Cehennem Deresi Yamaçlarındaki Yeraltı Yapısının Sırları: Mimari ve Tarihsel İpuçları

Kayalık bir yamacın altında gizlenen oyuk, içeri adım atıldığında karşılık bulan mimariyle dikkat çekiyor. Yapının iç kısmında, duvarlara gömülü ses yalıtımı amacıyla kullanılan küpler ve ağır bir mezarın varlığı, uzun süreli bir bilinmezliğe işaret ediyor. Mihrap kısmı ise sağlam durumda bulunarak, yapının dini veya toplumsal bir ritüel merkezi olabileceğini düşündürüyor.

Çevrede yapılan yüzey incelemesi, bölgede çok sayıda uzun mezara rastlandığını ortaya koyuyor; bazıları çocuklara ait olabilir ve yayla boyunca dağılmış durumda. Batman Valiliği tarafından geçmiş çalışmalarla elde edilen eserler Batman Kültür Envanteri’ne kaydedilirken, bu yeraltı caminin kayıtlarda yer almaması dikkat çekici bir çelişki oluşturuyor.

Doğa yürüyüşçüsü Sabahattin Atalay’ın ifadesine göre, yolculukları esnasında köylüler tarafından gösterilen bir oyukla karşılaşıldığında oraya girdıklerinde gördükleri manzara şaşkınlık verici olmuş. “Mihrap hemen sağlamdı; duvarların içerisine gömülü küpler ses yalıtımı amacıyla kullanılmış gibi görünüyordu,” diyen Atalay, içeride büyükçe bir mezarın bulunduğunu ve dışarı çıktıklarında da mezar sayısının yaylada çokluğunu gözlemlediklerini aktarıyor.

Araştırmaların uzmanlar tarafından yürütülmesi gerektiğini vurgulayan Atalay, mimarinin ilk bulgulara dayanarak Orta Çağ- erken İslam dönemi veya daha eski bir kültüre ait olabileceğini işaret ediyor. Ancak kesin bir tarih için kapsamlı bir arkeolojik çalışma şart görünüyor.