Göz Mikrobiyomunun Uzay Yolculuğu: SpaceOmix Projesinde Dr. Uğur Tunç’un Katkıları

Göz yüzeyinde bulunan mikrobiyom, dünyadan bağımsız koşullarda yapılan gözlem ve analizlerle yeni bir araştırma alanı olarak öne çıkıyor. Medipol Sağlık Grubu’ndan Göz Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Uğur Tunç, uzay ortamında mikrobiyom çalışmaları yapan bilim insanları arasında yer aldı. Mart 2025’te FRAM-2 göreviyle SpaceX’in FALCON-9 roketiyle gerçekleştirilen yolculuk boyunca göz mikrobiyomunun uzayda ilk kez incelendiğini belirtirken, aynı kişilerden alınan örnekler dünya ile uzay arasındaki farkları karşılaştırmalı olarak değerlendirildi.

Gözdeki mikrobiyomun önemi konusu, bakteri, mantar ve virüslerden oluşan bu ekosistemin yalnızca bağırsakla sınırlı olmadığını gösteriyor. Dr. Tunç, yakın geçmişte göz yüzeyinde yaşayan mikroorganizmaların DNA’sının artık gelişmiş biyoinformatik analizlerle tespit edilebilir olduğunu vurguluyor.

Göz mikrobiyomunun bozulması halinde faydalı mikroorganizmaların azalması ve zararlı patojenlerin artması gibi süreçler tetiklenebilir. Bu durum, kuru göz, alerjik konjonktivit, üveit ve iridosiklit gibi hastalıklarla ilişkilendiriliyor. Dr. Tunç, SpaceX FRAM-2 görevi kapsamında özellikle göz mikrobiyomunun elde edilmesi ve analiz protokolünün oluşturulmasına odaklandığını belirtti.

Uzayda mikrobiyom davranışları, insan fizyolojisini anlamada kilit bir rol oynayabilir. Yerçekiminin azalması, radyasyon ve değişen atmosfer şartları mikrobiyomun DNA ve protein sentezi üzerinde etkiler yaratabilir. Bu etkiler, gelecekte insanların uzay yolculukları ve yerleşimlerinde karşılaşabilecekleri sağlık sorunlarının çözümüne ışık tutabilir. Mikrobiyom çalışmaları, belirli alanlarda insan sağlığını koruma stratejilerinin geliştirilmesi açısından heyecan verici bir kapı aralıyor.

Bu proje kapsamında Suudi Arabistan, Belçika, Malta ve Florida’dan bilim insanlarıyla ortak çalışmalar yürütülüyor. Dr. Tunç, göz mikrobiyomunun elde edilmesi ve analiz protokollerinin geliştirilmesi konusunda baş sorumlular arasında yer aldığını ifade ediyor.