının geçici olarak engellenmesi gibi durumlar ise kanundan çıkarıldı. Bölge adliye mahkemelerinin bozma yetkisinin kapsamı genişletildi; ilk derece mahkemesi kararlarında hukuka aykırılık bulunduğu takdirde bölge adliye mahkemesi ceza daireleri tarafından bozma kararı verilebilecek. Ayrıca nitelikli hırsızlık ve dolandırıcılık ile banka veya kredi kartı işlemlerinde kullanılan hesapları 48 saatliğine dondurmak üzere bankalar ve ilgili kurumlar iletişime geçebilecek. Dondurma kararı, hesap sahibine de tebliğ edilecek ve bu kararın kaldırılması için Cumhuriyet savcısına başvurma hakkı doğacak. Başvuru sonuçları ise 24 saat içinde açıklanacak.

Covid-19 düzenlemesi ve sağlık sistemiyle ilgili değişiklikler kapsamında kapalı cezaevlerinden açık veya denetimli serbestliğe geçiş süreçleri daha erken uygulanabilir hâle getirildi. 31 Temmuz 2023 öncesi işlenen suçlar bakımından uygulanacak olan denetimli serbestlik hükümleri genişletildi; bazı suçlar istisna olarak bu kapsama alınmadı. Ayrıca 2016’dan önce ödenmemiş genel sağlık sigortası primleriyle gecikme cezaları ve faizlerle ilgili borçlar silinecek. Elektronik haberleşmede kimlik doğrulama süreçlerinde sıkı kurallar getirildi; abonelik kaydı için biyometrik veriler veya kimlik teyidi gerekecek ve aboneliklerin periyodik olarak kontrol edilmesi zorunlu kılındı. Ayrıca hat kayıt limitleri ve hatların devredilmemesi için mevzuatta yeni sınırlar konuldu. Son olarak, yasanın görüşmeleri sırasında 30, 31 ve 32. maddeler çıkarılırken 5 yeni madde daha eklenmiş durumda.

Bu yeni düzenlemeler, Türkiye’de ceza adalet sistemi, sivil güvenlik uygulamaları ve dijital kimlik yönetimini kapsayan geniş çaplı bir revizyon olarak kayda geçti. Detaylar ve uygulanabilirlik konularındaki yorumlar ilerleyen günlerde netleşecek.