Mantiscope: Bölgesel Hematoloji Hizmetlerinde Yapay Zeka Destekli Periferik Yayma Görüntüleme Projesi

Erzurum Şehir Hastanesi ile Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) işbirliğinde geliştirilen yapay zeka destekli periferik yayma görüntüleme cihazı, hematoloji uzmanı bulunmayan yerlerde hastaların işini kolaylaştırıyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Erzurum Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Uzmanı Prof. Dr. Konca Altınkaynak’ın koordinasyonunda, 5 hematoloji uzmanı ve elektrik‑elektronik yapay zeka mühendisi Dr. Mert Burkay Çöteli tarafından yürütülen proje, sevk zincirinde kullanılması üzere TÜSEB tarafından kabul edildi.

Bu kapsamda Erzurum’un yanı sıra Iğdır, Bingöl, Bitlis, Bayburt, Artvin, Ardahan, Karaman, Didim ve Nazilli ile Gebze’deki hastanelere Mantiscope adı verilen cihazlar ulaştırıldı. Yerinde periferik yayma yapılarak elde edilen sonuçlar, Türkiye’nin dört bir yanından erişilebilen 5 hematoloji uzmanı tarafından uzaktan değerlendiriliyor. Böylece hastaların il dışına çıkması engelleniyor ve zaman‑maliyet açısından önemli bir kolaylık sağlanıyor.

Proje boyunca Altınkaynak, ilham kaynağını Erzurum Şehir Hastanesi’nin bölgeye sunduğu hizmetten aldıklarını belirtti. Iğdır’dan Erzurum’a gelen bir anne ve çocuğunun hematoloji uzmanına sonuç gösterebilmek için geldiğini paylaşan Altınkaynak, “Keşke Iğdır’da periferik yayma yapılsaydı da görüntüsünü görebilseydik” sözleriyle projenin gerekçesini özetledi. Başhekim Doç. Dr. İbrahim Tör’ün desteğiyle bu fikir proje haline getirildi ve TÜSEB’e başvuruldu.

Cihaz, periferik yaymayı yaptıktan sonra kan hücrelerinin morfolojisini yapay zeka ile tanımlıyor ve sınıflandırıyor. Cihazın CE belgesi için çalışmalar sürerken, Türkiye genelinde 10 ilde personel tarafından üretimi tamamlanan cihazlar, hastaların kan hücrelerinin görüntülerini uzaktan inceleyip uygun sevk kararını verebilmek amacıyla değerlendirme süreçlerine alınacak. Altınkaynak, amaçlarının büyük hastanelerin yanı sıra Didim, Nazilli, Gebze, Iğdır, Artvin, Ardahan ve Bitlis gibi bölgelerde de hematoloji uzmanı bulunmayan yerlerde hastaların kendi illerinde kalıp sonuçları görmek olduğunu ifade etti.

Yüzde 85’i yerli yazılım olan cihazın geliştirilmesi Çöteli’nin sorumluluğunda gerçekleşti. 20 binden fazla hasta numunesi üzerinde elde edilen veriler, cihazın güvenilirliğini artırdı. Altınkaynak ayrıca, “Bu cihaz sayesinde hematoloji uzmanı olmayan ilçelerdeki hastalar kendi şehirlerinde periferik yayma yapabilecek; hastaların kan hücrelerinin görüntüleri uzaktan incelenip sevk kararları uzmanlarca verilecek” dedi.

Proje kapsamında periferik yaymayı hematoloji, dahiliye, çocuk sağlığı ve enfeksiyon hastalıkları uzmanları kullanacak; kan kanseri hücrelerini ise cihaz tanıyacak. Projede emeğiyle öne çıkan Prof. Dr. Atınkaynak’ın katkısının altı çizilirken, TÜSEB ile paydaş olmak hastaneye gurur kaynağı olarak yansıyor. Tör ise “Bu sayede hastalar Erzurum’a gelmek zorunda kalmadan bulundukları şehirde kan vermek ve yaymaları yaptırmak suretiyle süreçlerini tamamlayabilecekler” ifadelerini kullandı.

Kaynak: AA / İlhami Erkılıç – Sağlık