Urfa Kalesi Kıdemli Mozaiği: 5. Yüzyıla Ait Zemin Mozaiği Gün Yüzüne Çıkarıldı

Balıklıgöl Yöresi’nin güneyindeki Urfa Kalesi’nde yürütülen arkeolojik çalışmalar, üzerinde bitki ve hayvan figürleri ile geometrik motiflerin bulunduğu ve 5. yüzyıla ait olduğu değerlendirilen taban mozaiğini gün yüzüne çıkardı. Kazı Başkanı Prof. Dr. Gülriz Kozbe, çalışmaların yaklaşık altı aydır sürdüğünü ve bu dönem içinde elde edilen bulgunun proje kapsamındaki son dönemde ortaya çıktığını söyledi.

Çalışmalar Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın desteklediği “Geleceğe Miras Projesi” kapsamında yürütülüyor. Siyah, kırmızı ve beyaz mozaik taşlarından oluşan zeminde bitkisel motifler, hayvan figürleri ve geometrik unsurların yer aldığını belirten Kozbe, incelemelerin ilk aşamasında yapının bir kilise, küçük kilise veya martyrium gibi bir dini yapının tabanını temsil ediyor olabileceğine işaret etti. Yazıt, Bizans dönemine ait bir epigrafik form ile ilişkilendiriliyor ve kimin yaptırdığını, ailenin kimliğini ortaya koyuyor. Metinde, Kont Anaskas ve ailesinin korunduğuna dair ifadeler ile bölgenin Başpiskoposu Küros ve Başrahip/Diakos gibi unvanlar arasında bağlar kurulduğunda, bu mozaiğin MS 460-495 yılları arasını işaret ettiği düşünülüyor. Böylece yaklaşık 1500 yıllık bir taban mozaiği olduğuna dair önemli bir kanıt ortaya çıkmış bulunuyor.

Bu yılki kazıların sonlanışı ve gelecek planları Kozbe, bu yıl için çalışmalarını tamamladıklarını ve gelecek yıla yeniden başlayacaklarını ifade etti. Bölgede görev yapan dini personelin mezarlarının da bulunduğu alanın, kaya mezarlarının bulunduğu bölgelerle paralellik gösterdiğini söyleyen Kozbe, en az üç mezarın tespit edildiğini fakat incelemelerin önümüzdeki sezonda devam edeceğini belirtti. Yazıt dışında, taban mozaiğinin dört köşesinde kozmik temaları çağrıştıran hava, su, toprak ve ateşi simgeleyen madalyonlar bulunduğunu söyleyen Kozbe, bu bulgunun dini ritüellerle ilgili daha net veriler elde etmek için literatür çalışması gerektiğini sözlerine ekledi.

Urfa Kalesi’nin ziyaretçilere açılmasına yönelik planlar da gündemde. Şanlıurfa Valisi Hasan Şıldak, deprem sonrası yaşanan hasarlardan sonra kentin kadim tarihinin izlerini gün yüzüne çıkarmaya odaklandıklarını ve kale surlarında görülen aşınmaların giderilmesiyle 2026 sonlarına kadar çalışmaları tamamlayıp kaleyi ziyarete açmayı hedeflediklerini söyledi. Ayrıca yazıtlı taban mozaiğinin muhtemelen MS 5. yüzyıla tarihlendiğini ve burasının kilise tabanı olma ihtimalinin yüksek olduğunu belirtti. Kazıların ilerleyen aşamalarında konunun daha netleşeceğini ifade eden Şıldak, çalışmalara verilen önemin hem bilimsel hem de bölge turizmi açısından büyük katkı sağlayacağını vurguladı.