Cinsiyete Göre Gen Aktivitesi: Erkek ve Kadın Beyinlerinde Farklılaşan Hücre İçeriği

Oxford merkezli La Trobe Üniversitesi’nden Prof. Jenny Graves’in aktardığı bulgular, erkek (XY) ve kadın (XX) beyinlerinde gen aktivitesinin belirgin biçimde farklılık gösterdiğini ortaya koyuyor. 2025 yılında yayımlanan bir çalışmada, erkek beyinlerinde 610 genin ve kadın beyinlerinde 316 genin daha aktif olduğu saptandı.

Genetik etkilerin hormonlardan bağımsız olarak da belirleyici olduğunu vurgulayan araştırmacılar, bu farkların fetal gelişimin çok erken dönemlerinde başladığını belirtiyor. Genlerin yalnızca yüzde 10’u cinsiyet kromozomlarında bulunur ifadesi, büyük çoğunluğun her iki cinsiyette de ortak olan kromozomlarda yer aldığını gösteriyor. Bu durum, cinsiyet hormonları (östrojen ve testosteron) ile gen aktivitesi arasında önemli bir ilişkinin olduğunu düşündürüyor.

Beyin dokularında yapılan incelemeler, kadınlarda nöronlarla ilgili genlerin, erkeklerde ise hücre zarları ve çekirdek yapılarıyla bağlantılı genlerin daha baskın olduğunu ortaya koyuyor. Hastalık risklerinde cinsiyet farkı konusu da bu farklılıklardan etkileniyor; Alzheimer hastalığıyla ilişkilendirilen genlerin çoğu kadınlarda daha aktif视iyor ve bu durum kadınlarda hastalığın daha sık görülmesine işaret ediyor. Öte yandan erkeklere özgü SRY geni Parkinson hastalığının ilerlemesini hızlandırabiliyor.

Sonuç: Beyin farkları doğuştan gelmekle birlikte kesin sınırlar yok Cinsiyetler arasında genetik düzeyde farklılıklar bulunduğunu kabul eden bilim insanları, bu farkların zekâ ya da davranış üzerinde belirleyici olmadığı görüşünü vurguluyor. Graves, “Cinsiyetler arasında genetik farklar olsa da bu farklar bireylerin kapasitesini sınırlamaz veya zekâyı belirlemez.” diyerek çalışmanın The Conversation üzerinden yayımlandığını belirtiyor.