Uyku Sağlığı ve Nörolojik Riskler: Uykunun Beyin Fonksiyonlarına Etkileri

Uyku, yaşamın temel bir parçası olarak değerlendirilmeli ve özellikle uyku apnesi gibi bozuklukların ilerleyen yaşlarda nörolojik hastalıklar için potansiyel risk oluşturduğu belirtiliyor. Antalya’da gerçekleştirilen bir sağlık kongresinde konuşan Prof. Dr. İbrahim Öztura, uyku süresinin toplum sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çekti. İnsan vücudu ve beyni için bakım-onarım süreçlerinin gece boyunca devam ettiğini söyleyen uzman, bu süreçlerden tasarruf etmek uzun vadede ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini vurguladı.

Yoğun şehir yaşamı ve sosyal alışkanlıklar nedeniyle uyku düzeninin bozulduğunu ifade eden Öztura, insanlar iş temposunun yoğunluğu nedeniyle uykuya ayıracak vakti azaltıyor ve erken yatamamanın sonucunda gün içindeki performans kaybını yaşıyorlar. Ortalama 7–7,5 saatlik uyku ihtiyacının karşılanamadığı bu durum, düzensiz ve yetersiz uykuya yol açıyor ve bu da uyku hijyeninin bozulmasına neden oluyor.

Uyku hijyeninin bozulması, geç saatlerde yatma ve yetersiz uyuma eğilimini doğuruyor; bu da çocuklarda okul başarısını ve yetişkinlerde iş verimini olumsuz etkiliyor. Kronik uykusuzluğun ise tedavi edilmesi gereken bir hastalık olduğuna dikkat çekiliyor. Öztura, toplumun uyku sorunlarını yeterince ciddiye almadığını belirterek, “İnsanlara sorduğunuzda her iki kişiden birinin uykusuzluk yaşadığını söylüyor; fakat doktora başvuran hasta oranı sadece yüzde 5–6 civarında.” dedi. Uykuyla ilgili sorunlar çoğunlukla saptanıp tedavi edilmediğinde sabahları yorgun ve mutsuz uyanılabiliyor.

Uyku bozukluklarının bazı vakalarda nörolojik hastalıkların habercisi olabileceğini ifade eden Öztura, uyku apnesinin yalnızca horlama olarak görülmemesi gerektiğini belirtiyor. Bu bozukluk uzun süre tedavi edilmediğinde zihinsel kapasitede azalma riskini artırabiliyor ve ilerleyen yaşlarda nörolojik sorunlara yol açabiliyor. Gece boyunca nefesin kesilmesi ve oksijen düşüşünün sadece bedensel sağlığı değil, bilişsel fonksiyonları da etkilediğini anlatan uzmanlar, uyku apnesi olan kişiler sabah dinlenmiş uyanamıyorsa veya gün içinde belirgin işlev bozukluğu yaşıyorsa mutlaka bir uyku hastalıkları birimine başvurmaları gerektiğini ekliyorlar.

İlaçların bilinçsiz kullanımının uzun vadede yan etkiler doğurabileceğine karşı uyarılar da yapılıyor. Uykunun ilk hedefinin ilaçsız tedavi olduğuna vurgu yapan Öztura, davranışsal tedavilerle yanlış öğrenilmiş uyku alışkanlıklarının düzeltilmesinin çoğu durumda etkili sonuçlar verebileceğini ifade ediyor.