Topkapı Mabeyn Yolu Çini Galerisi: Üç Yılın Restorasyonu ve Ziyaretçilerle Buluşan Tarih Dili

Topkapı Sarayı’nın Mabeyn Yolu, padişahın özel daireleriyle haremi birbirine bağlayan uzun ve geçmişe ışık tutan bir geçişkenlikti. Bu özel koridor, restorasyon sürecinde çini galerisine dönüştürülerek ziyaretçilere açıldı. Çalışmalar, yaklaşık 3 yıl boyunca titizlikle sürdürüldü ve şu anda koleksiyonun seçkin parçalarıyla sergileniyor.

9.486 fotoğrafla belgeleme çalışmaları tamamlandı; 800 farklı desen envantere alındı ve çini galerisi, bu belgeler ışığında yeniden tasarlandı. Depolama ve tasnif süreçleri, 2021 yılında kurulan Çini Restorasyon Atölyesiyle hız kazanıp, mekanda görülebilir bir sergiye dönüştü.

Galerideki sergi, İznik merkezli 16. yüzyılın zarif üslubundan başlayıp 17. yüzyılın çeşitliliği ile 18. yüzyıldaki Avrupa etkilerinin belirginleştiği Kütahya üretimine kadar uzanan geniş bir dönemi kapsıyor. Motifler arasında lale, karanfil, sümbül ve hatâî gibi tasvirler yer alıyor ve dönemin manzara ile figüratif sahnelerini görmek mümkün.

“Geçiş güzergahını Çinİ Galerisi olarak düzenledik” diyen Milli Saraylar Başkanı Dr. Yasin Yıldız, Mabeyn Yolu’nun sarayın tarihinde özel bir köşe olduğunu vurguluyor. İlk olarak, padişahın kullandığı oda ve haremi ayıran bu koridor, uzun yıllar kullanımdan uzak kalmıştı. Restorasyon kapsamında, mekanda bulunan çinileri hatırlatacak şekilde bir seçki halinde sergilemek hedeflendi; çünkü çiniler Topkapı Sarayı ve Milli Saraylar koleksiyonunun önemli bir parçasını oluşturuyor.

Galerideki çiniler, sarayın tarihinin ve koleksiyonlarının bütünsel bir anlatısını sunuyor. İznik çinileri koleksiyonun temel taşlarından biri olmaya devam ederken, son yüzyıllarda devreye giren Kütahya çiniciliğinin özel örnekleri de bu sergide yer alıyor. Bu çiniler depolardan çıkarılarak ziyaretçilere bir bütün halinde sunuluyor; böylece sarayın geçmişine dair derin bir bağ kuruluyor.

Çalışmalar 3 yılımızı aldı diyen Yıldız, Mabeyn’deki padişah daireleriyle ilgili çalışmaların da yakında tamamlanacağını belirtti. Aynalı oda, Valide Sultan Dairesi gibi alanlar da kısa süre içinde ziyarete açılacak ve Mabeyn Yolu galerisi, bugün itibarıyla ziyaretçilerin gezebileceği bir mekân olarak hizmet veriyor.

Nahvi’nin çinilere işlenen kasidesi ise koleksiyonun öne çıkan parçalarından. 19. yüzyıla kadar uzanan geniş bir yelpazede yaklaşık 250 parça çiniyle sergileniyor; böylece yerli ve yabancı çinilerin bir arada görüldüğü özgün bir panorama sunuluyor. Ek olarak, bu koleksiyonun tamamı, Osmanlı sarayının iç mekân estetiğini ve koleksiyon kadrosunun zenginliğini yansıtıyor.